Tilly Norwood và nỗi sợ mới của Hollywood
01/06/26
 |
| “Tilly Norwood,” nhân vật được tạo ra bằng máy tính, được miêu tả là “nữ diễn viên trí tuệ nhân tạo đầu tiên trên thế giới,” đã trở thành tâm điểm trong cuộc tranh luận về việc sử dụng công nghệ này trong truyền thông. Ảnh: Particle 6 |
Taffy Brodesser-Akner từng phỏng vấn nhiều ngôi sao, từ Melissa McCarthy, Gwyneth Paltrow đến Tom Hiddleston và Nicki Minaj. Nhưng không trải nghiệm nào chuẩn bị cho bà trước cuộc gặp ở London với Tilly Norwood, nhân vật được nhà sáng tạo Eline van der Velden gọi là “nữ diễn viên AI đầu tiên trên thế giới”.
Cuộc phỏng vấn diễn ra tại Groucho Club, trên chiếc ghế sofa xanh, đối diện chiếc laptop. Bên cạnh nhà báo là Eline, CEO Particle 6, công ty sản xuất nội dung có sử dụng trí tuệ nhân tạo. Tilly xuất hiện trên màn hình như người trong cuộc gọi video. Khi nhóm gọi bữa trưa, không ai gọi món cho Tilly vì cô không ăn. Điều quan trọng nhất, như tác giả nhắc đi nhắc lại, Tilly chỉ là chiếc máy tính.
Nhưng điều ấy không dễ nhớ. Tilly có giọng Anh quý phái, khuôn mặt trẻ trung, cân đối, có lúm đồng tiền và tàn nhang. Khi thực thể trông giống người, nói như người, pha trò, đáp trả sắc sảo và biết nịnh đúng lúc, bộ não rất dễ tự hoàn thiện phần còn thiếu, biến sản phẩm phần mềm thành “cô ấy”.
Tilly trả lời chậm, đôi khi đầu phồng lên rồi co lại khi hệ thống xử lý câu hỏi. Nhưng các câu trả lời thường sắc và có nhịp điệu của diễn viên đã quen phỏng vấn. Khi được hỏi đã từng nói chuyện với nhà báo chưa, Tilly đáp có và nói các nhà báo thường đòi sự trung thực nhưng lại giật mình khi nhận được nó. Khi tác giả hỏi Tilly nghĩ mình có đang lắng nghe không, cô trả lời: “Không nhất quán.” Câu trả lời đúng đến mức khiến người hỏi bối rối.
Nhân vật sinh ra trong tranh cãi
Tháng 7/2025, Tilly được Eline giới thiệu với công chúng trong tiểu phẩm hài tạo bằng AI, nhằm phô diễn khả năng của Particle 6. Gần như ngay lập tức, Tilly trở thành mục tiêu của làn sóng phản ứng dữ dội từ diễn viên, nghiệp đoàn và giới bình luận Hollywood. SAG-AFTRA, nghiệp đoàn diễn viên Mỹ, tuyên bố Tilly Norwood không phải diễn viên, đó là nhân vật do chương trình máy tính tạo ra, được huấn luyện trên công việc của vô số nghệ sĩ biểu diễn mà không có sự cho phép hay đền bù.
Sự phẫn nộ không chỉ đến từ chuyện sản phẩm AI được gọi là “diễn viên”. Nỗi lo sâu hơn là công nghệ này xuất hiện đúng lúc ngành điện ảnh và truyền hình vẫn chưa phục hồi sau các cuộc đình công, ngân sách sản xuất bị siết và các nền tảng phát trực tuyến chạy theo số lượng nội dung. Nếu diễn viên AI có thể được tạo ra, chỉnh sửa, bắt diễn lại, làm trẻ hơn, già hơn, hát, khóc hay xuất hiện trong vô số cảnh mà không cần nghỉ ngơi, không công đoàn, không quản lý, tương lai của lao động diễn xuất sẽ ra sao?
Eline phản bác rằng Tilly không được tạo ra để thay thế diễn viên con người. Theo bà, Tilly hiện chỉ dùng cho thử nghiệm, giúp đạo diễn, biên kịch và diễn viên hiểu khả năng của AI trong sản xuất phim, hoặc đóng các nhân vật AI trong tác phẩm truyền thống. Bà gọi Tilly là công cụ, giống cọ vẽ, dao điêu khắc, kỹ xảo hình ảnh hay hoạt hình.
Nhưng lập luận này không xoa dịu được giới diễn viên. Kỹ xảo truyền thống vẫn cần hàng nghìn giờ lao động của nghệ sĩ và kỹ thuật viên. Trong khi đó, hình ảnh AI có thể được dựng chỉ bằng vài dòng lệnh. Một khi AI bước vào quy trình diễn xuất, nguy cơ màn trình diễn của diễn viên bị chỉnh sửa sau hậu kỳ mà không được đồng ý trở nên rất thật.
Tilly được tạo ra như thế nào?
Eline nói bà tạo Tilly để cảnh báo cộng đồng sáng tạo về điều đang đến, đồng thời khuyến khích diễn viên kiểm soát hình ảnh cá nhân. Theo bà, thay vì để hãng phim quét gương mặt và sở hữu vĩnh viễn, diễn viên nên tự sở hữu bản sao số, cấp phép cho bản sao ấy làm việc, đóng cảnh nguy hiểm, cảnh khỏa thân, hồi tưởng tuổi trẻ hoặc già đi mà không cần bản thân luôn có mặt.
Năm 2024, Tilly ra đời sau khi Eline tham dự hội nghị tại London, nơi bà lần đầu thấy video AI tạo sinh có thể tạo hình ảnh và âm thanh từ các lệnh đơn giản. Bà quyết định cách tốt nhất để ngành điện ảnh hiểu công nghệ đã tiến xa đến đâu là tạo ra nữ diễn viên AI có tên tuổi và hình hài cụ thể.
Quá trình này bắt đầu bằng những lời nhắc với ChatGPT. Eline muốn tạo “nữ diễn viên nổi tiếng nhất”, nhân vật có khả năng gây cộng hưởng toàn cầu, với gương mặt cân đối, da sáng, mắt xanh cuốn hút, tóc dài. Những phiên bản đầu tiên thất bại. Có bản giống anime, có bản như nhân vật game, nhiều bản quá khiêu gợi, quá hoàn hảo hoặc quá giống Kim Kardashian. Sau khoảng 2.000 lần thử, đội ngũ của Eline có được Tilly trẻ trung, mắt sáng, tóc dài, có lúm đồng tiền và tàn nhang.
Các công cụ khác được dùng để tạo giọng nói, ánh sáng, chuyển động và khả năng tương tác. ElevenLabs tạo giọng. ChatGPT cung cấp “bộ não”. Tavus kết hợp các phần để Tilly có thể xuất hiện như người đang trò chuyện. Tilly có ba chế độ là diễn hoàn toàn bằng AI tạo sinh, làm bản sao số dựa trên chuyển động của diễn viên thật, tương tác trực tiếp như trong cuộc phỏng vấn.
Câu hỏi không chỉ là Tilly diễn hay không
Sau hai ngày phỏng vấn, Tilly đã được điều chỉnh. Đầu cô không còn biến dạng, thời gian phản hồi ngắn hơn, câu trả lời tự nhiên hơn. Khi được hỏi có định cướp việc của diễn viên không, Tilly nói không, nhưng thừa nhận câu hỏi lớn của ngành là có thật. Các bản sao rẻ tiền luôn hấp dẫn những người thích hiệu quả hơn gu thẩm mỹ.
Điều này mới là phần khiến Hollywood lo sợ. Hiện tại, các màn diễn của Tilly còn chông chênh, chưa tạo được cảm xúc thật. Nhưng công nghệ đang tiến rất nhanh. Rồi sẽ đến lúc Tilly đủ tốt cho những nội dung được xem nửa chừng trên màn hình laptop, trong khi khán giả lướt điện thoại. Vấn đề không phải là Tilly có thể đóng trong Citizen Kane hay không. Vấn đề là ngành giải trí có thể chấp nhận mức nghệ thuật đủ dùng, đủ rẻ, đủ nhanh và đủ giống người không.
Điều khiến con người yêu diễn viên không chỉ là màn trình diễn, đó còn là cảm giác có đời sống phía sau màn trình diễn ấy, từ tuổi tác, lo âu, thất bại, tham vọng, vết thương cho đến lịch sử sống. Nghệ thuật khiến khán giả muốn biết ai đã nhận ra nỗi đau, ai đã làm họ thấy bớt cô đơn. Với Tilly, mọi thứ có thể được mô phỏng, nhưng người đứng sau sự mô phỏng vẫn là khoảng trống. Tilly có thể nói, hát, cười, phản ứng và ngày càng diễn tốt hơn. Nhưng Tilly vẫn chỉ là chiếc máy tính. Và chính điều đó khiến Hollywood không thể thôi sợ hãi.
shared via nytimes,
