Video AI và tương lai kỳ lạ của quảng cáo chính trị
28/05/26
Khi Spencer Pratt, cựu ngôi sao truyền hình thực tế, đăng lại video trên X, đoạn phim nhanh chóng lan truyền đến mức nhiều người gần như không kịp tự hỏi mình đang xem điều gì. Jeb Bush gọi đó có thể là “quảng cáo chính trị hay nhất năm”. Cựu nghị sĩ Cộng hòa Matt Gaetz nói đây là biểu đạt tối đa của những gì quảng cáo chính trị có thể làm.
Sự nhầm lẫn ấy có lý do. Pratt, đảng viên Cộng hòa, đang tranh cử thị trưởng Los Angeles. Đoạn video cũng lặp lại những chủ đề trung tâm trong chiến dịch ông theo đuổi. Los Angeles đã xuống cấp vì giới lãnh đạo bất tài và tham nhũng, Pratt là người có thể sửa chữa thành phố. Nhưng theo nghĩa thông thường, đây không hẳn là quảng cáo. Sản phẩm này kỳ lạ hơn, video được Charlie Curran, nhà làm phim sống tại Los Angeles dựng bằng trí tuệ nhân tạo, mang tính hâm mộ.
Trong video, Los Angeles được biến thành Gotham của Batman. Karen Bass, thị trưởng đương nhiệm thuộc Đảng Dân chủ và là một trong các đối thủ của Pratt trong cuộc bầu cử sơ bộ phi đảng phái sắp tới, xuất hiện như Joker. Nhân vật trông rất giống Joe Rogan, nhưng ăn mặc như Ủy viên Gordon, bật đèn hiệu lên bầu trời xám xịt với biểu tượng “SP”. Khi tín hiệu xuất hiện, Pratt khoác áo giáp đen, áo choàng và găng tay, gần giống Batman, rồi lao xuống giải cứu Los Angeles hậu tận thế khỏi những kẻ bắt giữ thuộc phe Dân chủ.
Khi quảng cáo chính trị trở thành fan fiction
Trước đây, để làm video như vậy sẽ cần diễn viên giống các chính trị gia liên quan, bối cảnh, trường quay, phục trang, hóa trang, máy quay, ê-kíp kỹ thuật, giấy phép, biên kịch, dựng phim, an ninh, thậm chí cả quyền sử dụng tài sản trí tuệ liên quan đến Batman. Chi phí rất lớn. Nếu là sản phẩm vận động chính trị, người làm còn có thể phải lập ủy ban hành động chính trị và công bố các tuyên bố pháp lý về ai tài trợ, ai sản xuất và vì mục đích gì.
Giờ đây, trí tuệ nhân tạo tạo sinh khiến mọi thứ trở nên khác biệt. Cá nhân có thể tạo ra sản phẩm hoành tráng, bóng bẩy và đậm chất điện ảnh mà không cần hạ tầng sản xuất truyền thống. Video của Pratt vì vậy nằm ở vùng mờ giữa quảng cáo, meme, tuyên truyền, parody và fan fiction chính trị.
So sánh Pratt với Batman rõ ràng có lợi cho ông. Trong chiến dịch tranh cử, Pratt định vị mình như ứng viên dân túy, đánh vào sự tức giận của cư dân Los Angeles trước cách thành phố xử lý các khu lều trại của người vô gia cư và các vụ cháy rừng năm 2025. Bruce Wayne trong các phim Batman của Christopher Nolan là người giàu có, mang chấn thương tâm lý và sống ở ngoại thành. Pratt cũng lớn lên tại Pacific Palisades và sống ở đó cùng vợ con cho đến khi nhà ông bị cháy năm ngoái. Biến cố này trở thành trụ cột trong chiến dịch, khi Pratt cho rằng chính quyền của Bass và bộ máy thành phố trì trệ đã xử lý thảm họa yếu kém.
Batman bị đơn giản hóa thành cứu tinh dân túy
Điều đáng chú ý là video AI mượn hình ảnh Batman, đồng thời đảo lộn nhiều ý tưởng trong bộ ba phim của Nolan. Trong video, Pratt phiên bản Batman đối đầu với Bass, Thống đốc Gavin Newsom và Kamala Harris trong tòa án chính trị kỳ quái. Những người Dân chủ được miêu tả như nhóm quyền lực độc đoán, đưa người dân Los Angeles bình thường ra phán xét.
Chi tiết này gợi lại The Dark Knight Rises, phần cuối trong bộ ba Batman của Nolan, nơi ác nhân Bane biến Gotham thành “nền cộng hòa nhân dân” ác mộng với các tòa án cách mạng. Nhưng trong phim gốc, ý nghĩa của cảnh tòa án gần như ngược lại, đám đông và tội phạm chiếm quyền, trừng phạt tầng lớp tinh hoa cũ. Đó là hình ảnh về cuộc bạo loạn dân túy và cũng là cảnh báo về sự quyến rũ nguy hiểm của chủ nghĩa dân túy.
Trong video của Curran, sự nhập nhằng ấy biến mất. Pratt không còn là nhân vật có đạo đức phức tạp như Bruce Wayne, mà trở thành người hùng giản đơn. Ông giải phóng thành phố trong nền nhạc sôi động, như thể mọi vấn đề của Los Angeles có thể được xử lý bằng cú lao xuống ngoạn mục của cá nhân mạnh mẽ.
Điều này đặc biệt đáng chú ý vì chiến dịch của Pratt tập trung vào rối loạn đô thị, nhất là vô gia cư và sử dụng ma túy. So sánh với Batman vì vậy trở nên khó chịu. Bruce Wayne trong phim nhiều lần xuất hiện như người đàn ông bị tổn thương, dùng bạo lực để áp đặt trật tự lên tầng lớp tội phạm và người bên lề. Bộ ba phim của Nolan không né tránh sự nhập nhằng đạo đức ấy. Video AI bỏ qua tất cả, chỉ giữ lại hình ảnh người hùng mặc áo giáp đến “dọn dẹp” thành phố.
Deepfake không chỉ là giả mạo bê bối
Nỗi sợ quen thuộc về deepfake thường là chúng có thể khiến công chúng tin rằng nhân vật nổi tiếng đã làm điều chưa từng làm, phát ngôn phân biệt chủng tộc, ngoại tình, phạm lỗi nghiêm trọng hoặc tạo ra bê bối đủ sức hủy hoại sự nghiệp. Nhưng video của Pratt cho thấy tương lai có phần ngớ ngẩn hơn, song không kém đáng lo, bất kỳ ai cũng có thể tạo ra những câu chuyện hâm mộ bóng bẩy về chính trị gia, phủ lên thực tế lớp văn hóa đại chúng và thuyết phục người xem rằng lớp hình ảnh ấy hé lộ sự thật sâu xa nào đó.
Đây là điểm khiến trí tuệ nhân tạo tạo sinh trở nên rất phù hợp với chính trị dân túy. Các mô hình AI được huấn luyện trên lượng sản phẩm văn hóa khổng lồ, chúng có thể nhanh chóng tái hiện những biểu tượng quen thuộc như Batman, Gotham, Joker, anh hùng cô độc, thành phố mục nát, tầng lớp cầm quyền đồi bại. Nhưng chính vì vậy, AI thường không tạo ra sự thật mới. Nó chỉ trả lại những gì công chúng đã biết, hoặc muốn tin.
Chính trị dân túy cũng vận hành theo cách tương tự, dựa trên niềm tin rằng người ngoài hệ thống đã nhìn thấy điều mà giới tinh hoa cố che giấu. Tòa thị chính, Quốc hội, Nhà Trắng, báo chí, Hollywood hay giới học thuật đều bị xem là giả dối, tham nhũng và đang cười nhạo dân thường. Video AI kiểu “Prattman” không cần chứng minh điều này. Chỉ cần dựng lên thế giới nơi tất cả những nghi ngờ ấy trở thành hình ảnh rõ ràng, thành phố bị chiếm giữ, kẻ xấu hiện nguyên hình, người hùng ngoài hệ thống xuất hiện để cứu rỗi.
Quảng cáo chính trị trong kỷ nguyên AI có thể không còn cần giống quảng cáo. Đó có thể là meme, phim giả, trò đùa, fan fiction hoặc cảnh hành động được tạo trong vài giờ. Nhưng khi những hình ảnh ấy chạm đúng cảm xúc giận dữ và bất tín của cử tri, chúng vẫn có thể làm công việc của quảng cáo chính trị, thậm chí hiệu quả hơn quảng cáo thật.
shared via nytimes,
