Mẫu xe sắp thành dĩ vãng đổi luật chơi
04/02/26
 |
| Sam Abuelsamid, Giám đốc điều hành tại Telemetry, công ty nghiên cứu và truyền thông ở Detroit, nhận xét: “Mẫu xe Model S là bước đột phá và mở ra khá nhiều công nghệ mà mọi người chưa từng thấy trước đây”. Ảnh: Philip Cheung |
Tuần này, Elon Musk, Giám đốc điều hành Tesla cho biết hãng sẽ dừng sản xuất Model S, mẫu xe điện ra mắt năm 2012 và Model X. Quyết định được công bố vào thứ Tư, theo Musk, diện tích tại nhà máy ở California sẽ chuyển sang phục vụ sản xuất robot. Thông báo khép lại chương quan trọng trong lịch sử xe hơi hiện đại, sau nhiều năm doanh số của hai mẫu S và X tăng trưởng chậm, hiện nay, gần như toàn bộ xe Tesla bán ra là Model Y hoặc Model 3, nhỏ hơn và “mềm giá” hơn S và X.
Cú sốc công nghệ năm 2012
Mười ba năm trước, Mike Ramsey, nhà phân tích ngành ôtô, lái thử Tesla Model S. Khi đó, ông làm việc tại hãng nghiên cứu Gartner, ông nhận ra đây không phải một chiếc xe “điện cho có”. Giữa bảng điều khiển là màn hình cảm ứng 17 inch, thứ ông chưa từng thấy trên ôtô. Model S dùng động cơ điện, với chi tiết ít hơn so với xe truyền thống tạo ra không gian nội thất “thoáng” bất ngờ.
Trong cuộc phỏng vấn hôm thứ năm, ông Ramsay nói: “Tôi đã lái xe hiệu năng cao, nhưng tôi bị đẩy ngửa vào ghế vì lượng momen xoắn, cảm giác lúc đó là một kiểu ‘bất hòa nhận thức’, xe lao vút xuống đường nhưng gần như im lặng. Tôi rất kinh ngạc”.
Doanh số chậm, quyết định dừng dây chuyền
Dừng sản xuất Model S và Model X đến sau giai đoạn số lượng xe bán ra không bùng nổ như trước. Tesla chuyển trọng tâm sang Model 3 và Model Y, các mẫu xe phổ thông hơn. Trong bức tranh cơ cấu doanh thu, S và X giống những “tượng đài” tồn tại bên cạnh dòng xe bán chạy hơn là trụ cột chính.
Gần đây, doanh số yếu đi, nhưng nhiều lãnh đạo ngành và giới phân tích vẫn xem Model S là một trong những chiếc xe quan trọng nhất ngành công nghiệp ôtô tạo ra trong 125 năm, đặt vào cùng loại “biến cố” như Ford Model T, cả hai buộc thị trường định nghĩa lại xe hơi là gì, sản xuất ra sao và có mức giá như thế nào.
Trước Model S, xe điện là thị trường ngách buồn tẻ
Xe điện không mới, trước năm 2012, chủ yếu là sản phẩm chuyên biệt, bán với số lượng rất nhỏ, được thiết kế để cắt giảm khí thải ống xả nhằm đáp ứng luật lệ, quy định và hướng đến nhóm khách hàng có ý thức môi trường. Nói gọn, chúng không hấp dẫn.
Tesla làm điều ngược lại, Model S được tạo hình “bóng bẩy” và gợi cảm giác phấn khích. Động cơ điện cho khả năng tăng tốc chỉ xuất hiện ở số ít xe chuyên biệt, thứ tạo ra cú hẫng ông Ramsey miêu tả. Mở bán năm 2012 với giá 57.400 USD, giá thành không rẻ nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với các xe thể thao mà Model S có thể vượt qua. Hiện nay, Model S có giá khởi điểm 95.000 USD.
Sự kết hợp hiệu năng và hình ảnh biến Model S trở thành hiện tượng doanh số, văn hóa, xáo trộn phân khúc xe sang, nơi các tên tuổi như Audi, BMW, Mercedes-Benz và Lexus thống trị hơn hai thập niên.
“Xe định nghĩa bằng phần mềm”: Tiêu chuẩn mới của ngành
Tác động của Model S không dừng ở số xe bán ra. Chiếc xe “định nghĩa bằng phần mềm” và máy tính trung tâm điều khiển cách mọi bộ phận vận hành. Ngày nay, đa số nhà sản xuất cố đưa phần mềm vào vị trí trung tâm trong sản phẩm của mình.
Nhiều xe đã có thể kết nối internet, nhưng Tesla là công ty đầu tiên gửi cập nhật phần mềm không dây. Giống iPhone, Model S nhận tính năng mới chỉ sau một đêm, Tesla dùng các bản cập nhật để cải thiện phanh hoặc tăng quãng đường xe đi được sau mỗi lần sạc.
Autopilot và cuộc đua “tự hành”
Hai năm sau khi Model S ra mắt, khách hàng có thể chọn Autopilot, hệ thống hỗ trợ lái giữ xe trong làn, tăng tốc và phanh. Chuỗi đổi mới buộc các hãng khác phản ứng, góp phần thúc đẩy cuộc đua phát triển xe tự hành.
Ông Sam Abuelsamid của Telemetry, công ty nghiên cứu và truyền thông tại Detroit, nhận xét: “Model S là bước đột phá và mở đường cho khá nhiều công nghệ trước đó người ta chưa thấy.”
Ngành ôtô đảo chiều, vị trí của Model S
Ngành xe hơi từng nhiều lần bị phá vỡ trật tự. Năm 1908, Ford Model T ra mắt, ôtô trở thành thứ nhiều người có thể mua, biến xe hơi thành phần không thể thiếu trong đời sống Mỹ. Model T là bước ngoặt trong sản xuất, không hẳn ở năng lực vận hành, dây chuyền lắp ráp chuyển động trong nhà máy lớn, kéo chi phí xuống mạnh. Động cơ, hộp số, phanh và các bộ phận khác không khác biệt lớn so với tiêu chuẩn thời đó.
Những mẫu xe khác cũng để lại dấu ấn, năm 1886, Benz Patent-Motorwagen được xem là chiếc xe hơi đầu tiên dù ảnh hưởng lan tỏa chậm. Sau khoảng một phần tư thế kỷ, ngành công nghiệp hiện đại thực sự định hình. Năm 1964, Ford Mustang tạo ra thị trường xe thể thao giá phải chăng, khi phần lớn gia đình Mỹ chỉ có một xe, Mustang góp phần mở đường cho “gia đình hai xe”. Volkswagen Beetle chứng minh người Mỹ sẵn sàng mua xe nhỏ, rẻ, nhập khẩu, mở cửa cho Toyota, Honda và các hãng khác, cạnh tranh từ bên ngoài buộc Detroit nâng chất lượng. năm 1984, Dodge Caravan ra mắt minivan. Jeep, Ford Explorer đưa SUV trở thành xe gia đình phổ thông. Toyota Prius tiên phong hybrid.
Trong chuỗi ấy, Model S được nhìn nhận có tác động sâu và khác biệt.
Phá rào cản “tầm hoạt động”, mở rộng khái niệm xe hơi
Trước khi Model S xuất hiện, xe điện bán chạy nhất tại Mỹ là Nissan Leaf, với tầm hoạt động khoảng 130km. Model S đời đầu có thể đi khoảng 320km sau một lần sạc, các phiên bản đắt hơn đạt tới 480km. .
Kiến trúc phần mềm mở rộng khái niệm xe hơi có thể làm gì. Tesla bổ sung trò chơi điện tử, Model S và các mẫu Tesla khác có thể ghi lại video hướng về phía trước bất cứ khi nào xảy ra tai nạn, giúp việc xác định nguyên nhân va chạm dễ hơn.
Hiệu ứng dây chuyền
Model S nhanh chóng dẫn đến Model X, rồi Model 3 và Model Y. Năm 2022, Tesla vượt qua BMW, Mercedes và Lexus, trở thành thương hiệu xe sang bán chạy nhất tại Mỹ.
Với Tesla, Model S là bước chuyển hóa doanh nghiệp, trước đó, hãng chủ yếu sản xuất Roadster, mẫu xe thể thao ngách. Nếu Model S thất bại, Tesla có thể đã không sống sót và trở thành hãng xe giá trị nhất thế giới, xe điện cũng sẽ mất nhiều thời gian phát triển hơn.
Đối thủ chi “hàng trăm tỉ USD”
Thành công của Model S ép các hãng khác phải chi hàng trăm tỉ USD để phát triển xe điện. Các đối thủ lâu đời bắt đầu học Tesla tuyển lập trình viên nhằm tạo ra những chiếc xe “định nghĩa bằng phần mềm”, nhưng đến năm 2026 vẫn chưa thể bắt kịp phần mềm.
Ông Abuelsamid nói: “Thời điểm đó không có nhiều xe thuần điện trên thị trường, và thực sự chẳng có gì trong phân khúc xe sang.”
Kỳ vọng “cái chết nhanh” của động cơ đốt trong dịu lại
Đà đi lên của Tesla nhanh đến mức dẫn đến kỳ vọng động cơ đốt trong sẽ sớm kết thúc. Năm 2021, General Motors cho biết hãng nhắm tới mục tiêu loại bỏ dần động cơ đốt trong vào năm 2035.
Hiện nay, kịch bản kém chắc chắn hơn, trong bối cảnh ưu đãi liên bang cho xe điện đã kết thúc và GM, Ford cùng những hãng khác đưa ra quyết định sản xuất thêm xe chạy xăng. Dẫu vậy, các nhà phân tích và lãnh đạo ngành tin tưởng quá trình chuyển dịch sang xe điện sẽ tiếp tục, chỉ là chậm hơn ở Mỹ.
ông Ramsey nhận xét: “Bạn có thể lập luận khá thuyết phục rằng Model S còn có sức ảnh hưởng lớn hơn cả Model T.”
shared via nytimes,
