Volkswagen thu mình trước sức ép Trung Quốc
10/07/26
 |
| Nhà máy Volkswagen ở Zwickau, Đức. Hãng sản xuất ô tô này là một phần quan trọng của nền công nghiệp Đức. Ảnh: Ingmar Nolting |
Volkswagen đang bước vào đợt thu nhỏ hiếm thấy. Hôm thứ Năm, hãng xe Đức cho biết sẽ cắt giảm một nửa số mẫu xe đang bán, nhằm hạ chi phí và cạnh tranh tốt hơn với các đối thủ Trung Quốc. Tuy nhiên, thông báo sau cuộc họp hội đồng giám sát lại bỏ ngỏ câu hỏi nhạy cảm nhất: trong bối cảnh công nhân chuẩn bị tinh thần cho các đợt sa thải lớn và nguy cơ đóng cửa nhà máy, điều đó có ý nghĩa gì với người lao động.
Kế hoạch này ngầm thừa nhận Volkswagen quá lớn, quá phức tạp và cần tinh giản để sống sót trong cuộc chuyển dịch toàn cầu từ xe dùng nhiên liệu hóa thạch sang xe điện. Quá trình ấy làm đảo lộn trật tự của nhiều hãng xe lâu đời, đồng thời mở đường cho các nhà sản xuất Trung Quốc tăng tốc.
Những ngày gần đây, báo chí Đức đưa tin Volkswagen có thể sa thải 100.000 lao động trước cuối thập niên và đóng bốn nhà máy tại châu Âu. Nếu xảy ra, đây có thể là cú sốc lớn với tập đoàn gắn với truyền thống thay đổi từ tốn của công nghiệp Đức. Đại diện lao động và giới chính trị bang Lower Saxony hiện nắm đa số trong hội đồng giám sát 20 người của công ty, và phát tín hiệu không ủng hộ các biện pháp cắt giảm sâu.
Công suất dư thừa và câu hỏi chưa lời đáp
Dù vậy, tổn thương có vẻ khó tránh. Volkswagen nói mục tiêu mới là sản xuất 9 triệu xe/năm, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 12 triệu xe trước đại dịch Covid-19 và cả mức 10 triệu xe được nhắc gần đây. Trong một video, tổng giám đốc Oliver Blume tuyên bố công ty cần “loại bỏ công suất dư thừa”, hàm ý khả năng đóng cửa nhà máy vẫn còn để ngỏ.
Ông Blume cảnh báo “ trong 12 tháng qua, tình hình địa chính trị trở nên nghiêm trọng hơn” và “vài năm tới sẽ quyết định yếu tố đóng vai trò then chốt trong ngành ô tô”. Nhưng ông không nói rõ Volkswagen cắt giảm cụ thể như thế nào, sa thải bao nhiêu người, hay làm thế nào để giữ vị trí nhà sản xuất ô tô lớn thứ hai thế giới sau Toyota nếu tính theo số xe bán ra. Ferdinand Dudenhöffer – giám đốc rung tâm Nghiên cứu Ô tô tại Bochum, nhận xét: “Những câu hỏi cấp bách hiện không được hội đồng giám sát trả lời. Sự bất an vẫn còn.”
Volkswagen hiện có 111 cơ sở sản xuất trên mọi châu lục, trừ Australia và Nam Cực. Đế chế của hãng gồm Audi, Porsche, Skoda, Lamborghini, Bentley và 88% cổ phần Traton, nhà sản xuất xe tải MAN, Scania và International. Một số thương hiệu trong tập đoàn bán những mẫu xe rất giống nhau, chỉ khác thiết kế và tính năng, khiến chi phí và độ phức tạp tăng lên. General Motors và Ford từ lâu đã khai tử Pontiac, Oldsmobile, Saturn hay Mercury nhằm đơn giản hóa sản xuất và tiếp thị.
Cơn đau lan từ bảng cân đối đến thị trấn công nghiệp
Tại Neckarsulm, tây nam nước Đức, khoảng 15.000 lao động đang lắp ráp xe Audi. Với cư dân địa phương, khả năng đóng cửa nhà máy là mối đe dọa với toàn bộ nền kinh tế vốn vận hành theo nhịp ca kíp. Cayli Halin – 54 tuổi, làm việc tại trung tâm thử nghiệm của nhà máy, nói: “Nếu Audi chết, mọi thứ ở đây chết theo”.
Quy mô tổn thất vẫn chưa rõ. Volkswagen có 657.000 nhân viên trên toàn cầu. Lợi nhuận quý I giảm 28% xuống còn 1,6 tỷ euro (tương đương 1,8 tỷ USD), trong khi doanh số giảm 2%. Porsche, thường là nguồn lợi nhuận lớn của tập đoàn, cũng chịu sức ép từ mức thuế 25% của Tổng thống Trump đối với ô tô nhập khẩu, bởi xe thể thao và SUV Porsche được sản xuất tại Đức rồi xuất sang Mỹ, một trong những thị trường quan trọng nhất của hãng.
Khó khăn của Volkswagen là tín hiệu đáng ngại cho các hãng xe phương Tây và Nhật Bản. Tất cả, ở mức độ khác nhau, đang vật lộn với công nghệ mới và sự cạnh tranh từ BYD, Geely cùng các nhà sản xuất Trung Quốc, những công ty bán xe nhiều tính năng cao cấp với giá tương đối thấp. Theo Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô châu Âu, Tại Liên minh châu Âu (EU) và Anh, trong tháng 5, các hãng Trung Quốc bán nhiều xe hơn các hãng Nhật.
Trung Quốc đổi luật chơi
Được hỗ trợ bởi trợ cấp nhà nước, các hãng xe Trung Quốc tập trung vào xe điện từ nhiều năm trước. Khoản đầu tư sớm ấy đem lại lợi thế lớn khi người châu Âu mua xe điện ngày càng nhiều. Khoảng một trong năm xe mới bán tại châu Âu hiện là xe điện, và trong năm nay, doanh số tăng mạnh nhờ giá nhiên liệu tăng do chiến tranh.
Volkswagen đặc biệt dễ tổn thương vì trong nhiều năm, phần lớn lợi nhuận của hãng đến từ Trung Quốc, nơi hãng từng là nhà sản xuất ô tô số một. Nhưng trong quý I, doanh số tại Trung Quốc đã giảm 20% sau nhiều năm đi xuống đáng kể.
Tại Đức, nỗi lo đóng cửa nhà máy chạm vào biểu tượng quốc gia. Ngành ô tô, đặc biệt là Volkswagen, không chỉ là trụ cột kinh tế mà còn chiếm vị trí gần như thiêng liêng trong ý thức công nghiệp Đức. Thủ tướng Friedrich Merz tìm cách hỗ trợ ngành bằng trợ cấp mới và thúc đẩy EU nới một số quy định ô tô, với mục tiêu giúp các hãng Đức cạnh tranh tốt hơn với Trung Quốc. Tuần trước, người phát ngôn Stefan Kornelius nói: “mục tiêu của chúng tôi là ngăn chặn việc đóng cửa nhà máy tại Đức”.
Ở Neckarsulm, tâm trạng dần chuyển sang bất an. Một số công nhân nói Volkswagen chậm đổi mới, trong khi Trung Quốc sản xuất xe rẻ hơn và tốt hơn. Các đảng cực hữu và cực tả cũng khai thác nỗi lo này. Thành viên Đảng Marxist-Leninist Đức phát truyền đơn kêu gọi công nhân đình công phủ đầu nếu có đóng cửa.
Doanh nghiệp địa phương bắt đầu cảm nhận tác động. Pauline Spies – 56 tuổi, nói khó khăn của Volkswagen khiến doanh thu công ty du lịch Michigan Tours của bà sụt giảm. Harry Leinmüller – 67 tuổi, thấy khách chi tiêu ít hơn ở tiệm trà Teecultur của vợ. Ông lo lắng nhiều người trẻ mua đất xây nhà ở ngoại ô không còn đủ tiền trả nợ nếu bị sa thải. Ông nói: “Người Trung Quốc nhanh và có nhiều bí quyết kỹ thuật hơn”.
Thị trưởng Steffen Hertwig gọi việc đóng cửa nhà máy là “tai họa” cho khu vực, nhưng tin Audi Neckarsulm quá đổi mới để bị hy sinh. Theo ông, tình hình “không thể so với Detroit thập niên 1980”. Niềm tin ấy có thể đúng, nhưng với Volkswagen, thời kỳ mở rộng gần như không giới hạn đã kết thúc.
shared via nytimes,
