SpaceX và cuộc đua giành khách siêu giàu của Phố Wall
09/06/26
 |
| Việc IPO của SpaceX là cơ hội giúp các ngân hàng củng cố mối quan hệ với những khách hàng giàu có nhất và phát triển thêm khách hàng mới. Ảnh: Callaghan O'Hare |
Đặc quyền sau "sợi dây nhung"
Tuần trước, trên tầng 51 của trụ sở JPMorgan ở Midtown Manhattan, 350 nhà đầu tư giàu có được nghe trực tiếp Elon Musk trình bày về kế hoạch đưa SpaceX ra công chúng. Hàng ghế đầu có Robert Kraft, chủ sở hữu đội New England Patriots, và Kenneth Langone, nhà sáng lập Home Depot.
Jamie Dimon, giám đốc điều hành JPMorgan, nói với đám đông họ đang tham gia vào quá trình “dân chủ hóa tài chính”, nơi nhà đầu tư cá nhân được đối xử như các quỹ phòng hộ và những định chế lớn. Ông cho biết: “Theo tôi, đó là điều tuyệt vời”.
Nhưng sự kiện ấy cũng cho thấy thực tế khác: với Phố Wall, nhóm khách hàng giàu nhất trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Gần hai chục ngân hàng và công ty môi giới dự kiến thu hơn 500 triệu USD phí từ IPO SpaceX trong tuần này, khoản phí lớn nhất từng có cho thương vụ tương tự. Tuy nhiên, với nhiều ngân hàng, tiền phí chưa chắc là phần đáng giá nhất. Quan trọng hơn, cơ hội dùng IPO được săn đón bậc nhất nhằm giữ chân khách hàng giàu, tạo quan hệ mới và chứng minh dịch vụ xứng đáng với mức phí cao.
Timothy Welsh, nhà sáng lập Nexus Strategy, công ty tư vấn cho ngành quản lý tài sản, gọi đây là sức hấp dẫn của “sợi dây nhung”: cảm giác độc quyền, uy tín và đặc quyền. Theo ông, chính yếu tố ấy giúp các ngân hàng biện minh cho dịch vụ cao cấp dành cho người giàu. Ông nói. “Điều rất quan trọng, phải biết tưởng thưởng cho những khách hàng tốt nhất”.
Quản lý tài sản thành mặt trận chính
Trong quá khứ, tại các ngân hàng đầu tư lớn, quản lý tài sản thường bị xem như mảng kinh doanh buồn tẻ. Những ngôi sao của Phố Wall là các chủ ngân hàng chuyên tư vấn các thương vụ doanh nghiệp lớn. Nhưng cục diện đã đổi khác, khoản phí từ tài sản cá nhân ngày càng hấp dẫn, trong khi mảng tư vấn mua bán, sáp nhập và IPO mang tính may rủi. Vì vậy, quản lý tài sản trở thành nguồn thu ổn định và chiến lược hơn.
Cạnh tranh càng gay gắt vì trong 20 năm tới, làn sóng chuyển giao tài sản từ thế hệ lớn tuổi dự kiến diễn ra mạnh mẽ. JPMorgan, Morgan Stanley và các tập đoàn tài chính lớn chi hàng tỷ USD mở rộng mảng quản lý tài sản, vốn chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong hoạt động kinh doanh.
Mike Mayo, nhà phân tích tại Wells Fargo, nói: “Trong 35 năm làm nghề, tôi chưa từng thấy cạnh tranh trong quản lý tài sản dữ dội như hiện nay. Họ mở thêm chi nhánh, tuyển thêm chủ ngân hàng, mở rộng ngân hàng tư nhân.”
Các sự kiện quanh SpaceX cho thấy cuộc đua ấy vận hành ra sao. Morgan Stanley tổ chức buổi gặp cho khách hàng quản lý tài sản nghe đội ngũ lãnh đạo SpaceX trình bày. Bank of America tổ chức sự kiện cho 5.000 khách hàng theo dõi các bài nói chuyện của Gwynne Shotwell, Bret Johnsen và đồng chủ tịch Jim De Mare. JPMorgan tổ chức phát trực tiếp phần trình bày của Musk tại 90 chi nhánh ngân hàng; theo hai người biết về thảo luận quanh IPO, chính Dimon đề xuất ý tưởng dùng mạng lưới chi nhánh với Musk.
Các chủ ngân hàng JPMorgan dành sáu tuần làm việc tại văn phòng SpaceX, đeo thẻ nhân viên công ty, nhằm xây dựng chiến lược cho thương vụ. Dimon miêu tả 3.500 người theo dõi Musk qua phát trực tiếp là những “nhà đầu tư cá nhân hàng đầu” trên khắp nước Mỹ.
SpaceX cần người giàu, ngân hàng cần SpaceX
Đằng sau những lời tâng bốc là nhu cầu tài chính cụ thể. SpaceX cần các khách hàng giàu của ngân hàng giúp IPO thành công. Nhóm cá nhân có tài sản lớn dự kiến đóng góp phần đáng kể trong 22,5 tỷ USD công ty muốn huy động từ nhà đầu tư cá nhân, nhằm hỗ trợ thương vụ trị giá 75 tỷ USD.
IPO thường tăng mạnh trong ngày giao dịch đầu tiên, cho phép nhà đầu tư được phân bổ cổ phiếu bán nhanh để kiếm lời. Nhưng SpaceX là trường hợp khó hơn. Morningstar ước tính công ty trị giá 780 tỷ USD, trong khi SpaceX nhắm tới mức định giá hơn 1.750 tỷ USD. Mức giá cao có thể khiến dư địa tăng sau niêm yết bị thu hẹp.
Dù vậy, Morningstar đánh giá cổ phiếu SpaceX vẫn có thể tăng trong ngắn hạn, nguyên nhân vì quy định mới của Nasdaq, trên thực tế, buộc các quỹ chỉ số mua cổ phiếu SpaceX hơn hai tuần sau khi công ty niêm yết.
Đồng thời, SpaceX muốn bán cổ phiếu cho nhà đầu tư phổ thông có tài khoản tại Fidelity, Robinhood và các nền tảng tương tự. Nhưng nhiều công ty môi giới phục vụ đại chúng có quy định: trong vài tuần đầu, hạn chế giao dịch IPO. Chẳng hạn như Fidelity tạm chặn nhà đầu tư khỏi các IPO tương lai nếu họ bán số cổ phiếu IPO được phân bổ (dù chỉ một lần) trong 15 ngày sau niêm yết.
Theo các chuyên gia, khách hàng giàu của JPMorgan không chịu hạn chế như vậy. Điều này cho thấy “dân chủ hóa tài chính” vẫn có phân tầng. Nhà đầu tư đại chúng có thêm cơ hội tiếp cận các thương vụ lớn, nhưng nhóm siêu giàu vẫn nhận được quyền linh hoạt, dịch vụ và thông tin tốt hơn.
Trong năm nay, các siêu IPO khác được kỳ vọng như OpenAI và Anthropic, cũng có thể tạo ra lớp người giàu mới, gồm nhân viên các công ty bán cổ phần ở những doanh nghiệp tư nhân lên sàn. Với ngân hàng, đây không chỉ là phí IPO. Như ông Mayo nói, họ nhìn thấy “hiệu ứng nhân lên”: cơ hội phục vụ triệu phú, thậm chí tỷ phú mới.
Mỏ vàng của ngân hàng
Sức hấp dẫn của quản lý tài sản nằm ở mô hình kinh doanh ít cần vốn tự có. Ngân hàng thu phí quản lý, thường tính theo tỷ lệ % trên số tiền khách hàng đầu tư. Sau đó, họ có thể bán thêm dịch vụ lập kế hoạch thừa kế, cho vay bằng tài sản bảo đảm như nhà ở, tranh nghệ thuật hoặc cổ phiếu.
Welsh, người từng làm tại Charles Schwab và Merrill Lynch, nhận xét: “Đó là vẻ đẹp của quản lý tài sản, có thể mở rộng gần như vô hạn.”
Vì thế, các ngân hàng tích cực đổ tiền vào mảng này. Năm 2020, Morgan Stanley chi 7 tỷ USD mua Eaton Vance và 13 tỷ USD mua E-Trade. Hiện quản lý tài sản và tài sản đầu tư chiếm khoảng một nửa hoạt động của ngân hàng.
Tại JPMorgan Chase, năm 2023, sau khi mua First Republic, tư vấn tài sản chiếm khoảng 13% hoạt động. Ngân hàng theo đuổi chiến lược “công ty duy nhất”, tức dùng mọi bộ phận nhằm phát triển khách hàng. JPMorgan hiện có hơn 4.500 tỷ USD tài sản trong các mảng phục vụ nhà đầu tư cá nhân.
Năm ngoái, tại ngày gặp nhà đầu tư, Marianne Lake, giám đốc điều hành mảng ngân hàng tiêu dùng và cộng đồng của JPMorgan, tóm gọn tham vọng ấy trong câu nói: “Chúng tôi đang ngồi trên mỏ vàng.”
Vì vậy, không chỉ là câu chuyện về Elon Musk hay công ty vũ trụ được định giá khổng lồ, IPO SpaceX là ví dụ rõ ràng cho trật tự mới của Phố Wall: quyền tiếp cận những thương vụ nóng nhất trở thành vũ khí cạnh tranh trong cuộc đua giành tài sản của giới siêu giàu.
shared via nytimes,
