Khi thị trường dự đoán và tiền mã hóa áp đảo cơ quan giám sát Mỹ
25/05/26
 |
| Caroline D. Pham, cựu quyền chủ tịch Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai, tại hội nghị thượng đỉnh về blockchain ở Washington. Ảnh: Al Drago |
Cuộc giằng co âm thầm nhưng quyết liệt đã diễn ra bên trong Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC), cơ quan liên bang vốn ít được công chúng chú ý nhưng có vai trò quan trọng trong giám sát các thị trường phái sinh, tiền mã hóa và gần đây là thị trường dự đoán. Hơn một năm qua, cơ quan này đã bị thu hẹp nhân sự, thanh lọc nhiều quan chức, giảm mạnh thực thi pháp luật với tiền mã hóa và chuyển từ vị thế nghi ngờ sang hậu thuẫn các nền tảng thị trường dự đoán.
Sự thay đổi này đặc biệt đáng chú ý vì tiền mã hóa và thị trường dự đoán hiện gắn chặt với lợi ích kinh doanh của gia đình Tổng thống Donald Trump. Các công ty trong hai lĩnh vực này cần CFTC cấp phép, phê duyệt hoặc nới tay để mở rộng hoạt động. Trong khi đó, gia đình Trump không chỉ bán các đồng tiền mã hóa riêng, họ có quan hệ kinh doanh với một số nền tảng dự đoán lớn. Điều này khiến câu hỏi về xung đột lợi ích và tính độc lập của cơ quan quản lý trở nên cấp bách.
Thị trường dự đoán cho phép người dùng đặt cược vào các sự kiện tương lai, từ bầu cử, chính sách, chiến tranh đến những câu hỏi mang màu sắc giải trí. Đây là lĩnh vực đang bùng nổ. Trong năm 2025, hai nền tảng dẫn đầu đã xử lý tổng cộng 50 tỷ USD giao dịch; riêng tháng 3 và tháng 4 năm nay đã đạt mức tương tự. Khi quy mô tăng nhanh, rủi ro gian lận, giao dịch nội gián và thao túng cũng tăng theo. Nhưng đúng lúc cần giám sát mạnh hơn, CFTC lại đang yếu đi.
Từ cơ quan giám sát đến cánh cửa mở cho ngành
Cuối năm ngoái, ba công ty có liên hệ với đế chế kinh doanh của gia đình Trump cùng cần CFTC hỗ trợ tham vọng trong thị trường dự đoán. Crypto.com có thị trường dự đoán được cấp phép, nhưng một số quan chức CFTC lo ngại công ty có thể đang tạo lợi thế cho các nhà giao dịch lớn so với người đặt cược nhỏ lẻ. Polymarket, nền tảng nổi tiếng trong lĩnh vực này, bị nghi chưa có đủ cơ chế chống gian lận. Nhánh của Gemini vẫn chưa vượt qua quy trình xem xét bắt buộc để được hoạt động.
Theo các nguồn tin, Caroline Pham, khi đó là quyền chủ tịch CFTC, cùng cố vấn cấp cao Brigitte Weyls đã can thiệp theo hướng giúp các công ty này đạt điều họ muốn. Đến dịp Giáng sinh, hai quan chức cấp cao từng nêu câu hỏi về các công ty dự đoán bị cho nghỉ phép, cấm vào văn phòng và đặt dưới điều tra nội bộ. Ba quan chức cấp cao khác từng xử lý các vụ việc liên quan tiền mã hóa cũng chịu chung số phận.
Điểm đáng nói là những người này không được thông báo rõ họ đã làm sai điều gì. Nhưng thông điệp truyền đi trong nội bộ cơ quan rất rõ, đừng gây rắc rối cho các ngành đang được chính quyền ưu ái.
Sự chuyển hướng của CFTC không chỉ nằm ở vài vụ việc. Trong 16 tháng dưới chính quyền Trump, lực lượng lao động của cơ quan này giảm mạnh, thực thi pháp luật với tiền mã hóa gần như chững lại. Cơ quan này hỗ trợ thị trường dự đoán trong hầu hết các điểm nóng chính sách.
Tiền mã hóa được nới tay
Một trong những ví dụ rõ nhất là vụ KuCoin. Dưới thời Biden, CFTC đã theo đuổi nhiều vụ lớn nhằm khẳng định vai trò giám sát với tiền mã hóa. Cơ quan này từng buộc Binance, sàn tiền mã hóa lớn nhất thế giới, trả khoản phạt 1,35 tỷ USD. KuCoin là vụ việc đáng chú ý khác. Công ty đặt tại Seychelles từng đồng ý trả gần 300 triệu USD trong vụ án do Bộ Tư pháp Mỹ khởi xướng, liên quan đến cáo buộc phớt lờ các quy định nhằm ngăn tội phạm và giao dịch phi pháp.
CFTC cũng đã chuẩn bị dàn xếp với KuCoin về cáo buộc vận hành hoạt động chưa đăng ký. Nhưng ngay sau khi Trump trở lại Nhà Trắng, Caroline Pham yêu cầu các luật sư tìm cách rút hoặc làm nhẹ vụ kiện. Vì bà không thể đơn phương hủy vụ việc nếu không có đa số trong ủy ban, các luật sư phải viết lại thỏa thuận dàn xếp theo hướng viện dẫn sắc lệnh của Trump về thái độ thân thiện hơn với tiền mã hóa.
Kết quả, CFTC cuối cùng chỉ phạt công ty mẹ của KuCoin 500.000 USD, thấp hơn rất nhiều so với mức phạt hàng triệu USD mà các luật sư ban đầu dự kiến. Đáng chú ý, trong lúc đàm phán với CFTC, KuCoin thông báo sẽ niêm yết hai đồng tiền mã hóa do World Liberty Financial, dự án của gia đình Trump, tạo ra.
CFTC cũng đã dừng ít nhất 5 cuộc điều tra khác vào các công ty tiền mã hóa, trong đó có cuộc điều tra giai đoạn cuối nhằm vào sàn lớn. So với hơn 80 vụ tiền mã hóa được đưa ra trong thời Biden, hoặc hơn 20 vụ trong nhiệm kỳ đầu của Trump, con số thực thi hiện nay cho thấy sự đảo chiều mạnh.
Gemini, Polymarket và quyền lực chính trị mới
Gemini, công ty của hai anh em Cameron và Tyler Winklevoss, là ví dụ khác về mức độ đan xen giữa ngành tiền mã hóa và chính trị. Tháng 1/2025, ngay trước phiên tòa dự kiến, Gemini đồng ý trả 5 triệu USD để dàn xếp cáo buộc đã cung cấp thông tin sai lệch cho CFTC về phiên đấu giá Bitcoin. Nhưng công ty sau đó tiếp tục công kích các luật sư của CFTC, cáo buộc họ lạm dụng quyền lực và theo đuổi “lawfare”.
Hai anh em Winklevoss là những nhân vật được Trump ưu ái, họ là nhà tài trợ chính trị, đóng góp cho dự án phòng khiêu vũ Nhà Trắng, đầu tư vào câu lạc bộ tư nhân có liên hệ với Donald Trump Jr. và hậu thuẫn tài chính cho công ty tiền mã hóa do Eric Trump đồng sáng lập. Tyler Winklevoss còn gây áp lực trong quá trình chọn người lãnh đạo CFTC, khi Brian Quintenz, người từng được Trump đề cử, từ chối cam kết coi khiếu nại của Gemini là ưu tiên cao nhất. Đến cuối tháng 9, Trump rút đề cử Quintenz.
Gemini còn có nhánh khác tên Gemini Titan muốn gia nhập thị trường dự đoán. Khi nhân viên CFTC đang xem xét hồ sơ, họ nhận được bản ghi nhớ dự thảo từ Brigitte Weyls đề xuất phê duyệt. Điều này đảo ngược quy trình thông thường. Hồ sơ sau đó nhanh chóng được chấp thuận.
Polymarket cũng được hưởng môi trường mới. Năm 2022, công ty từng bị CFTC phạt 1,4 triệu USD vì nhận cược từ người Mỹ khi chưa được phép. Sau cuộc bầu cử năm 2024, các cáo buộc lại nổi lên, FBI khám nhà sáng lập Shayne Coplan. Tháng 7, chính quyền Trump đã dừng cả điều tra của CFTC lẫn FBI. Cùng tháng, Polymarket mua lại công ty có giấy phép để mở nền tảng cho khách hàng Mỹ.
Ngay sau đó, Polymarket nhận vốn từ 1789, công ty đầu tư có Donald Trump Jr. sở hữu một phần, và mời ông làm cố vấn không lương. Khi Polymarket xin phép nhận cược qua trung gian, một số quan chức CFTC lo ngại cơ chế này có thể giúp người dùng che giấu giao dịch nội gián. Tuy nhiên, công ty vẫn được phê duyệt, một số quan chức nêu vấn đề sau đó bị cho nghỉ phép, điều tra hoặc rời cơ quan.
Cơ quan nhỏ phải gánh thị trường lớn hơn
CFTC vốn đã là cơ quan nhỏ. Đỉnh điểm năm 2015, cơ quan có khoảng 760 nhân viên. Đến tháng 3/2026, con số chỉ còn khoảng 550, thấp nhất kể từ thời khủng hoảng tài chính 2009. Trong khi đó, Nhà Trắng muốn giao thêm quyền quản lý tiền mã hóa cho CFTC, thay vì Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), vốn có quy mô nhân sự lớn hơn nhiều.
Tình thế hiện nay càng bất thường khi Michael Selig, chủ tịch hiện tại, là ủy viên duy nhất vì Trump để trống toàn bộ các ghế còn lại. Điều này trao cho ông quyền lực gần như đơn phương trong việc kiện tụng, ban hành quy tắc và định hình cách giám sát hai ngành nằm gần trung tâm lợi ích kinh doanh của tổng thống.
Selig khẳng định CFTC vẫn sẽ xử lý gian lận, thao túng, lạm dụng và giao dịch nội gián. Nhưng hồ sơ thực tế cho thấy cơ quan này chủ yếu nhắm vào các cá nhân nhỏ hơn, không phải các công ty quyền lực. Ngay cả vụ nổi bật gần đây, quân nhân Lực lượng Đặc nhiệm Mỹ bị cáo buộc dùng thông tin mật để đặt cược trên Polymarket về khả năng lật đổ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, cũng đặt ra câu hỏi lớn hơn. Nếu người Mỹ vẫn có thể truy cập nền tảng quốc tế của Polymarket bằng công cụ bị công ty cấm, liệu chỉ truy tố cá nhân có đủ không?
Rủi ro của “thực tế mới”
Vấn đề không nằm ở việc thị trường dự đoán hay tiền mã hóa có nên tồn tại không. Vấn đề là khi các ngành mới, rủi ro cao và nhiều tiền tiến vào trung tâm quyền lực chính trị, cơ quan giám sát có còn đủ độc lập để bảo vệ người dùng nhỏ lẻ và hệ thống tài chính hay không.
Tiền mã hóa đã nhiều lần chứng kiến lừa đảo, thao túng và các mô hình kinh doanh mờ ám. Thị trường dự đoán đặc biệt dễ phát sinh giao dịch nội gián vì người có thông tin đặc quyền về chính trị, quân sự hoặc doanh nghiệp có thể biến hiểu biết đó thành lợi nhuận. Khi những thị trường này ngày càng gắn với truyền thông, chính trị và dòng vốn lớn, giám sát yếu đi sẽ không chỉ gây hại cho vài nhà đầu tư cá nhân. Nó có thể làm méo mó cả cách công chúng tiếp nhận thông tin và đánh giá xác suất của các sự kiện quan trọng.
CFTC từng được lập ra để giám sát những thị trường hàng hóa nông nghiệp như thịt lợn hay ngũ cốc. Nhưng trong kỷ nguyên tiền mã hóa và thị trường dự đoán, cơ quan này đang đứng trước vai trò lớn hơn nhiều. Điều đáng lo là ngay khi nhiệm vụ mở rộng, năng lực và tính độc lập của CFTC bị xói mòn. Cơ quan nhỏ, thiếu nhân sự, bị chính trị hóa và do một người duy nhất điều hành khó có thể là “cảnh sát trên phố” đúng nghĩa.
shared via nytimes,
