Giorgio Armani – Kiến trúc sư của “bộ giáp quyền lực”
05/09/25
Người thay đổi ngôn ngữ thời trang và biến nó thành đế chế toàn cầu
Ngày thứ Năm tại Milan, Giorgio Armani – nhà thiết kế hai lần viết lại luật chơi thời trang – qua đời ở tuổi 91. Tập đoàn Armani Group thông báo ông vẫn làm việc cho đến tận ngày cuối cùng, khẳng định hình ảnh một doanh nhân – nghệ sĩ vừa cẩn trọng vừa bền bỉ.
Từ bộ vest mềm mại đến “đồng phục quyền lực”
Armani không phải tuýp nhà thiết kế bẩm sinh, ông khởi đầu với tính cách “miễn cưỡng”, nhưng lại là nhà kiến tạo đế chế theo bản năng. Thập niên 1980, ông trở thành hiện tượng khi đưa chi tiết tưởng chừng nhỏ nhặt từ thợ may Napoli thành cuộc cách mạng: loại bỏ phần độn vai và lớp lót cứng trong áo vest nam. Bộ suit của Armani, mềm mại và lơi lả, phô bày cơ thể thay vì giấu kín.
Điều mới mẻ ấy nhanh chóng chinh phục cả nữ giới. Deborah Nadoolman Landis, nhà thiết kế phục trang tại UCLA, lý giải: “Phụ nữ thế hệ chúng tôi – kể cả Hillary Clinton – mặc jeans từ thập niên 1960. Nhưng khi bước vào lực lượng lao động, họ cần chuyên nghiệp hóa hình ảnh. Và suit nữ của Armani chính là câu trả lời.”
Phong cách này trung tính, xa rời sự cứng nhắc của trang phục nam giới truyền thống cũng như sự nghiêm ngặt của bộ váy công sở. Nó tạo ra một “ngôn ngữ quyền lực” mới – vừa sang trọng, vừa gợi cảm, và đặc biệt thích hợp với các phòng họp phố Wall hay đại lộ Madison thời ấy. Trong suốt thập niên 1980–1990, một bộ Armani trở thành đồng phục mặc định của giới điều hành, “giáp trụ nghề nghiệp” làm từ len crepe hay cashmere, gam màu tối nhưng sắc nét.
Harold Koda, cựu giám tuyển của Viện Trang phục thuộc Bảo tàng Metropolitan, so sánh: “Armani cũng như Coco Chanel với chiếc váy đen nhỏ – quan trọng không chỉ ở thiết kế, mà còn ở tác động xã hội mà nó tạo ra.”
Vị vua Giorgio
Truyền thông Ý gọi ông là “Re Giorgio” – Vua Giorgio. Một phần nhờ ngoại hình: đôi mắt xanh xuyên thấu, làn da rám nắng, vóc dáng vận động viên mà ông giữ đến tận tuổi 80. Nhưng quan trọng hơn, Armani định nghĩa lại vai trò nhà thiết kế: không chỉ sáng tạo sản phẩm, mà kiến tạo cả lối sống.
Dù giới phê bình đôi lúc chê ông lặp lại, doanh nghiệp do gia đình nắm giữ vẫn bảo đảm ông luôn ở tuyến đầu. Năm 2023, Armani Group đạt doanh thu 2,65 tỷ USD – minh chứng sức mạnh của thương hiệu được vận hành với ngân sách quảng bá khổng lồ. Khi xu hướng xoay vòng trở lại phong cách thập niên 1980, ông được tôn vinh như “nhà tiên tri thời trang”.
Liên minh với Hollywood
Nếu Chanel gắn với Paris, Armani gắn với Hollywood. Đam mê điện ảnh, ông từng nói trong phim tài liệu Made in Milan (1990) của Martin Scorsese: “Tôi muốn trở thành đạo diễn. Niềm đam mê ấy vẫn trong máu tôi.”
Không làm đạo diễn, ông trở thành nhà cung cấp phục trang cho cả nền điện ảnh. Từ American Gigolo (1980) với Richard Gere – cảnh nam chính chọn vest Armani trong tủ quần áo trở thành khoảnh khắc điện ảnh mang tính định nghĩa – đến The Untouchables (1987), Batman, The Wolf of Wall Street (2013) hay series Miami Vice, Armani đồng hành cùng hình tượng nam tính mới của Hollywood.
Quan trọng hơn, ông là một trong những người đầu tiên biến thảm đỏ thành sân khấu marketing. Lauren Hutton nhớ lại: “Trước Giorgio, chẳng nhà thiết kế nào cho sao mượn đồ cả.” Armani không chỉ cho mượn, ông trang bị cả kho vũ khí phong cách cho các minh tinh. Michelle Pfeiffer trở thành nàng thơ đầu tiên; Jodie Foster trong bộ suit hồng Armani năm 1992 vừa nhận Oscar, vừa bước thẳng vào danh sách Best Dressed. Sau đó là Gwyneth Paltrow, Cate Blanchett, Julia Roberts, Beyoncé, Lady Gaga, George Clooney, Russell Crowe…
Anna Wintour nhận xét: “Armani cho các ngôi sao cách hiện đại để tỏa sáng.” Nhưng thật ra, ông đưa họ trở lại tinh thần Hollywood hoàng kim – cổ điển, sang trọng, bất biến.
Từ cậu bé ở Piacenza đến đế chế tỷ USD
Sinh ngày 11/7/1934 tại Piacenza, gần Milan, Armani là con thứ hai trong gia đình ba con. Tuổi thơ ông in dấu bom đạn Thế chiến II: nhà bị pháo kích, bản thân từng bị mìn nổ, suýt mù vĩnh viễn. Trải nghiệm cận tử khiến ông từng mơ trở thành bác sĩ – chịu ảnh hưởng từ tiểu thuyết của A.J. Cronin. Ông theo học y tại Đại học Milan, rồi gia nhập quân đội với vai trò y tá.
Cơ duyên thời trang đến từ một công việc tạm thời tại cửa hàng La Rinascente năm 1957, nơi ông nhanh chóng được thăng lên vai trò giám sát mua hàng. Sau đó, nhà thiết kế Nino Cerruti phát hiện tài năng và mời Armani dẫn dắt dòng menswear Hitman.
Năm 1975, cùng người bạn đời Sergio Galeotti, ông bán chiếc Volkswagen Beetle để lấy vốn lập hãng Giorgio Armani. Bộ jacket không lót mà ông giới thiệu ngay sau đó đã phá vỡ chuẩn mực, mở đường cho suit nữ hóa, tinh giản. Chỉ 7 năm sau, năm 1982, Armani xuất hiện trên bìa Time – nhà thiết kế đầu tiên từ thời Dior.
Thành công đi kèm mất mát: Galeotti qua đời năm 1985 vì biến chứng AIDS ở tuổi 40. Armani đau đớn nhưng vẫn gánh vác toàn bộ công ty, biến nó thành cỗ máy toàn cầu: hàng loạt dòng sản phẩm từ thời trang, nước hoa, mỹ phẩm, đồng hồ, trang sức, khách sạn, nhà hàng, cho tới đồng phục cho Alitalia và các đội bóng châu Âu. Mô hình “20% sản phẩm tạo 80% lợi nhuận” của Armani sau này trở thành bài học kinh điển tại các trường đào tạo thời trang.
Nhà công nghiệp khắc kỷ
Giàu có bậc nhất Ý với tài sản ước tính 11,5 tỷ USD, Armani sở hữu dinh thự 18 thế kỷ tại Milan, penthouse ở Central Park West, biệt thự bên vách đá Antigua, nông trại Provence, khu phức hợp Pantelleria, bảo tàng 48.000 foot vuông dành riêng cho di sản Armani và du thuyền dài 213 foot đặt theo tên mẹ.
Thế nhưng, ông vẫn duy trì lối sống khắc kỷ: tối về ăn cơm trước TV cùng hai con mèo Angel và Mairi. Sau Galeotti, ông không công khai một mối tình nào, chỉ gắn bó bền bỉ với Pantaleo Dell’Orco – giám đốc trong tập đoàn, đồng thời là người luôn nắm tay ông trong cái cúi chào kết thúc mỗi show diễn.
Ông kín tiếng đến tận cuối đời về chuyện kế vị: “Sẽ còn nhiều thời gian cho người khác. Khi tôi còn ở đây, tôi là ông chủ.”
Di sản của một biểu tượng
Armani để lại một di sản kép. Về thẩm mỹ, ông chứng minh quyền lực có thể đến từ sự giản dị, và sự gợi cảm có thể song hành cùng tính chuyên nghiệp. Về kinh doanh, ông xây dựng mô hình công ty gia đình bền vững, không niêm yết, nhưng toàn cầu hóa thương hiệu.
Ông là minh chứng cho khả năng một nhà thiết kế vừa tạo ra ngôn ngữ thời trang, vừa điều hành tập đoàn đa ngành hàng tỷ USD. Sự nghiệp ấy kết tinh trong hai lần viết lại luật chơi: đầu tiên là vest mềm mại biến thành “đồng phục quyền lực”, sau đó là mối liên minh không thể tách rời giữa thời trang và Hollywood.
Như ông từng nói với Martin Scorsese: “Tôi chọn công việc như cách sống của mình.” Đúng vậy, Giorgio Armani đã biến sự nghiệp thành định mệnh, và để lại một chuẩn mực về quyền lực – cả trong thời trang lẫn kinh doanh.
shared via nytimes,
