Đồng minh của Kennedy nhắm vào các bang nhằm lật ngược quy định tiêm chủng bắt buộc cho trẻ đến trường
26/02/26
 |
| Phòng học trống tại trường trung học ở Williston, Bắc Dakota, trong đợt bùng phát bệnh sởi năm ngoái. Ảnh: Erin Schaff |
Những người ủng hộ vaccine cảnh báo nỗ lực này có thể tháo dỡ hạ tầng tiêm chủng và kéo theo các đợt bùng phát dịch bệnh.
Các đồng minh lâu năm của Robert F. Kennedy Jr., Bộ trưởng Y tế Mỹ, đang khởi động chiến dịch mới nhằm bãi bỏ những đạo luật đã tồn tại hàng thập kỷ. Các đạo luật yêu cầu trẻ em phải tiêm vaccine phòng sởi, bại liệt và nhiều bệnh khác trước khi vào nhà trẻ hoặc lớp mẫu giáo.
Trong nhiều năm, các bang ở Mỹ duy trì yêu cầu tiêm chủng trước khi trẻ được đến nhà trẻ hoặc trường học, dù vẫn có một số ngoại lệ miễn trừ. Theo những người vận động bãi bỏ, đây là “yêu cầu y tế mang tính bắt buộc”, ngược lại, phía ủng hộ vaccine tin tiêm chủng là “mấu chốt” giúp bảo vệ trẻ em khỏi các tác nhân gây bệnh nguy hiểm.
Liên minh mới và mục tiêu “mở đập”
Trong cuộc gọi gần đây với những người ủng hộ, Leslie Manookian, người hậu thuẫn đạo luật cấm các “yêu cầu y tế bắt buộc” tại Idaho, nói: “Điều chúng ta cần làm là phá tung con đập”. Bà mô tả hiện tại là thời gian để “phá đập” ở những bang đủ điều kiện.
Bà Manookian là lãnh đạo của Medical Freedom Act Coalition, nhóm ô dù mới, gồm ít nhất 15 tổ chức phi lợi nhuận. Liên minh kêu gọi chấm dứt các đạo luật của bang được cho là hợp thức hóa “yêu cầu y tế bắt buộc”, phần lớn liên quan đến vaccine.
Đến nay, các dự luật được đưa ra ở ít nhất 9 bang nhằm xóa bỏ toàn bộ hoặc gần như toàn bộ yêu cầu tiêm chủng. Danh sách trải từ các bang do đảng Dân chủ chi phối như New York, nơi gần như không có cơ hội thông qua, đến những bang như New Hampshire, Georgia, Iowa và Idaho, nơi đề xuất đã có được mức độ ủng hộ nhất định.
Nhiều người ủng hộ vaccine nhìn chiến dịch cấp bang như “giai đoạn hai” của tháo dỡ hạ tầng tiêm chủng quốc gia, đặt trong bối cảnh ông Kennedy giảm mạnh danh mục vaccine được khuyến nghị ở cấp liên bang.
Theo Sara Rosenbaum, giáo sư danh dự về luật y tế tại Đại học George Washington và cựu quan chức y tế thời chính quyền Clinton, dù chiến lược không hoàn toàn mới, nhưng cho thấy hiểu biết tinh vi về cách “gỡ” hơn 100 năm tiến bộ trong bảo vệ trẻ em trước các mầm bệnh nguy hiểm.
Bà Rosenbaum nói, nhắc đến vai trò của ông Kennedy tại Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh: “Họ say men quyền lực vì có người của họ ngồi ở ghế bộ trưởng H.H.S. Họ nghĩ đây là lúc đánh cược và biến trạng thái mặc định thành không có yêu cầu nào.”
Những tổ chức đứng sau và nhịp tăng tốc ở cấp bang
Các nhóm trong liên minh mới gồm Children’s Health Defense, tổ chức phi lợi nhuận ông Kennedy đồng sáng lập, và hai tổ chức khác lập ra nhằm ủng hộ sáng kiến MAHA (Make America Healthy Again). Một tổ chức trong số đó là MAHA Institute, hoạt động về chính sách cấp bang cho biết đang tuyển người để hỗ trợ chương trình nghị sự.
Việc ông Kennedy rút khỏi lời khuyên vaccine liên bang đã kích hoạt loạt hoạt động ở cấp bang. Khi các chính sách của ông dần có hiệu lực, một số bang thiên Dân chủ lập các liên minh riêng để bác bỏ hướng dẫn vaccine mới từ liên bang. Trong khi đó, một số bang do Cộng hòa lãnh đạo tìm cách ghi vào luật các hướng dẫn đó.
Trong tháng này, tại sự kiện của Heritage Foundation có sự tham gia của ông Kennedy, Kim Mack Rosenberg, cố vấn pháp lý của Children’s Health Defense cho biết ưu tiên cao là gỡ bỏ các yêu cầu ở cấp bang. Bà nói: “Rốt cuộc, mục tiêu là loại bỏ các lệnh bắt buộc.” Đồng thời nhấn mạnh, các yêu cầu gắn với việc đi học tạo ra “ tình huống vô cùng khó khăn cho các gia đình”.
Đầu tháng này, khi được hỏi tại sự kiện ở Tennessee về nỗ lực bãi bỏ yêu cầu tiêm chủng để nhập học, ông Kennedy cho biết ông không tham gia. Tuy vậy, ông nói: “tôi tin vào tự do lựa chọn” và nhận được tràng vỗ tay từ khán giả. Ông tuyên bố ủng hộ việc mọi người đưa ra quyết định vaccine cùng gia đình và bác sĩ của họ.
Theo bà Manookian, chiến dịch của liên minh nhằm chấm dứt điều bà coi là sự cưỡng ép liên quan đến mọi can thiệp y tế. Bà phát biểu trong một cuộc phỏng vấn: “Đó là việc trao quyền trở lại cho cá nhân.”
Dự luật đi qua các bang và kết cục trái ngược
Các đề xuất xóa bỏ yêu cầu vaccine trước khi đến trường nhận những kết cục khác nhau. Một số nỗ lực chững lại ở Oklahoma và Indiana, số khác chờ xử lý, gồm West Virginia. Dự luật ở Arizona cũng đang chờ, nhưng dự kiến đối mặt quyền phủ quyết của thống đốc thuộc đảng Dân chủ. Ở New York, dự luật gần như không thể vượt qua cơ quan lập pháp do đảng Dân chủ kiểm soát. Những người hậu thuẫn liên minh kỳ vọng vào tháng tới, Louisiana sẽ có dự luật được đưa ra.
Tại Florida, dù quan chức bang tuyên bố ý định chấm dứt các yêu cầu vaccine cho trẻ em, nhưng vẫn chưa có dự luật nào xóa bỏ các quy định nhập học. Tuy nhiên đề xuất khác cho phép miễn trừ theo “lương tâm” hoặc “niềm tin cá nhân”, giúp phụ huynh dễ chọn không tiêm.
Các động thái nhằm lật ngược luật bang khiến nhiều bác sĩ nhi khoa và người ủng hộ vaccine lo ngại, họ tin tưởng phần lớn phụ huynh và công chúng vẫn chấp nhận việc tiêm chủng cho trẻ nhỏ.
Lo ngại y tế công cộng
Theo các chuyên gia y tế công cộng, bãi bỏ yêu cầu tiêm chủng ở trường học chắc chắn làm giảm tỷ lệ bao phủ vaccine. Kịch bản họ dự báo là số ca sởi và ho gà tăng vọt, có thể xuất hiện các đợt bùng phát rubella và bại liệt.
Hậu quả được mô tả đang hiện rõ ở South Carolina, nơi đợt bùng phát sởi ảnh hưởng đến hơn 900 người, trong đó ít nhất 19 người phải nhập viện với biến chứng như viêm phổi và phù não. Ở một số trường nằm tại tâm điểm ổ dịch, dưới 80% học sinh đã tiêm đủ các mũi vaccine bắt buộc cho trẻ em. Con số này thấp hơn đáng kể so với mức 95% cần thiết để kìm hãm sự lây lan của sởi, virus có khả năng lây nhiễm rất cao.
“Rào chắn” chính trị từ thăm dò dư luận
Tuy vậy, rào chắn đáng kể đã xuất hiện. Nhiều khảo sát cho thấy cử tri có thể trừng phạt các nhà lập pháp ủng hộ việc xóa bỏ yêu cầu tiêm chủng để đến trường. Trong một khảo sát gần đây do The Wall Street Journal thực hiện, khi được hỏi đảng nào phù hợp hơn để xử lý chính sách vaccine, cử tri cho đảng Dân chủ có 9% lợi thế so với đảng Cộng hòa.
Hai khảo sát khác do những người ủng hộ vaccine đặt hàng và được các công ty thăm dò thiên Cộng hòa thực hiện cho thấy, cử tri ở Florida và Tennessee không ủng hộ các nhà lập pháp muốn chấm dứt yêu cầu vaccine ở trường học. Khảo sát do Fabrizio Ward, công ty Tổng thống Trump dựa vào, phát hiện các cử tri “đung đưa” trong các cuộc đua Hạ viện sẽ trừ khoảng 20 điểm đối với ứng viên Cộng hòa nếu người đó chỉ trích vaccine. Bản ghi nhớ của Fabrizio Ward kết luận: “Hoài nghi vaccine là chính trị tệ”.
Dù vậy, những người ủng hộ vaccine vẫn lo về các đề xuất tại New Hampshire, Iowa, Idaho, Georgia và có thể là các bang khác, nơi yêu cầu vaccine để nhập học có thể bị xóa bỏ hoặc bị giới hạn mạnh.
Jennifer Herricks, giám đốc vận động của American Families for Vaccines, tổ chức phi lợi nhuận nhận một phần tài trợ từ các hãng sản xuất vaccine, nói: “Trước khi có vaccine, cứ 5 trẻ thì 1 trẻ không sống đến sinh nhật thứ năm.” Bà nhận định các chính sách hiện hành đã bảo vệ trẻ em đúng vào giai đoạn dễ tổn thương nhất trước các bệnh truyền nhiễm.
New Hampshire, Idaho, West Virginia và đường vòng pháp lý
Tại New Hampshire, phe hoài nghi vaccine chiếm ưu thế trong phiên điều trần dài về dự luật xóa bỏ vaccine bắt buộc ở trường học, dù dự luật được sửa để giữ lại vaccine bại liệt. Quan chức y tế bang cho biết đề xuất sẽ khiến bang không tuân thủ yêu cầu của các khoản tài trợ liên bang và làm mất khoản tiền dùng để tiêm chủng cho trẻ em thu nhập thấp trị giá vài triệu USD/năm. Theo Megan Petty, lãnh đạo Cục Kiểm soát Bệnh Truyền nhiễm của bang, nếu dự luật được thông qua, có thể xảy ra “bệnh tật lan rộng ngoài tầm kiểm soát”.
Ở Idaho, năm 2025, bang đã thông qua luật nhằm loại bỏ các “yêu cầu y tế bắt buộc” đối với vaccine hoặc can thiệp khác, nhưng theo bà Manookian, luật đó không trực tiếp đề cập hay thay đổi các yêu cầu vaccine tại nhà trẻ và trường học. Bà tuyên bố sẽ ủng hộ một đề xuất mới tại Idaho. Đồng thời theo bà, một số học khu ở Idaho vẫn giữ vững yêu cầu vaccine bất chấp luật hiện hành cấm chung các “quy định y tế bắt buộc”. Bà nói: “Càng nhiều trường học, nhà trẻ đóng vai phụ huynh và can thiệp, họ càng tự làm hại mình.”
Tại West Virginia, Chris Anders, trong tháng này, một nghị sĩ Cộng hòa, đã trình dự luật nhằm xóa bỏ yêu cầu tiêm chủng cho học sinh, gồm cả yêu cầu các sở y tế quận phải cung cấp mũi tiêm miễn phí cho trẻ em thu nhập thấp. Ông nói: “các nhà lập pháp khác khó có khả năng thúc đẩy dự luật, nếu chọn không tiêm, đó là lựa chọn của họ. Giống như họ chọn không thắt dây an toàn hoặc không đội mũ bảo hiểm. Nếu họ chọn vậy, họ chịu hậu quả.”
Ở hướng khác, năm ngoái tại Texas, Thống đốc Greg Abbott âm thầm ký dự luật mở đường cho các vụ kiện nhắm vào nhà sản xuất vaccine có quảng cáo trong bang.
Đạo luật liên bang năm 1986 lập ra tòa án đặc biệt, chương trình bồi thường tổn thương do vaccine (VICP), xử lý các khiếu nại liên quan đến tổn thương do vaccine. Ông Kennedy, người từng tham gia vụ kiện lớn chống lại một hãng vaccine, từ lâu chỉ trích cơ chế này và cho rằng các vụ kiện vaccine nên dễ khởi kiện hơn.
Thu hẹp mục tiêu và điều trần căng thẳng
Mùa thu năm ngoái, Tại Florida, Dr. Joseph Ladapo, tổng y sĩ bang, thông báo bang sẽ chấm dứt yêu cầu vaccine. Do cơ quan lập pháp chưa có đề xuất để hiện thực hóa mục tiêu, nỗ lực “thu gọn” đang tiến lên để thay đổi quy định bang.
Quan chức Florida tìm cách bãi bỏ yêu cầu trẻ em phải tiêm vaccine chống varicella (thủy đậu), viêm gan B, phế cầu khuẩn và Haemophilus influenzae type B (Hib), tình trạng có thể gây chết người.
Tháng 12, bang tổ chức phiên điều trần gây tranh cãi về kế hoạch. Trong số những người phát biểu có Jamie Schanbaum, người bị cắt cụt các ngón tay và phần dưới chân sau khi mắc bệnh nặng do viêm màng não, căn bệnh được ngăn ngừa bằng vaccine phế cầu. Bà vận động mạnh mẽ cho vaccine và đề nghị lãnh đạo Florida giữ nguyên các yêu cầu tiêm chủng.
Bà nói trong một cuộc phỏng vấn: “Rất bức bối khi chứng kiến và trải nghiệm thực tế hôm nay, cũng như khi thấy những hướng dẫn y khoa nổi bật nhất, được tôn trọng nhất, lại không được xem trọng.”
shared via nytimes,
