Nỗ lực siết thuốc chống trầm cảm của Kennedy làm chấn động ngành tâm thần học Mỹ
28/05/26
 |
| Nhiều bác sĩ tâm thần cho biết họ lo ngại rằng những phát ngôn của Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr. về thuốc chống trầm cảm sẽ khiến bệnh nhân từ chối hoặc ngừng sử dụng thuốc. Ảnh: Tierney L. Cross |
Trong nhiều năm, hội nghị thường niên của Hiệp hội Tâm thần học Mỹ thường có vài nhóm biểu tình bên ngoài, từ các thành viên Scientology đến cựu bệnh nhân nói họ bị tổn hại bởi thuốc hoặc liệu pháp sốc điện. Nhưng năm nay, sức ép với ngành tâm thần học đến từ chính phủ liên bang.
Hội nghị diễn ra chỉ 10 ngày sau khi Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr. công bố các chính sách nhằm khuyến khích bác sĩ “giảm kê đơn”, hỗ trợ bệnh nhân ngừng sử dụng nhóm thuốc chống trầm cảm phổ biến nhất. Bầu không khí tại hội nghị ở San Francisco vì thế bao trùm bởi sự lo lắng. Nhiều bác sĩ sợ các phát biểu của Kennedy sẽ khiến bệnh nhân từ chối thuốc, hoặc tự ý bỏ thuốc rồi tái phát.
Trong phiên toàn thể, khán phòng vỗ tay khi bác sĩ Marketa Wills, CEO hiệp hội, tuyên bố tổ chức này “sẽ không bao giờ ủng hộ sự can thiệp của chính phủ vào thực hành y khoa”. Bà nói ngành tâm thần học sẽ bảo vệ chăm sóc dựa trên bằng chứng, chống lại kỳ thị và mọi sự đơn giản hóa có thể đẩy bệnh nhân ra xa khỏi điều trị cần thiết.
Dù vậy, các lãnh đạo ngành cũng thận trọng tham gia vào cuộc thảo luận mà Kennedy khơi ra. Nhiều phiên tại hội nghị tập trung vào cách giúp bệnh nhân giảm liều và ngừng thuốc an toàn. Tháng 7 tới, Chủ tịch Hiệp hội Tâm thần học Mỹ sẽ tham gia hội đồng do Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh triệu tập để xây dựng hướng dẫn lâm sàng về giảm dần thuốc chống trầm cảm.
Tranh cãi quanh SSRI
Tâm điểm của cuộc tranh luận là nhóm thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc, thường được gọi là SSRI. Đây là nhóm thuốc tâm thần được kê nhiều nhất tại Mỹ. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy phần lớn bệnh nhân trầm cảm có cải thiện triệu chứng khi dùng SSRI, nhóm thuốc này được xem là đủ an toàn để bác sĩ đa khoa kê đơn.
Nghiên cứu năm 2026 cho thấy 16,6% người trưởng thành ở Mỹ, tương đương khoảng 1/6 người, cho biết đang dùng thuốc chống trầm cảm. Với nhiều bác sĩ, con số này phản ánh mức độ phổ biến của trầm cảm lẫn vai trò nền tảng của thuốc trong điều trị.
Sung Hyon, bác sĩ tâm thần ở Pasadena, nói Kennedy dường như đơn giản là “không thích SSRI”. Theo ông, đây là nhóm thuốc đã được sử dụng lâu dài, có bằng chứng an toàn, không gây nghiện và giữ vị trí nền tảng trong thực hành tâm thần học. Ông gọi SSRI là “món quà của Chúa cho ngành tâm thần học”.
Các bác sĩ cũng nhấn mạnh rằng nhiều bệnh nhân hiểu rõ mặt trái của thuốc, gồm tác dụng phụ về tình dục hoặc triệu chứng khi ngừng thuốc. Nhưng với nhiều người, lợi ích vẫn lớn hơn rủi ro. Andrew Nixon, người phát ngôn Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh nói cơ quan này chưa hề bàn về việc cấm SSRI; mục tiêu của sáng kiến mới là thúc đẩy kê đơn phù hợp và giảm thuốc khi có chỉ định lâm sàng.
Nỗi lo về cuộc tấn công rộng hơn
Một số bác sĩ tâm thần lo ngại sáng kiến giảm kê đơn chỉ là bước đầu trong nỗ lực rộng hơn nhằm làm mất uy tín ngành tâm thần học và hạn chế tiếp cận điều trị. Bác sĩ Eric Rafla-Yuan, người đứng đầu nhóm chuyên trách về các yếu tố xã hội quyết định sức khỏe của Hiệp hội Tâm thần học Mỹ, nói dữ liệu về SSRI không thay đổi, nhưng câu chuyện xung quanh chúng đã thay đổi.
Theo ông, hiệp hội cần phản bác mạnh mẽ những tuyên bố của Kennedy và phải cẩn trọng để không bị sử dụng như công cụ hợp thức hóa chương trình nghị sự của chính quyền. Theo ông, ranh giới giữa “có mặt ở bàn thảo luận” và bị biến thành lá chắn chính trị là rất mong manh.
Nhưng tại hội nghị, chủ đề giảm kê đơn lại xuất hiện ở khắp nơi. Cuốn sách mới mang tên Stahl’s Deprescriber’s Guide bán rất chạy tại khu triển lãm. Các phiên thảo luận về giảm thuốc chống loạn thần, bệnh nhân bị dùng quá nhiều thuốc hay thuốc kích thích cho ADHD đều thu hút nhiều sự chú ý.
Bác sĩ Chris Aiken, người trình bày về tình trạng phối hợp nhiều loại thuốc, cho rằng thay đổi thế hệ đang diễn ra trong ngành. Nhiều bác sĩ trẻ thuộc thế hệ đầu tiên từng được kê thuốc kích thích và chống trầm cảm khi còn là trẻ em hoặc thiếu niên. Họ ý thức rõ hơn về những kết quả không tốt sau nhiều năm điều trị bằng thuốc và không còn tin rằng thuốc là câu trả lời cho mọi vấn đề.
Khi ngành tâm thần học tự nhìn lại
Một số bác sĩ cao tuổi cũng chia sẻ quan điểm tương tự. Bác sĩ Ronald Winchel, giảng viên lâm sàng phụ tá ngành tâm thần học tại Trường Y Đại học Columbia, nói nếu có điều gì khiến ông tiếc nuối, đó là đã không rút thuốc sớm hơn cho một số bệnh nhân.
Theo ông, nhiều yếu tố khiến bác sĩ ngại giảm thuốc. Có bệnh nhân dùng nhiều thuốc cùng lúc, rất khó xác định loại nào thật sự hiệu quả. Có người đang ổn định, khiến bác sĩ sợ việc thay đổi sẽ làm họ xấu đi. Ngoài ra, nghiên cứu về kết quả sau khi bệnh nhân ngừng thuốc vẫn còn thiếu.
Bác sĩ Aiken cũng kêu gọi đồng nghiệp không nên bác bỏ những câu chuyện bệnh nhân gặp khó khăn nghiêm trọng khi ngừng thuốc chống trầm cảm. Hiện chưa rõ hiện tượng này phổ biến đến đâu, nhưng khi xảy ra, nó có thể rất nặng và cần được xem xét nghiêm túc.
Một số chuyên gia cho rằng nỗ lực của Bộ Y tế có thể chủ yếu tập trung vào nâng cao nhận thức về giảm liều và ngừng thuốc an toàn, hơn là hạn chế kê đơn. Bác sĩ Awais Aftab, tác giả bản tin Psychiatry at the Margins, nói chính phủ có rất ít con đường để giảm mạnh việc kê các thuốc như SSRI, vì chúng đã được phê duyệt và sử dụng rộng rãi.
Dù vậy, ngành tâm thần học Mỹ rõ ràng đang ở điểm chuyển. Trong thời gian dài, cộng đồng chính thống bị cho là chậm thừa nhận phàn nàn của những bệnh nhân nói họ bị kê quá nhiều thuốc từ khi còn nhỏ, và không nhận đủ hỗ trợ khi muốn giảm hoặc dừng thuốc.
Nhiều bác sĩ tại hội nghị nói họ thường khuyên bệnh nhân thử liệu pháp tâm lý như lựa chọn thay thế hoặc bổ sung cho thuốc. Nhưng trên thực tế, nhiều bệnh nhân không thể tiếp cận trị liệu vì bảo hiểm không chi trả. Đây là khoảng trống lớn trong lời kêu gọi giảm thuốc.
Bác sĩ Michael Bostwick, nhà nghiên cứu tự sát và giáo sư tâm thần học tại Trường Y Mayo, nói điều chưa rõ là Kennedy muốn bệnh nhân bỏ thuốc chuyển sang phương án nào. Nếu không có thêm nguồn lực cho trị liệu hoặc các hình thức chăm sóc khác, lời kêu gọi giảm thuốc sẽ chỉ đặt ra câu hỏi mà chưa đưa ra kế hoạch thay thế.
shared via nytimes,
