Fervo Energy và tham vọng đưa địa nhiệt thành nguồn điện chủ lực
14/05/26
 |
| Dự án Fervo Energy gần Milford, Utah. Công ty triển khai áp dụng các kỹ thuật khoan từ ngành công nghiệp dầu khí để khai thác năng lượng khổng lồ từ lòng đất. Ảnh: Brandon Thibodeaux |
Từ lâu, địa nhiệt chỉ là nguồn điện ngách, giới hạn ở những nơi có điều kiện địa chất đặc biệt như California hay Iceland. Tuy nhiên, Fervo Energy muốn thay đổi bằng cách dùng kỹ thuật khoan của ngành dầu khí để khai thác nhiệt sâu trong lòng đất, startup vừa huy động gần 1,9 tỷ USD qua IPO, đặt cược địa nhiệt có thể trở thành nguồn điện sạch, ổn định và phù hợp với thời đại AI.
Từ nguồn điện ngách đến kỳ vọng mới
Nhiều thập niên, năng lượng địa nhiệt chỉ đóng vai trò khiêm tốn trong hệ thống điện. Tại Mỹ, địa nhiệt hiện cung cấp khoảng 0,4% sản lượng điện, chủ yếu tại các khu vực có hồ nước nóng ngầm gần mặt đất như California và Nevada.
Điểm mạnh của địa nhiệt nằm ở nguồn điện sạch, phát thải thấp và hoạt động 24h/ngày, không phụ thuộc vào nắng như điện mặt trời hay gió như điện gió. Tuy nhiên, không phải nơi nào cũng có điều kiện địa chất thuận lợi để khai thác theo cách truyền thống.
Fervo Energy, công ty có trụ sở tại Houston, nằm trong làn sóng startup muốn mở rộng địa nhiệt ra ngoài những vùng đặc biệt đó. Thay vì chỉ tìm các hồ nước nóng sẵn có dưới lòng đất, Fervo khoan sâu vào đá nóng khô, tạo đường nứt và bơm nước xuống để lấy nhiệt.
IPO gần 1,9 tỷ USD
Tuần này, Fervo huy động 1,89 tỷ USD trong đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng, cao hơn kỳ vọng của nhà đầu tư sau làn sóng quan tâm mạnh từ phố Wall. Công ty bán 70 triệu cổ phiếu với giá 27 USD/cổ phiếu, đạt định giá ban đầu khoảng 7,7 tỷ USD.
Cổ phiếu Fervo bắt đầu giao dịch trên Nasdaq ở mức 36 USD, cao hơn 33% so với giá IPO, rồi đóng cửa ở 36,54 USD. Với ngành từng bị xem là nhỏ và khó mở rộng, phản ứng tích cực này được coi là tín hiệu đáng chú ý.
Kate Adie, nhà phân tích tại Wood Mackenzie, nhận xét đợt IPO cho thấy nhà đầu tư bắt đầu tin công nghệ địa nhiệt thế hệ mới có thể vận hành, lặp lại và mở rộng.
Nhu cầu điện của AI mở ra cơ hội
Fervo lên sàn đúng lúc nhu cầu điện tại Mỹ tăng mạnh. Các công ty công nghệ và tiện ích chạy đua tìm nguồn điện cho làn sóng trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo. Họ đầu tư hàng chục tỷ USD vào điện mặt trời, pin lưu trữ, nhà máy khí đốt và cả các mô hình điện hạt nhân mới.
Bức tranh địa nhiệt có lợi thế riêng vì không phát thải khí nhà kính trong quá trình vận hành và có thể cung cấp điện ổn định cả ngày lẫn đêm. Đây là điều các trung tâm dữ liệu đặc biệt cần, vì máy chủ AI tiêu thụ điện liên tục.
Tim Latimer, CEO Fervo Energy nói nguồn vốn mới giúp công ty tăng trưởng với tốc độ mong muốn, đưa thêm nhiều gigawatt điện lên lưới, góp phần giải bài toán năng lượng ngày càng cấp thiết.
Dùng kỹ thuật dầu khí để khai thác nhiệt đất
Công nghệ của Fervo lấy cảm hứng từ ngành dầu khí. Công ty khoan các cặp giếng sâu hàng trăm m xuống lớp đá granite nóng và khô. Từ đây, Fervo dùng chất lỏng áp suất cao và thuốc nổ kiểm soát để tạo các vết nứt giữa hai giếng.
Nước được bơm xuống một giếng, đi qua mạng lưới khe nứt, nóng lên hơn 300 độ F, sau đó đi lên giếng còn lại dưới dạng hơi nước; hơi nước làm quay turbine để phát điện.
Mô hình có tên địa nhiệt tăng cường, với tham vọng khai thác nhiệt gần như ở nhiều nơi, miễn có thể khoan đủ sâu. Nếu thành công, địa nhiệt sẽ không còn phụ thuộc vào những hồ nước nóng tự nhiên hiếm có.
Nhà máy Utah và khách hàng lớn
Năm 2017, Fervo được thành lập và xây nhà máy địa nhiệt thương mại đầu tiên tại Utah, mang tên Cape Station. Năm nay, nhà máy dự kiến bắt đầu đưa điện lên lưới ; có thể đạt công suất ít nhất 500 megawatt.
Fervo ký thỏa thuận bán điện cho Google, Southern California Edison và một số bên khác. Đây là chi tiết quan trọng, vì các dự án năng lượng mới thường cần hợp đồng mua điện dài hạn để thuyết phục nhà đầu tư rằng dòng tiền đủ an tòa.
Tiềm năng lý thuyết rất lớn. Mỹ hiện có khoảng 3.800 megawatt công suất địa nhiệt truyền thống. Fervo thuê các khu đất có tiềm năng hơn 40.000 megawatt.
Rào cản chi phí và rủi ro kỹ thuật
Dù triển vọng lớn, địa nhiệt thế hệ mới vẫn còn nhiều thách thức. Theo Fervo, dự án Cape Station có chi phí khoảng 7.000 USD cho mỗi kilowatt công suất. Mức này rẻ hơn nhà máy hạt nhân mới, nhưng vẫn cao hơn hơn hai lần so với nhà máy khí đốt.
Lãnh đạo ngành tin chi phí sẽ giảm khi công nghệ khoan và tối ưu giếng tiến bộ, giống cách ngành dầu khí từng hạ chi phí tại cuộc cách mạng đá phiến. 5 – 10 năm tới, các nhà phân tích cho rằng, chi phí địa nhiệt tại một số vùng miền Tây Mỹ có thể tiệm cận nhà máy khí đốt.
Tuy nhiên, câu hỏi lớn là các giếng địa nhiệt sẽ nguội nhanh đến mức nào khi nước liên tục được bơm qua. Chỉ sau vài năm, nếu giếng nguội, công ty sẽ phải khoan thêm, khiến chi phí tăng mạnh. Ngoài ra, nhà phê bình lo ngại khoan sâu có thể làm tăng rủi ro địa chấn hoặc ảnh hưởng đến nước ngầm.
Cuộc đua địa nhiệt mới chỉ bắt đầu
Fervo chưa có lãi và vẫn đối mặt nhiều rủi ro, gồm khả năng trung tâm dữ liệu không tiêu thụ nhiều điện như kỳ vọng hoặc khách hàng chuyển sang công nghệ khác như hạt nhân. Tuy nhiên, sự quan tâm của nhà đầu tư cho thấy địa nhiệt đang bước ra khỏi vị trí bên lề.
Fervo không đơn độc. Sage Geosystems, Eavor Energy và Controlled Thermal Resources đều theo đuổi các cách tiếp cận khác nhau để khai thác nhiệt trong lòng đất. Điều này cho thấy ngành địa nhiệt mới vẫn ở giai đoạn thử nghiệm, nhưng thu hút nhiều mô hình công nghệ và vốn đầu tư hơn trước.
Thời đại AI, nhu cầu điện sạch và ổn định trở thành một trong những bài toán lớn nhất kinh tế Mỹ. Nếu Fervo chứng minh công nghệ có thể mở rộng với chi phí hợp lý, địa nhiệt không còn là nguồn điện ngách mà trở thành một phần quan trọng trong hệ thống năng lượng sạch qua nhiều thập niên tới.
shared via nytimes,
