Cơn khát điện của AI thúc đẩy thương vụ điện lực khổng lồ Mỹ
18/05/26
 |
| Trang trại điện gió thuộc sở hữu của NextEra Energy, Texas. Năm 2035, nhu cầu điện năng cao điểm trong mùa hè và mùa đông dự kiến tăng hơn 20% trên toàn quốc. Ảnh: Bing Guan/Reuters |
NextEra Energy đàm phán mua lại Dominion Energy, thương vụ có thể tạo ra một trong những tập đoàn điện lực lớn nhất nước Mỹ. Động thái diễn ra khi nhu cầu điện tăng vọt vì các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo, song cũng làm dấy lên lo ngại rằng các “siêu tiện ích” mới có thể khiến người tiêu dùng phải trả hóa đơn cao hơn.
Thương vụ lớn trong “thời hoàng kim” của nhu cầu điện
NextEra Energy, một trong những công ty điện lực lớn nhất Mỹ, đang trong các cuộc đàm phán nâng cao để mua lại Dominion Energy. Nếu hoàn tất, thương vụ có thể làm thay đổi ngành điện lực Mỹ, đúng lúc các công ty công nghệ đang chạy đua xây trung tâm dữ liệu để phục vụ AI.
Theo những người am hiểu sự việc, NextEra đang thảo luận phương án đổi khoảng 0,8 cổ phiếu, lấy mỗi cổ phiếu Dominion đang lưu hành. Sau sáp nhập, cổ đông NextEra dự kiến nắm khoảng 75% công ty hợp nhất và nhận thêm một phần nhỏ bằng tiền mặt.
NextEra có trụ sở tại Florida, giá trị thị trường khoảng 194 tỷ USD. Năm nay, cổ phiếu công ty tăng 15%, khi giới đầu tư đặt cược vào làn sóng nhu cầu điện mới. CEO John Ketchum từng gọi đây là “thời hoàng kim của nhu cầu điện” tại Mỹ.
AI làm nóng ngành điện lực
Lý do lớn nhất phía sau làn sóng quan tâm tới điện lực là AI. Các tập đoàn công nghệ xây dựng trung tâm dữ liệu quy mô lớn để cung cấp sức mạnh tính toán cho các mô hình trí tuệ nhân tạo. Những cơ sở này tiêu thụ điện khổng lồ và cần nguồn cung ổn định.
Năm 2035, nhu cầu điện cao điểm vào mùa hè và mùa đông tại Mỹ được dự báo tăng hơn 20% trên toàn quốc, một phần lớn vì trung tâm dữ liệu. NextEra nhanh chóng tìm cách tận dụng xu hướng này. Năm ngoái, công ty ký thỏa thuận với Google tại Iowa và Meta tại New Mexico.
Dominion nắm vị trí đặc biệt trong làn sóng này. Công ty phục vụ khu vực được gọi là Data Center Alley tại Virginia, cụm trung tâm dữ liệu lớn nhất thế giới. Điều này khiến Dominion trở thành tài sản hấp dẫn trong mắt công ty muốn mở rộng hiện diện ở các thị trường điện tăng trưởng nhanh.
Vì sao Dominion hấp dẫn?
Dominion có trụ sở tại Richmond, Virginia, vận hành các công ty điện bán lẻ tại Virginia, Bắc Carolina và Nam Carolina. Công ty phục vụ khoảng 4 triệu khách hàng và sở hữu danh mục phát điện đa dạng, gồm ba nhà máy điện hạt nhân lớn.
Việc mua Dominion sẽ giúp NextEra bước sâu vào vùng Mid-Atlantic, thị trường điện lớn nhất nước Mỹ với 67 triệu khách hàng tại 13 bang và Washington, D.C. Sáp nhập cũng có thể giúp hai bên giảm chi phí quản trị, đặc biệt trong việc vận hành tài sản hạt nhân.
Dominion còn xây một trong những trang trại điện gió ngoài khơi lớn nhất nước Mỹ. Tuy nhiên, mảng này đối mặt rủi ro chính trị khi ông Trump nhiều lần thể hiện thái độ không thiện cảm với điện gió ngoài khơi. Một số dự án bị hủy, và điều này có thể ảnh hưởng tới khoản đầu tư hơn 700 triệu USD của Dominion vào con tàu Charybdis, dùng để lắp đặt turbine gió ngoài biển.
Làn sóng M&A trong ngành điện
Nếu thành công, thương vụ NextEra - Dominion sẽ nối dài làn sóng mua bán sáp nhập trong ngành điện lực Mỹ. Các công ty tiện ích phải đối mặt cùng lúc với ba áp lực: nhu cầu điện tăng nhanh, thiết bị già cỗi bị bào mòn bởi thời tiết cực đoan và hóa đơn điện ngày càng trở thành vấn đề chính trị.
Không chỉ các công ty điện lực, những tên tuổi tài chính lớn cũng nhập cuộc. Năm ngoái, BlackRock và Blackstone công bố các thương vụ mua lại công ty tiện ích. Tháng 3, liên danh do công ty con của BlackRock dẫn đầu đồng ý mua AES, một doanh nghiệp sở hữu nhiều công ty tiện ích và nhà máy điện tại Bắc Mỹ, Nam Mỹ và nhiều thị trường khác.
Các lãnh đạo doanh nghiệp và cố vấn M&A cũng kỳ vọng chính quyền Trump cởi mở hơn với các thương vụ hợp nhất, đặc biệt trước cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11. Với họ, những thương vụ lớn có thể được xem như tín hiệu của nền kinh tế mạnh.
Rào cản chính trị và pháp lý
Dù vậy, thương vụ không dễ đi qua và cần sự chấp thuận của các cơ quan liên bang và chính quyền địa phương, trong đó có Virginia. Thống đốc Abigail Spanberger cam kết hạ hóa đơn điện và buộc các trung tâm dữ liệu trả nhiều hơn cho lượng điện họ sử dụng.
Điều này có thể khiến thương vụ trở thành vấn đề nhạy cảm. Nếu công ty điện lực lớn hơn kiểm soát nhiều tài sản hơn tại các khu vực chịu sức ép từ trung tâm dữ liệu, câu hỏi sẽ là ai hưởng lợi và ai trả tiền.
David Pomerantz, giám đốc Energy and Policy Institute, cảnh báo thương vụ có thể gây hại cho khách hàng và trao cho một công ty ảnh hưởng quá lớn trong ngành điện lực. Theo ông, một “siêu độc quyền” sẽ rất khó kiểm soát và có thể khiến hóa đơn điện tại Virginia và Nam Carolina tăng.
Hồ sơ gây tranh cãi của NextEra
NextEra không phải cái tên xa lạ với các tham vọng thâu tóm. Nhiều năm, công ty tìm cách mua các công ty điện lực khác như Hawaiian Electric, Oncor ở Texas và Duke Energy tại Bắc Carolina, nhưng đều không thành công.
Năm 2019, NextEra mua Gulf Power, công ty điện nhỏ tại Florida. Sau bão Milton năm 2024, khách hàng cũ của Gulf Power phải chịu phụ phí bão, khiến hóa đơn tăng đáng kể. Chiến tranh Ukraine cũng từng làm tăng chi phí nhiên liệu cho nhiều khách hàng bán lẻ của NextEra.
Dù một số chi phí đã hạ nhiệt, khách hàng Florida của NextEra gần đây vẫn chứng kiến mức tăng giá điện 7 tỷ USD, chủ yếu ảnh hưởng đến hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ. Đại diện người tiêu dùng do bang chỉ định và một liên minh các tổ chức năng lượng, công lý xã hội đã kháng cáo mức tăng này lên Tòa án Tối cao Florida.
AI cần điện, nhưng ai trả hóa đơn?
Cơn bùng nổ AI tạo ra cơ hội lớn cho ngành điện. Các trung tâm dữ liệu cần điện ổn định, quy mô lớn và liên tục. Điều này làm các công ty tiện ích trở nên hấp dẫn hơn với nhà đầu tư, đồng thời thúc đẩy các thương vụ sáp nhập để mở rộng quy mô.
Tuy nhiên, mặt trái cũng rõ ràng. Khi nhu cầu điện tăng vì AI, chi phí nâng cấp lưới điện, xây nhà máy mới và bảo trì hạ tầng có thể được chuyển sang người tiêu dùng. Nếu các thương vụ lớn tạo ra tập đoàn có quyền lực quá lớn, khả năng kiểm soát giá điện càng trở thành câu hỏi khó.
Vậy nên, thương vụ NextEra - Dominion không chỉ là câu chuyện tài chính doanh nghiệp mà là phép thử cho tương lai năng lượng Mỹ trong kỷ nguyên AI: làm sao cung cấp đủ điện cho nền kinh tế số mà không biến hóa đơn điện của người dân thành cái giá phải trả cho cuộc đua công nghệ.
shared via nytimes,
