Cổ phiếu SpaceX có thể còn biến động mạnh hơn
04/08/26
 |
| Ảnh: Michael Parkin |
Cổ phiếu SpaceX chuẩn bị bước vào phép thử mới. Từ thứ Năm tuần trước, đợt hạn chế giao dịch đầu tiên sau IPO của công ty tên lửa do Elon Musk sáng lập hết hiệu lực. Điều này có nghĩa nhân viên, cựu nhân viên và một số nhà đầu tư nội bộ, vốn bị cấm bán cổ phiếu sau khi SpaceX niêm yết hồi tháng 6, sẽ bắt đầu được giao dịch.
Các điều khoản “khóa cổ phiếu” thường được áp dụng sau IPO để tránh tình trạng cổ phiếu bị bán ồ ạt ra thị trường, kéo giá giảm mạnh. Với SpaceX, việc hết hạn khóa diễn ra đúng lúc cổ phiếu công ty đang chịu áp lực lớn. Trong bảy tuần kể từ khi lên sàn, cổ phiếu SpaceX từng tăng vọt, rồi giảm gần 50% so với đỉnh và rơi xuống thấp hơn giá IPO 135 USD.
Khi đợt khóa đầu tiên kết thúc, khoảng 912 triệu cổ phiếu sẽ có thể được giao dịch, nhiều hơn gấp đôi lượng cổ phiếu lưu hành tự do hiện tại. Nguồn cung mới này có thể khiến giá tiếp tục chịu sức ép, nhất là khi tâm lý nhà đầu tư với cổ phiếu công nghệ đắt đỏ đang thận trọng hơn.
Từ IPO lịch sử đến cổ phiếu lao dốc
Hồi tháng 6, IPO của SpaceX là thương vụ lớn nhất thế giới, huy động được 85,7 tỷ USD. Trong ngày giao dịch đầu tiên, cổ phiếu tăng gần 20%, đưa định giá công ty vượt 2.000 tỷ USD và biến Musk, người kiểm soát hơn 80% quyền biểu quyết tại SpaceX, thành người đầu tiên trên thế giới có tài sản vượt 1.000 tỷ USD trên giấy tờ.
Thương vụ này từng được xem là tín hiệu cho thấy nhà đầu tư vẫn khao khát các IPO công nghệ quy mô lớn. Diễn biến của SpaceX cũng có thể trở thành thước đo cho những công ty đang cân nhắc lên sàn trong 12 tháng tới, gồm các startup AI như Anthropic và OpenAI.
Tuy nhiên, đà giảm sau đó cho thấy niêm yết đại chúng không phải con đường dễ dàng, ngay cả với một trong những công ty tư nhân được ngưỡng mộ nhất thế giới. SpaceX hiện có giá trị thị trường khoảng 1.428 tỷ USD, nhưng cổ phiếu bị kéo xuống bởi hoài nghi của nhà đầu tư và số lượng người bán khống ngày càng tăng.
Theo Jay Ritter, Giám đốc IPO tại Đại học Florida, biến động có thể bị phóng đại vì tỷ lệ cổ phiếu được giao dịch tự do của SpaceX còn rất thấp. Hiện lượng cổ phiếu lưu hành tự do chưa tới 5% tổng số cổ phiếu. Sau đợt mở khóa đầu tiên, con số này sẽ tăng lên hơn 12%.
Nhân viên cân nhắc chốt lời
Với nhân viên và nhà đầu tư sớm, hết hạn khóa là cơ hội hiện thực hóa khối tài sản tích lũy nhiều năm. Nhiều người đã nắm cổ phiếu SpaceX từ khi công ty còn tư nhân, chấp nhận rủi ro lớn và chờ ngày có thể bán.
Một số cựu nhân viên SpaceX đã thảo luận trong các nhóm Facebook về chiến lược xử lý cổ phiếu. Có người ước tính 1.200 thành viên trong nhóm nắm tổng cộng ít nhất 1 tỷ USD cổ phiếu. Một cựu kỹ sư viết rằng ông không thoải mái khi quá nhiều tài sản cá nhân tập trung vào cổ phiếu duy nhất và muốn đa dạng hóa. Những người khác khuyên ông nên giữ cổ phiếu và vay dựa trên tài sản đó nếu cần tiền mặt.
SpaceX chọn cách mở khóa theo từng đợt, thay vì để toàn bộ cổ phiếu nội bộ được bán sau 180 ngày như nhiều công ty mới niêm yết. Các nhân viên và nhà đầu tư sớm sẽ được bán từng phần trong khoảng 10 tháng tới. Đợt lớn nhất, gồm 1,3 tỷ cổ phiếu, sẽ được mở khóa sau khi công ty công bố kết quả tài chính vào mùa thu. Cho tới tháng 6 năm sau, Musk là cổ đông lớn nhất với hơn 6,4 tỷ cổ phiếu, sẽ chưa thể giao dịch phần lớn cổ phần.
Phố Wall chia rẽ về tương lai SpaceX
Adam Jonas, nhà phân tích của Morgan Stanley, cho rằng cổ phiếu SpaceX có thể rơi xuống 100 USD trong ngắn hạn. Dù vậy, ông vẫn lạc quan về tương lai công ty và tính toán giá trị hợp lý của cổ phiếu có thể lên tới 300 USD. Theo ông, vấn đề hiện nay không nằm ở thay đổi cơ bản trong hoạt động kinh doanh, mà ở khoảng cách giữa nhóm tin tưởng vào SpaceX và nhóm ngày càng bi quan.
Số liệu từ S3 Partners cho thấy gần 25 tỷ USD cổ phiếu SpaceX có thể giao dịch đang nằm trong tay người bán khống, tương đương 34% lượng cổ phiếu lưu hành tự do. SpaceX hiện là cổ phiếu bị bán khống nhiều thứ tám tại Mỹ và là cổ phiếu bị bán khống mạnh nhất trong 30 ngày gần đây.
Musk vẫn dùng X để trêu đùa về việc mất danh hiệu “nghìn tỷ phú”, nhưng cũng cảnh báo những người đặt cược chống lại ông rằng họ đã sai khi không tin vào SpaceX. Theo tờ Bloomberg, tài sản của Musk hiện vào khoảng 684 tỷ USD.
Hôm nay, SpaceX chuẩn bị công bố báo cáo lợi nhuận đầu tiên với tư cách công ty đại chúng. Kết quả này, cùng lượng cổ phiếu mới được mở khóa, sẽ quyết định cổ phiếu có ổn định lại hay tiếp tục trượt dốc. Với nhà đầu tư ngắn hạn, SpaceX đang trở thành lời nhắc rằng ngay cả công ty công nghệ được săn đón nhất cũng có thể biến thành “con dao đang rơi” khi kỳ vọng quá cao gặp nguồn cung cổ phiếu quá lớn.
shared via nytimes,
