Phố Wall đổi hướng đột ngột với tiền mã hóa
14/08/25
Từ phản đối kịch liệt đến đua nhau triển khai
Không lâu trước đây, các lãnh đạo ngân hàng lớn tại Mỹ thi nhau trở thành người chỉ trích mạnh mẽ nhất đối với tiền mã hóa. Jamie Dimon – Giám đốc điều hành JPMorgan Chase từng ví Bitcoin như “hòn đá cảnh” và khẳng định toàn bộ ngành công nghiệp tiền mã hóa nên bị cấm. Brian Moynihan của Bank of America coi đây là “công cụ rửa tiền không thể truy dấu”, còn Giám đốc điều hành HSBC thì nói thẳng: “Chúng tôi không quan tâm đến Bitcoin.”
Nhưng giờ đây, những định chế tài chính khổng lồ này lại không ngừng bàn về tiền mã hóa. Trong các cuộc họp với nhà đầu tư, thuyết trình công khai và tiếp xúc với giới quản lý tại Washington, lãnh đạo ngân hàng thi nhau công bố kế hoạch mới bao gồm phát triển tiền mã hóa “nội bộ” và tung ra các khoản vay được bảo đảm bằng tài sản kỹ thuật số.
Phía sau sự thay đổi này là yếu tố chính trị, khi Tổng thống Donald Trump cùng gia đình là những người ủng hộ và đầu tư tích cực vào tiền mã hóa. Ngoài ra, cũng có phần ganh tỵ với khối tài sản khổng lồ mà các công ty và nhà đầu tư từng bị coi là “ngoài lề” kiếm được, khi giá Bitcoin trong năm qua đã tăng hơn gấp đôi, vượt mốc 100.000 USD.
Tuy nhiên, bên trong các tổ chức tài chính lớn trái ngược với sự hứng khởi thể hiện công khai đang dấy lên nỗi lo rằng cơn sốt lao vào tiền mã hóa có thể gây rủi ro cho sự an toàn của tài khoản ngân hàng cá nhân theo những cách mà Phố Wall và Washington mới bắt đầu nhận ra.
Stablecoin - mảnh ghép thay đổi trật tự tài chính
Chín lãnh đạo ngân hàng, được thông báo về kế hoạch tiền mã hóa của tổ chức nhưng không được phép phát biểu công khai, cho biết mối lo xoay quanh một hệ thống tài khoản thanh toán và bù trừ liên ngân hàng mới, dựa trên công nghệ blockchain và stablecoin. Hệ thống này gần như không có bảo vệ người tiêu dùng và chỉ chịu sự giám sát sơ khai của cơ quan quản lý.
Stablecoin vận hành như một “IOU” kỹ thuật số, với giá trị được neo vào USD - khác với Bitcoin vốn biến động mạnh. Ở quy mô lớn, mô hình hoạt động như sau: khách hàng gửi tiền vào ngân hàng, nhận lại lượng stablecoin tương ứng và dùng chúng để chuyển tiền quốc tế với chi phí thấp hơn so với dịch vụ chuyển khoản truyền thống. Theo luật liên bang mới được Quốc hội thông qua mùa hè này, ngân hàng buộc phải đầu tư khoản tiền nhận được từ stablecoin vào trái phiếu chính phủ và các tài sản gần như không rủi ro. Lãi suất từ các tài sản này thuộc về ngân hàng, còn khách hàng thì không được hưởng lãi.
Điểm khác biệt quan trọng: stablecoin không đi kèm bảo hiểm tiền gửi liên bang. Nếu có sự cố, không có bảo đảm hỗ trợ từ chính phủ. Ngoài ra, tiền khách hàng đổi lấy stablecoin không thể được đem cho vay như trong mô hình tiền gửi truyền thống. Điều này làm giảm quy mô nguồn vốn cho vay của ngân hàng, từ đó tác động đến khả năng cung cấp tín dụng cho nền kinh tế - một nguy cơ mà Ngân hàng Dự trữ Liên bang Kansas City cảnh báo tuần trước.
Mike Cagney, cựu CEO SoFi và hiện là lãnh đạo công ty cho vay kỹ thuật số Figure, nhận định: “Chỉ cần một lượng nhỏ tiền gửi chuyển sang stablecoin cũng có thể khiến ngân hàng chao đảo.” Dù vậy, một số người cho rằng rủi ro không quá nghiêm trọng. Tim Spence - CEO Fifth Third Bank, ngân hàng có lịch sử từ năm 1858 với tổng tài sản 210 tỷ USD - cho biết họ sẽ chấp nhận stablecoin do liên minh ngân hàng phát hành và “tài khoản thanh toán của người tiêu dùng có lẽ vẫn an toàn”.
Song, nhiều chuyên gia ngân hàng kỳ cựu thừa nhận họ khó chịu với tốc độ thay đổi chóng mặt này. Một luật sư ngân hàng uy tín nói thẳng: “Nếu trung thực, ngành ngân hàng sẽ thừa nhận rằng họ ước stablecoin chưa từng được phát minh.”
Bài học từ thời “wildcat banking”
Phố Wall đã “mon men” vào lĩnh vực tiền mã hóa trong nhiều năm qua: từ tư vấn IPO và phát hành trái phiếu cho công ty tiền mã hóa, cho đến cung cấp khoản vay cho khách hàng giàu dựa trên tài sản kỹ thuật số. Goldman Sachs đã triển khai dịch vụ này từ năm 2022. Một số công ty môi giới thuộc các ngân hàng lớn cũng giúp khách hàng mua quỹ đầu tư hoặc trực tiếp nắm giữ coin.
Tuy nhiên, dưới thời chính quyền Trump đầu tiên và những năm Biden, nhiều ngân hàng đã hạn chế hợp tác với công ty tiền mã hóa do sức ép từ cơ quan quản lý. Dù Jamie Dimon vẫn công khai chỉ trích tiền mã hóa, JPMorgan xây dựng đội ngũ hàng trăm nhân viên nghiên cứu cách kiếm lợi từ lĩnh vực này, thử nghiệm JPM Coin cho thanh toán thương mại nhưng kết quả không mấy thành công.
Gần đây, JPMorgan cử nhóm nghiên cứu rà soát các tài liệu pháp lý thời “wildcat banking” – giai đoạn cách đây hai thế kỷ khi hàng trăm ngân hàng do tiểu bang cấp phép phát hành tiền riêng. Họ muốn xem các luật cũ này có thể áp dụng cho kế hoạch phát hành stablecoin hay không. Kết quả nghiên cứu hé lộ rằng thời kỳ “wildcat” đầy rẫy gian lận và phá sản ngân hàng, chỉ chấm dứt khi Mỹ phát hành tờ “National Bank Note” - tiền giấy quốc gia tiền thân của USD hiện đại do ngân hàng được cấp phép liên bang phát hành, trong đó có tiền thân của JPMorgan Chase.
Luật GENIUS - hợp pháp hóa tương lai chưa kiểm chứng
Từng hoài nghi tiền mã hóa, Trump trong nhiệm kỳ thứ hai đã nỗ lực đưa lĩnh vực này vào dòng chính. Mùa hè vừa qua, ông ký ban hành Đạo luật GENIUS, được Quốc hội thông qua trong “Tuần lễ tiền mã hóa” do Đảng Cộng hòa khởi xướng. Luật này tạo hành lang pháp lý cho ngân hàng phát hành stablecoin gắn với USD, đồng tiền được coi là ổn định nhất thế giới nhờ nền kinh tế Mỹ.
GENIUS yêu cầu đơn vị phát hành stablecoin duy trì “dự trữ” trái phiếu kho bạc hoặc USD tương đương tổng giá trị coin lưu hành. Thượng nghị sĩ Kirsten Gillibrand (Dân chủ – New York) nhận định đây là “cánh cửa mở ra thế hệ đổi mới tài chính tiếp theo.” Nhưng giới phê bìnhlưu ý: các con trai của Trump đang điều hành công ty tiền mã hóa World Liberty Financial, phát hành stablecoin riêng và sẽ hưởng lợi lớn nếu loại tiền này phổ biến.
Giới vận động hành lang ngân hàng không chỉ ủng hộ mà còn tham gia tích cực vào việc soạn thảo luật. Họ cho rằng stablecoin đang đến rất nhanh, không chỉ từ các start-up như Circle mà cả từ những “ông lớn” bán lẻ như Walmart, Amazon – những đơn vị được cho là đang nghiên cứu phát hành coin của riêng mình. Nếu thành công, các đối thủ này sẽ tạo ra một “đường vòng” bỏ qua hệ thống ngân hàng truyền thống, cho phép người tiêu dùng mua sắm và thanh toán mà không cần tài khoản ngân hàng.
Chiến lược của các ngân hàng lớn
Trước nguy cơ bị loại khỏi cuộc chơi, các ngân hàng đang bàn bạc để cùng phát hành một stablecoin chung (tên gọi chưa được tiết lộ), đồng thời chuẩn bị phương án phát hành coin riêng nếu cần. Một số ngân hàng còn dự định triển khai chương trình thưởng tương tự thẻ tín dụng để thu hút khách hàng dùng stablecoin của mình. Dù vậy, chưa có coin nào dự kiến ra mắt trước cuối năm nay.
Ông Brian Moynihan của Bank of America xác nhận trong cuộc họp cổ đông quý vừa qua rằng ngân hàng đang nghiên cứu stablecoin, khẳng định “cả ngành và bản thân chúng tôi sẽ có phản ứng.” Tuy nhiên, ông thừa nhận chưa rõ mức độ phổ biến của stablecoin cũng như khả năng hợp tác hay cạnh tranh với các ngân hàng khác. “Sẽ là một ma trận phức tạp,” ông nói, “nhưng hy vọng với người tiêu dùng thì sẽ không phức tạp.”
shared via nytimes,
