1,7 tỷ USD tiền mã hóa chảy về Iran: Vết nứt tuân thủ của Binance
24/02/26
 |
| Binance, sàn giao dịch tiền điện tử lớn nhất thế giới, vẫn tiếp tục phát hiện bằng chứng về các vi phạm pháp luật tiềm tàng trên nền tảng của mình, ngay cả sau khi đã nhận tội vi phạm luật chống rửa tiền vào năm 2023. |
Binance từng cam kết “làm sạch” nền tảng sau khi nhận tội vi phạm quy định chống rửa tiền năm 2023. Nhưng hồ sơ nội bộ mà The New York Times xem xét cho thấy chính các điều tra viên của sàn đã phát hiện những dấu hiệu đáng ngờ liên quan đến Iran – trong đó có dòng tiền mã hóa trị giá khoảng 1,7 tỷ USD chảy từ hai tài khoản Binance tới các thực thể Iran bị nghi có liên hệ với các nhóm khủng bố. Điều gây tranh cãi không chỉ là giao dịch, mà còn là phản ứng nội bộ: Nhiều nhân sự điều tra bị đình chỉ hoặc sa thải ngay sau khi báo cáo phát hiện lên lãnh đạo.
Những phát hiện khiến nội bộ giật mình
Theo tài liệu và hồ sơ công ty, nhóm điều tra nội bộ kết luận người ở Iran đã truy cập hơn 1.500 tài khoản Binance trong vòng một năm. Họ cũng phát hiện khoảng 1,7 tỷ USD được chuyển từ hai tài khoản trên sàn sang các thực thể Iran. Đáng chú ý, một trong hai tài khoản thuộc về nhà cung cấp dịch vụ của Binance.
Các điều tra viên báo cáo phát hiện lên lãnh đạo cấp cao. Nhưng chỉ vài tuần sau, Binance đã sa thải hoặc đình chỉ ít nhất bốn nhân sự liên quan đến cuộc điều tra. Lý do chính thức được nêu là “vi phạm quy trình”, bao gồm cách xử lý dữ liệu khách hàng.
Trình tự này làm dấy lên nghi vấn: Liệu Binance đang bảo vệ tính tuân thủ, hay đang ưu tiên kiểm soát thiệt hại danh tiếng?
Bối cảnh: Nhận tội năm 2023 và lời hứa “đổi đời”
Năm 2023, Binance nhận tội vi phạm luật chống rửa tiền, đồng ý nộp phạt 4,3 tỷ USD và thừa nhận đã vi phạm lệnh trừng phạt của Mỹ, bao gồm việc để khách hàng từ Iran sử dụng nền tảng. Khi đó, công ty cam kết siết kiểm soát, tuyển thêm hàng chục nhân sự có kinh nghiệm từ cơ quan thực thi hoặc quản lý, đồng ý báo cáo nhà chức trách Mỹ nếu phát hiện hành vi phạm pháp.
Tuy vậy, các cảnh báo liên quan đến Iran lại xuất hiện vào năm ngoái – trước khi Tổng thống Trump ân xá nhà sáng lập Changpeng Zhao, người từng ngồi tù 4 tháng năm 2024 vì vai trò trong các sai phạm của công ty. Trong bối cảnh chính trị thay đổi, quan hệ kinh doanh của Binance cũng trở nên nhạy cảm hơn: Dự án tiền mã hóa của gia đình Trump được nói là có liên hệ làm ăn với Binance, còn ông Zhao xuất hiện tại một sự kiện ở Mar-a-Lago.
Không nhất thiết có “đường dây” nào ở đây. Nhưng với một công ty từng nhận tội vi phạm trừng phạt, chỉ riêng việc đứng gần vòng xoáy chính trị đã đủ khiến mọi câu hỏi trở nên nặng cân.
Binance phản hồi: “Không có vi phạm trừng phạt”
Bà Rachel Conlan, người phát ngôn Binance, nói công ty đã xử lý các vấn đề điều tra viên nêu ra, nhưng không phát hiện bằng chứng vi phạm trừng phạt. Các tài khoản liên quan dòng tiền 1,7 tỷ USD bị loại khỏi nền tảng và Binance đã thông báo nhà chức trách.
Binance cũng khẳng định không ai bị kỷ luật vì “nêu quan ngại tuân thủ”. Những người bị xử lý kỷ luật, theo công ty, liên quan “tiết lộ trái phép thông tin khách hàng”.
Tuy nhiên, trong vài tháng gần đây, hơn nửa tá quan chức tuân thủ đã rời Binance, gồm quản lý mảng trừng phạt và lãnh đạo nhóm tuân thủ cấp doanh nghiệp. Có thông tin CCO cũng cân nhắc rời đi. Biến động nhân sự không tự chứng minh điều gì, nhưng thường phản ánh căng kéo giữa đòi hỏi siết chặt và áp lực vận hành.
Lần theo tuyến tiền: Hexa Whale và Blessed Trust
Theo hồ sơ, đội tuân thủ Binance nhận được liên hệ từ cơ quan thực thi Israel về các tuyến tài trợ khủng bố liên quan Iran. Binance mở điều tra, tập trung vào một doanh nghiệp Hong Kong đã ngừng hoạt động tên Hexa Whale Trading Limited. Tài liệu nội bộ cho rằng Hexa Whale dùng Binance để chuyển 490 triệu USD tiền mã hóa tới các ví liên quan các thực thể Iran; thậm chí có quan chức Israel nói Hexa Whale tài trợ cho Houthis.
Cùng thời điểm, điều tra viên phát hiện thêm hai điểm đáng ngại: Người ở Iran truy cập hơn 1.500 tài khoản; và một đội tàu chở hàng Nga bị nghi né trừng phạt dùng tài khoản Binance để trả lương thủy thủ. Binance phản hồi rằng phát hiện đăng nhập từ khu vực bị trừng phạt không đồng nghĩa “phục vụ” đối tượng bị trừng phạt; các tàu Nga “không bị trừng phạt”, và hoạt động giao dịch tự thân chưa cấu thành vi phạm.
Tâm điểm nặng nhất nằm ở một đối tác khác: Blessed Trust, doanh nghiệp Hong Kong được mô tả là “đối tác tiền pháp định” cung cấp dịch vụ thanh toán và vận hành cho Binance. Tin nhắn nội bộ cho thấy Blessed Trust liệt kê năm khách hàng đem lại doanh thu cao nhất – tất cả đều là các thực thể của Binance.
Theo tài liệu, điều tra viên phát hiện khoảng 1,2 tỷ USD tiền mã hóa chảy từ tài khoản Binance của Blessed Trust tới các thực thể “liên kết Iran”, và tìm thấy mối liên hệ tới các ví bị cho là thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), tổ chức bị Mỹ và nhiều nước liệt kê là khủng bố. Binance phản bác rằng giữa Blessed Trust và các ví bị cáo buộc liên quan IRGC có nhiều ví trung gian “hơn ba bậc”, nên không thể kết luận trực tiếp.
Binance nói Blessed Trust chỉ là một trong nhiều nhà cung cấp và sàn không kiểm soát doanh nghiệp này; Binance ngừng sử dụng Blessed Trust làm vendor từ tháng 1. Ông Leung Ka Kui, CEO Blessed Trust tại Hong Kong, phủ nhận việc cố ý hỗ trợ giao dịch vi phạm trừng phạt và nói công ty chưa từng thanh toán cho bất kỳ thực thể Iran nào; ông cho rằng hoạt động với Binance chỉ là các chi trả vận hành như hóa đơn và lương.
Vì sao chuyện kỷ luật điều tra viên gây ồn ào?
Theo hồ sơ, hai điều tra viên nêu quan ngại về Blessed Trust và các giao dịch liên quan Iran vào mùa thu; cảnh báo được chuyển lên CEO Richard Teng và CCO Noah Perlman. Tháng 11, cả hai bị đình chỉ. Hai người tiếp quản cuộc điều tra cũng bị đình chỉ chỉ sau vài ngày và bị chặn khỏi hệ thống nội bộ.
Binance nói không ai bị xử lý vì nêu quan ngại tuân thủ và cuộc điều tra không bị dừng. Nhưng về quản trị, thời điểm tạo ra nghi ngờ: Trừng phạt nhân sự ngay sau khi báo cáo rủi ro khiến người ta đặt câu hỏi liệu “bảo mật dữ liệu” có phải lý do duy nhất, hay còn có động cơ kiểm soát câu chuyện.
Muốn được coi là hạ tầng tài chính, phải chịu kỷ luật tài chính
Nếu các dòng tiền lớn liên quan đến khu vực bị trừng phạt có thể xuất hiện trên sàn từng nhận tội vi phạm trừng phạt, thì vấn đề không chỉ là “một vụ việc”. Nó là bài kiểm tra về việc liệu ngành tiền mã hóa đã trưởng thành đến đâu trong quản trị rủi ro địa chính trị.
Binance nói đã chia sẻ thông tin về Blessed Trust với IRS và FBI, đồng thời dự định gửi báo cáo cho Bộ Tư pháp. Nếu vậy, đó là bước cần thiết – nhưng chưa đủ để dập tắt hoài nghi. Thị trường sẽ tiếp tục đòi câu trả lời rõ ràng hơn: Cơ chế phát hiện và xử lý rủi ro có thực sự độc lập, hay vẫn bị chi phối bởi áp lực kinh doanh?
Cuối cùng, câu chuyện nhắc lại nguyên tắc cũ: Muốn trở thành một phần của tài chính chính thống, bạn không thể chỉ mang dáng dấp của nó – bạn phải chấp nhận kỷ luật của nó.
shared via nytimes,
