Davos: Khi AI, Big Tech và Tổng thống Donald Trump chiếm trọn ánh đèn sân khấu
21/01/26
 |
| Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos, Thụy Sĩ, hôm thứ Ba. Ảnh: Ludovic Marin/Agence France-Presse |
Phố chính của Davos và “bức tranh thu nhỏ” của WEF
Trước giờ khai mạc chính thức Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tối thứ Hai, hàng dài hơn bốn chục người đã uốn lượn trên vỉa hè trước AI House – tổ chức phi lợi nhuận tự giới thiệu là “nền tảng đa bên cho đối thoại tầm nhìn về biên giới mới”. Cách đó vài cửa, đám đông còn đông hơn chen chân vào một sự kiện về trí tuệ nhân tạo và an ninh mạng do Axios tổ chức. Người tham dự vừa chụp selfie vừa trao đổi “mẹo” săn vé mời những bữa tiệc hào nhoáng do các công ty công nghệ toàn cầu đứng ra chi trả.
Ở cùng một đoạn phố, một cửa hàng thuê tạm làm nơi gặp gỡ của Liên minh Vì Lợi ích Toàn cầu – Bình đẳng và Công bằng giới, sáng kiến do Ấn Độ khởi xướng nhằm thúc đẩy sức khỏe và giáo dục cho phụ nữ, lại gần như vắng lặng. Người qua đường chỉ lướt nhanh, hướng về cocktail rực màu neon do một công ty tiền mã hóa tài trợ hoặc “trải nghiệm lounge” sôi động trả tiền bởi một doanh nghiệp AI.
Trên một dải ngắn của đại lộ chính xuyên qua Davos – ngôi làng trên dãy Alps Thụy Sĩ – hiện lên một bản tóm tắt trực quan về điều đã xảy ra với WEF: những phiên thảo luận “cao đạo” về khí hậu, người tị nạn hay tương lai y tế vẫn tồn tại, nhưng thường nằm ở những địa điểm kém nổi bật; tâm điểm náo nhiệt thuộc về Big Tech và sự lạc quan gần như phấn khích về cơ hội kiếm tiền từ thời khắc hiện tại.
“Thời kỳ theo hàm mũ” và sự huyễn hoặc của AI
Daniel Newman, Giám đốc Futurum Group – đơn vị tư vấn các tập đoàn công nghệ – tự nhận là người “rất lạc quan”. Ông miêu tả đây là “thời điểm theo hàm mũ”, thế giới đang đổi thay. Tối hôm đó, ông cùng đối tác tổ chức một buổi “AI và Khám phá” – nơi doanh nhân từ Thung lũng Silicon đến Pháp nâng margarita, nhảy theo nhạc house. Một “mentalism show” xuất hiện như điểm nhấn: nghệ sĩ thu thập vài con số ngẫu nhiên từ đám đông, rồi nhân chia cộng trừ để ra đúng dãy số của ngày hôm đó. Khi lên sân khấu, Newman tận dụng màn ảo thuật để quảng bá AI: công nghệ vĩ đại có thể mang cảm giác như phép màu; đây là “chu kỳ công nghệ nhanh nhất lịch sử”.
Không khí Davos vốn nổi tiếng bởi tình trạng ùn tắc trên những con đường hẹp, nơi nguyên thủ và đoàn xe hộ tống chiếm gần như mọi chiếc Land Rover. Năm nay, áp lực tăng mạnh vì diễn đàn thu hút đám đông lớn nhất từ trước tới nay: khoảng 3.000 người từ 130 quốc gia. Sự kỳ vọng tập trung vào việc Tổng thống Donald Trump dự kiến xuất hiện vào thứ Tư. An ninh siết chặt, vỉa hè đông đặc như giờ cao điểm ở Manhattan, khiến Davos – vốn đã là cơn ác mộng hậu cần – càng căng thẳng.
Trump đến “lãnh địa đối nghịch”? – Không hẳn
Cách nhìn thông thường cho rằng Trump bước vào “lãnh địa thù địch”: diễn đàn về hợp tác đa phương đặt tại châu Âu, đúng lúc ông thúc đẩy đe dọa giành Greenland từ Đan Mạch – đồng minh NATO. Thực tế đúng một phần. Christine Lagarde, Chủ tịch ECB, khi bước vào trung tâm hội nghị, được hỏi liệu châu Âu có đứng vững trước nguy cơ áp thuế trừng phạt hay không, đã trả lời ngắn gọn: “Có.” Chủ tịch Ủy ban châu Âu – Ursula von der Leyen trong bài phát biểu cũng cảnh báo chính quyền Trump không nên tiến hành thuế quan, nhấn mạnh phản ứng của EU sẽ “kiên quyết, thống nhất và tương xứng”.
Ở một buổi thảo luận nhỏ tổ chức trong cửa hàng cải tạo, cách “tâm bão” 15 phút đi bộ, một nhóm nhà ngoại giao và nhà hoạt động bàn về quan hệ xuyên Đại Tây Dương trong kỷ nguyên Trump. Nhiều người coi đối đầu Greenland là bài kiểm tra giá trị của châu Âu. Một đại diện từ Club of Rome liên hệ không khí hiện tại với thập niên 1930. Một nghị sĩ Ba Lan cáo buộc Nhà Trắng muốn áp đặt hòa bình bất công ở Ukraine, nơi lợi ích tiền bạc lấn át nhân quyền.
Nhưng những cuộc trò chuyện kiểu đó nằm ở “vùng rìa”. Tâm điểm thị giác của Davos lại là các mặt tiền lớn trên đại lộ: trụ sở và trung tâm tiếp khách của Meta, Salesforce, Tata; những không gian khổng lồ của Qatar và UAE quảng bá “mở cửa làm ăn”. Vị trí đắc địa nhất, một nhà thờ cũ gần trung tâm hội nghị, được biến thành USA House – do McKinsey, Microsoft và các đối tác bảo trợ – quảng bá “lãnh đạo Mỹ” với các biểu tượng đại bàng, cờ đỏ-trắng-xanh. Bên kia đường là Palantir, công ty phân tích dữ liệu gắn với các chương trình giám sát của Mỹ cho an ninh nội địa và quốc phòng.
Tại một buổi gặp báo chí, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói ông sẽ gặp các CEO ngoài Mỹ để trấn an họ trước căng thẳng Greenland: “Hít sâu và để mọi thứ diễn ra. Đừng nghe sự cuồng loạn của truyền thông.”
Davos “lột mặt nạ”: Từ diễn đàn đạo đức thành hội chợ lợi ích
Từ lâu, WEF bị chỉ trích là màn trình diễn nhân văn, trong khi thực chất vận hành như một hội nghị kinh doanh. Năm nay, theo những người tham dự lâu năm, lớp vỏ đó mỏng đi thấy rõ. Karen Harris của Bain & Company nói bà cảm nhận sự thay đổi: chương trình nghị sự và “ai được tôn vinh” đã khác. Ý tưởng rằng các NGO đến Davos để tư vấn các nhà lãnh đạo “nâng tầm nhân loại” không còn là trung tâm nữa.
Thông tin lan nhanh rằng Trump dự định triệu tập CEO cho một cuộc gặp lớn vào thứ Tư, tạo nên không khí vừa háo hức vừa lo lịch trình. Với giới AI, Trump không được nhìn như mối đe dọa trật tự toàn cầu mà như người mở ra cơ hội: cắt giảm thủ tục, đẩy chính sách theo hướng có lợi cho doanh nghiệp.
Daniel Newman miêu tả thẳng thắn logic của thời điểm: phần lớn CEO tập trung tối đa hóa giá trị cho cổ đông; họ tin Trump sẽ “cắt qua lớp băng đỏ”. Những chủ đề từng được các lãnh đạo công nghệ nhắc nhiều – đa dạng, công bằng, hòa nhập (DEI) hay bền vững khí hậu – giờ xuất hiện ít hơn. Thay vào đó là sự thích ứng theo “khí hậu quyền lực” mới.
Newman nói: “Muốn làm CEO giỏi, phải như tắc kè hoa.” Davos năm nay, nơi AI được thổi thành phép màu và Big Tech chiếm mặt tiền đẹp nhất, sự thật phũ phàng cũng hiện rõ: giọng nói có trọng lượng nhất không còn thuộc về các khẩu hiệu đa phương, mà thuộc về những gì “đúng cho kinh doanh”.
shared via nytimes,
