AI đưa thị trường lên cao, nhưng cũng có thể trở thành rủi ro lớn nhất
13/07/26
 |
| Ảnh: Peter và Maria Hoey |
Caterpillar vốn nổi tiếng với máy móc xây dựng, không phải trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên công ty cũng sản xuất turbine phát điện, và khi các trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ ngày càng nhiều điện, cổ phiếu Caterpillar tăng vọt. Giống như nhiều doanh nghiệp khác, Caterpillar gián tiếp đặt cược vào AI.
Làn sóng đầu tư khổng lồ đổ vào hạ tầng AI kéo tăng hàng loạt cổ phiếu trên toàn cầu, giúp tài khoản hưu trí của hàng triệu nhà đầu tư có quý sinh lời tốt nhất trong nhiều năm. Nhưng chính điều đó cũng tạo ra bài toán khó: làm sao hưởng lợi từ cơn sốt AI mà vẫn đủ đa dạng hóa tránh thiệt hại nếu kỳ vọng quá lớn không thành hiện thực.
AI vẫn ở giai đoạn đầu, nhưng hiện trở thành lực chi phối thị trường. Theo Indrani De – trưởng bộ phận nghiên cứu đầu tư toàn cầu của FTSE Russell, ở phần lớn thế giới, “AI là câu chuyện duy nhất trên thị trường”. Vì vậy, xây dựng danh mục thật sự rộng và ít phụ thuộc vào AI ngày càng khó.
Cơn sốt AI trong quỹ cổ phiếu Mỹ
Với phần lớn người Mỹ, quỹ tương hỗ, quỹ hoán đổi danh mục (ETF) và các quỹ hưu trí là kênh đầu tư chính. Theo Morningstar, trong ba tháng kết thúc ngày 30/6, nhà đầu tư trung bình vào quỹ cổ phiếu nội địa Mỹ lãi 14,8%. Kể từ năm 2020 khi thị trường phục hồi sau cú sụt vì đại dịch và suy thoái Covid-19, đây là quý tăng trưởng tốt nhất; quý II cùng năm, các quỹ cổ phiếu nội địa tăng 22,4%.
Lần này, sau đợt giảm do Mỹ và Israel tấn công Iran ngày 28/2, thị trường cũng phục hồi trong quý II. Theo FactSet, tháng 3 đặc biệt căng thẳng: S&P 500 giảm 5,1%, còn giá dầu Brent tăng 30%. Một loạt lệnh ngừng bắn tạm thời kích hoạt đà hồi phục mạnh, dù giao dịch gần đây vẫn biến động vì các đợt giao tranh quanh Vịnh Ba Tư.
Trong 12 tháng tính đến hết tháng 6, quỹ cổ phiếu nội địa Mỹ tăng 23,2%, chủ yếu nhờ nhiệt tình với AI. Nhóm cổ phiếu nhỏ còn vượt trội hơn cổ phiếu lớn. Các quỹ tăng trưởng vốn hóa nhỏ, nơi có nhiều cổ phiếu công nghệ, tăng 24,4% trong quý và 33,6% trong 12 tháng.
Ban đầu, đà tăng AI tập trung vào nhóm bảy cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn: Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia và Tesla. Sau đó, làn sóng lan sang các công ty thiết kế, sản xuất hoặc liên quan đến bán dẫn; rồi tới thiết bị, máy phát điện như Caterpillar, tiện ích điện và cả các công ty nhiên liệu hóa thạch như Exxon Mobil, vốn đáp ứng nhu cầu điện khổng lồ của trung tâm dữ liệu. Tuy vậy, không phải tất cả đều hưởng lợi: Oracle, Salesforce và ngay cả Microsoft cũng chịu áp lực vì lo ngại các tác nhân AI có thể gây xói mòn mảng lợi nhuận phần mềm truyền thống.
AI trở thành giao dịch toàn cầu
Đa dạng hóa ra bên ngoài nước Mỹ không đồng nghĩa thoát khỏi AI.Trong ba tháng đến tháng 6, quỹ cổ phiếu quốc tế tăng 12,8% và trong 12 tháng, tăng đến 26,8%, cao hơn quỹ cổ phiếu nội địa Mỹ 3,6 điểm phần trăm. Tuy nhiên, nguyên nhân vẫn đến từ sức mạnh toàn cầu của giao dịch AI.
Quỹ chỉ số như quỹ chỉ số cổ phiếu quốc tế tổng hợp của Vanguard có năm khoản nắm giữ lớn nhất đều liên quan đến AI: Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC), Samsung Electronics, SK Hynix, ASML và Tencent. Các quỹ thị trường mới nổi cũng tăng mạnh với lợi suất 22,4% trong quý và 45,9% trong 12 tháng.
Theo FTSE Russell, từ tháng 4, hơn 50% mức tăng của FTSE All-World Index đến từ cổ phiếu AI; nếu tính cả ngành công nghệ, con số này lên tới 75%. Gần đây, thị trường chứng khoán toàn cầu di chuyển đồng bộ hơn, một phần vì chiến tranh Trung Đông, nhưng ngày càng nhiều vì hiệu ứng lan tỏa của giao dịch AI.
Trái phiếu vẫn là bộ đệm, nhưng không tuyệt đối
Lợi suất quỹ trái phiếu kém ngoạn mục hơn cổ phiếu, đúng với vai trò truyền thống: ít rủi ro hơn, lợi nhuận khiêm tốn hơn và thường làm bộ đệm khi cổ phiếu giảm. Tuy nhiên, năm 2022 cho thấy ngoại lệ lớn: khi lạm phát cao và lãi suất tăng, giá trái phiếu giảm khiến nhà đầu tư thua lỗ.
Hiện lạm phát vẫn cao hơn mức nhiều NHTW và người tiêu dùng mong muốn, nên lãi suất có thể tăng trong những tháng tới. Nhà đầu tư nắm giữ trái phiếu trong hàng thập niên có thể vẫn ổn, nhưng ai cần rút tiền trong vài năm tới nên thận trọng hơn với các công cụ ngắn hạn như tín phiếu Kho bạc, chứng chỉ tiền gửi ngân hàng hoặc quỹ thị trường tiền tệ.
Trong quý kết thúc tháng 6, quỹ trái phiếu chịu thuế nội địa tăng 1,8% và tăng 5,1% trong 12 tháng. Quỹ trái phiếu đô thị tăng 2,4% trong quý và 6,7% trong năm. Các quỹ phân bổ tài sản nắm 50–70% cổ phiếu tăng 8,7% trong quý và 14,5% trong 12 tháng. Trong quý, quỹ hưu trí mục tiêu năm 2035 tăng 9,4% và trong năm tăng 16,5%; quỹ thu nhập hưu trí tăng 5,1% trong quý và 10% trong năm.
Đa dạng hóa khi mọi thứ đều xoay quanh AI
Những mức sinh lời này rất cao, nhưng khó có thể kéo dài. Khác thời dot-com (giai đoạn bùng nổ và sụp đổ của các công ty Internet cuối thập niên 1990), nhiều tập đoàn công nghệ hiện nay có lợi nhuận khổng lồ. Dù vậy, định giá cổ phiếu cao dẫn đến xuất hiện dấu hiệu hưng phấn quá mức. Chẳng hạn, IPO SpaceX được định giá hơn 2.000 tỷ USD, khó biện minh bằng thước đo lợi nhuận truyền thống. Đồng thời rủi ro địa chính trị, thiên tai, lạm phát tăng và khả năng lãnh đạo mới tại Cục Dự trữ Liên bang (FED) cũng là những vấn đề đáng quan ngại. Trong nửa năm còn lại, Bank of America với nhóm chiến lược do Savita Subramanian dẫn đầu, dự báo S&P 500 có thể giảm khoảng 4% vì vấn đề định giá.
Trong những năm qua, đặt cược ngược lại AI vào rất tốn kém nhưng đà tăng vẫn mạnh. Tuy nhiên nếu giao dịch AI chững lại, chính lực từng kéo thị trường toàn cầu đi lên có thể trở thành rủi ro lớn nhất của nhà đầu tư.
shared via nytimes,
