Chiến sự rung chuyển trục Ấn Độ – Vùng Vịnh
23/03/26
 |
| Ấn Độ đối mặt tình trạng thiếu hụt bình gas nấu ăn do các vấn đề về nguồn cung, gây ra bởi cuộc chiến ở Iran. Ảnh: Ritesh Shukla |
Trong nhiều thế hệ, người lao động và doanh nghiệp Ấn Độ đã khiến bờ biển Ả Rập của Vùng Vịnh trở thành phần thiết yếu của nền kinh tế trong nước. Chính vì vậy, khi chiến sự Mỹ–Israel nhằm vào Iran bùng lên, tác động đối với Ấn Độ không chỉ dừng ở giá dầu, chạm đến mạng lưới lợi ích sâu rộng: năng lượng, thương mại, vận tải, kiều hối và tỷ giá.
Vài tuần trước, triển vọng của Ấn Độ dường như còn đặc biệt sáng sủa. Đây là một trong những nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới, liên tục vượt nhịp Trung Quốc. Nước này đã vượt Anh, trở thành nền kinh tế lớn thứ 5 toàn cầu, đồng thời ở khá gần vị trí thứ 4 của Nhật Bản. Trong thế giới đầy rủi ro, từ chiến tranh ở Ukraine đến chiến dịch thuế quan của Tổng thống Trump, Ấn Độ được xem là lựa chọn tương đối an toàn nhờ lực lượng lao động có kỹ năng, kỷ luật tài khóa và dự trữ ngoại hối mạnh.
Nhưng phần quan trọng ít được nói tới đúng mức, nằm ở quan hệ ngày càng sâu với các quốc gia Ả Rập bên kia Vịnh Ba Tư. Và giờ đây, lợi thế đó đang nhanh chóng biến thành điểm yếu.
Cú sốc năng lượng và áp lực vĩ mô
Trung Đông hiện chiếm khoảng 40% lượng dầu nhập khẩu của Ấn Độ và 80% khí đốt. Bởi vậy, khi giá năng lượng tăng vọt, hiệu ứng lan khắp nền kinh tế, đe dọa thế cân bằng Ấn Độ duy trì được giữa tăng trưởng mạnh và lạm phát tương đối thấp.
Tuần trước, Goldman Sachs cảnh báo, trong một năm tới, Ấn Độ có thể phải đối mặt với tăng trưởng chậm hơn, lạm phát cao hơn và đồng tiền yếu hơn. Nguyên nhân, theo ngân hàng này, đến từ giá năng lượng đi lên, xuất khẩu sang Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và các nước láng giềng chững lại, cùng nguy cơ kiều hối suy giảm. Goldman Sachs nhận định “câu chuyện tăng trưởng tích cực” của Ấn Độ hiện đang phải hứng chịu một “mạn pháo” mới. Trong một tháng qua, thị trường chứng khoán Ấn Độ đã giảm khoảng 10%.
Từ sau cuộc khủng hoảng năng lượng thập niên 1970, Ấn Độ phụ thuộc rất lớn vào dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz, hành lang hàng hải hẹp chạy dọc bờ nam Iran, nơi chuyên chở khoảng 1/5 nguồn cung dầu của thế giới. Với nền kinh tế nhập khẩu khoảng 90% nhu cầu dầu thô,sự gián đoạn kéo dài sẽ lập tức tạo sức ép lên tài chính quốc gia.
Các dấu hiệu căng thẳng lộ rõ ở cấp hộ gia đình: tình trạng thiếu khí đốt nấu ăn siết chặt chi tiêu dân sinh. Chính phủ Ấn Độ có thể kiểm soát giá nhiên liệu, nhưng nếu phải cắt thuế tiêu thụ đặc biệt hoặc mở rộng trợ cấp trong thời gian dài, áp lực tài khóa sẽ tăng lên đáng kể. Thủ tướng Narendra Modi được dự đoán sẽ cố giữ phần lớn giá cả trong tầm kiểm soát trước bầu cử bang vào tháng 4. Chính phủ tìm cách bảo đảm nguồn cung, trước hết bằng việc xin được phép từ Mỹ để mua dầu thô Nga từng mắc kẹt trên biển vì các lệnh trừng phạt. Ấn Độ cũng bảo đảm hành trình an toàn cho hai tàu chở khí đốt bị mắc lại ở eo Hormuz sau khi trao đổi với giới chức Iran.
Tuần trước, báo cáo nghiên cứu của ANZ, tập đoàn ngân hàng Australia, nhận định dù kinh tế Ấn Độ bước vào biến động lần này với nền tảng khá vững, tăng trưởng cao, lạm phát thấp nhưng “khả năng ứng phó với một cú sốc năng lượng dai dẳng sẽ bị thử thách”. Báo cáo nói rõ: các tác nhân kinh tế của Ấn Độ, từ doanh nghiệp dầu khí, chính phủ cho tới các hộ gia đình “không có vùng đệm tài chính đủ vững để chịu đựng cú sốc giá dầu kéo dài”. Khi giá dầu thế giới vượt 100 USD/thùng, áp lực đối với nền kinh tế Ấn Độ sẽ tăng mạnh.
Vùng Vịnh: Thị trường, trung tâm trung chuyển, nguồn kiều hối
Vấn đề của Ấn Độ không dừng ở nhập khẩu năng lượng. Vùng Vịnh còn là thị trường xuất khẩu trọng yếu của hàng hóa Ấn Độ, nay đứng trước nguy cơ bị gián đoạn bởi rối loạn đường bay, vận tải biển và hoạt động thương mại. Nhiều doanh nghiệp Ấn Độ dựa vào những đầu mối như Dubai để phân phối hàng hóa ra thị trường toàn cầu.
4 ngày trước khi chiến tranh nổ ra, chính phủ Ấn Độ ca ngợi các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh là “khối đối tác thương mại lớn nhất” khi hai bên công bố hiệp định thương mại tự do. Hàng hóa Ấn Độ xuất sang đây rất đa dạng: điện tử, dệt may, đá quý, gạo basmati, thậm chí cả nhiên liệu tinh chế.
Theo Talmiz Ahmad, cựu nhà ngoại giao từng là đại sứ Ấn Độ tại 3 nước vùng Vịnh, một nửa trong tổng số 50 tỷ USD hàng hóa Ấn Độ xuất sang UAE mỗi năm i tiếp tục được trung chuyển sang Pakistan, Afghanistan và châu Phi. Cho thấy vai trò của vùng Vịnh không chỉ là thị trường đích, mà còn là bàn đạp thương mại.
Ở góc độ dòng tiền, mức độ phụ thuộc rõ nét hơn. Ấn Độ là nước nhận kiều hối lớn nhất thế giới. Năm ngoái, tổng lượng kiều hối nước này nhận được trên toàn cầu đạt gần 130 tỷ USD, gần tương đương số tiền Ấn Độ chi cho nhập khẩu dầu. Hơn 1/3 số đó đến từ vùng Vịnh; ước tính rộng hơn, khoảng 40% kiều hối đến từ Trung Đông. Bất kỳ tổn hại nào đối với thu nhập của lao động Ấn Độ ở nước ngoài cũng sẽ tạo thêm áp lực lên đồng nội tệ vốn đã bắt đầu suy yếu.
Rathin Roy, nhà kinh tế học và hiệu trưởng GITAM, một trường đại học ở Hyderabad, nhận định khủng hoảng vùng Vịnh sẽ buộc Ấn Độ phải “theo dõi cán cân thanh toán rất chặt chẽ”. Nhập khẩu trở nên đắt đỏ hơn đúng vào lúc xuất khẩu bị gián đoạn. Dự trữ ngoại hối hiện vẫn mạnh, nhưng theo ông, có thể bị bào mòn còn một nửa chỉ trong vòng một năm.
Mối liên kết con người đằng sau các con số
Khoảng 10 triệu người Ấn Độ đang sinh sống tại 6 quốc gia nằm dọc bờ nam và tây của Vịnh Ba Tư. Theo ông Ahmad, mức độ gắn kết giữa kinh tế Trung Đông và Ấn Độ sâu tới mức “mọi dự án ở vùng Vịnh đều có dấu tay của người Ấn”.
Mối liên kết trải dài trên toàn bộ phổ kinh tế. Năm 2022, Mukesh Ambani, người giàu nhất châu Á, lập kỷ lục địa phương khi được cho là chi 163 triệu USD mua biệt thự tại Palm Jumeirah, khu phức hợp sang trọng ở Dubai. Ở đầu kia của phổ xã hội là những lao động thất nghiệp rời quê hương để kiếm việc, không ít người ở lại bất hợp pháp.Nhiều công nhân sống xa gia đình suốt nhiều năm, gửi về quê nhà từ 50%–70% thu nhập. Ở tầm vi mô, đó là tiền học, tiền ăn và chi phí sinh hoạt của từng gia đình; ở tầm vĩ mô, đó là một trong những dòng tiền quan trọng nhất chống đỡ nền kinh tế.
shared via nytimes,
