Các tập đoàn lớn tìm cách giảm cú sốc AI với người lao động Mỹ
29/06/26
 |
| Gina Raimondo, cựu Bộ trưởng Thương mại và Thống đốc bang Rhode Island, đang kêu gọi các công ty và chính phủ cần nỗ lực hơn nữa để định hướng cho người lao động Mỹ trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo mới. Ảnh: Jamie Kelter Davis |
Đến nay, Quốc hội Mỹ vẫn chưa có phản ứng đáng kể trước nguy cơ trí tuệ nhân tạo làm đảo lộn thị trường lao động. Trong khi hào hứng với tác động tích cực của AI lên chứng khoán và đầu tư, Nhà Trắng có xu hướng giảm nhẹ khả năng công nghệ này gây mất việc trên diện rộng.
Trong bối cảnh công chúng ngày càng bất bình với AI và tranh luận về quản lý công nghệ này nóng lên, nhóm doanh nghiệp, thống đốc bang và quỹ từ thiện đã huy động 500 triệu USD để tự tìm câu trả lời. Những bên tài trợ gồm các phòng thí nghiệm AI chuẩn bị lên sàn như OpenAI, Anthropic, cùng những tập đoàn lớn như Bank of America, Amazon và Microsoft.
Tổ chức phi lợi nhuận mới có tên Raise Us, do Gina Raimondo, cựu Bộ trưởng Thương mại Mỹ và cựu Thống đốc Rhode Island, lãnh đạo. Từ khi rời chính quyền, Raimondo nhiều lần kêu gọi doanh nghiệp và chính phủ làm nhiều hơn để giúp người lao động Mỹ thích ứng với kỷ nguyên AI.
Theo Raimondo, đây là nỗ lực độc lập hiếm thấy, khi các đối thủ trong ngành công nghệ gác cạnh tranh sang một bên, cùng bỏ tiền để tìm cách quản lý quá trình chuyển đổi lao động.
Lo ngại ngày càng lớn về việc làm
Các dự báo về mức độ AI gây xáo trộn thị trường lao động Mỹ rất khác nhau. Một số cảnh báo cho rằng nửa số việc làm văn phòng bậc đầu vào có thể bị ảnh hưởng. Số khác cho rằng tác động trước mắt chỉ diễn ra rải rác. Hiện tại, sa thải trong toàn nền kinh tế Mỹ vẫn ở mức thấp, nhưng tâm lý người lao động với AI đang xấu đi. Trang đánh giá nơi làm việc Glassdoor ghi nhận thái độ của nhân viên với AI ngày càng tiêu cực.
Một số công ty cũng đã công khai viện dẫn AI như lý do cho các đợt cắt giảm nhân sự sâu, trong đó có Workday và IBM, hai doanh nghiệp tham gia Raise Us. Meta và Oracle cũng từng gây chú ý với các đợt cắt giảm liên quan đến AI, dù không thuộc tổ chức này.
Raise Us sẽ làm việc chủ yếu với các thống đốc bang, bắt đầu từ Utah, Arkansas, Maryland và Connecticut. Lý do là các bang thường kiểm soát hệ thống cao đẳng cộng đồng, nơi có thể nhanh chóng điều chỉnh chính sách lao động thông qua chương trình học và hợp tác với doanh nghiệp. Phần lớn ngân sách sẽ được dùng cho các chương trình thử nghiệm, do khoảng 15 nhân sự và chuyên gia tư vấn điều phối.
Tại Maryland, bang sẽ mở rộng chương trình “năm phục vụ” cho học sinh vừa tốt nghiệp trung học, giúp họ có kinh nghiệm trong các lĩnh vực đang thiếu nhân lực như y tế. Ở một số bang khác, Raise Us muốn thử nghiệm “bảo hiểm tiền lương” cho người lao động chấp nhận công việc lương thấp hơn thay vì rời hẳn lực lượng lao động.
Đào tạo lại không dễ
Tổ chức này cũng sẽ hỗ trợ kỹ thuật cho các công ty muốn giữ chân nhân viên khi AI làm thay đổi công việc, thay vì sa thải họ. Microsoft, một trong những bên hậu thuẫn, cho biết đã tìm thấy mô hình hứa hẹn, đào tạo chéo các luật sư mới vào nghề qua nhiều bộ phận khác nhau, đồng thời trang bị kỹ năng AI để họ có thể chuyển sang vai trò mới khi công nghệ thay đổi.
Brad Smith, Phó chủ tịch kiêm Chủ tịch Microsoft, cho rằng cách làm này có thể áp dụng cho gần như mọi công việc, giúp chuyển người từ vị trí bị loại bỏ sang vị trí mới được tạo ra.
Tuy vậy, đào tạo lại lao động bị mất việc luôn là bài toán khó. Raimondo thừa nhận nhiều nỗ lực trước đây “không hiệu quả”. Các chương trình phát triển lực lượng lao động liên bang từ lâu cũng bị cắt giảm ngân sách, trong khi những nỗ lực cải tổ luật nền tảng trong lĩnh vực này nhiều lần thất bại. Nghiên cứu cho thấy các chương trình liên bang có thể giúp người lao động tìm việc mới, nhưng hiệu quả dài hạn bị hạn chế vì thiếu công việc lương cao cho người không có bằng đại học.
Cần chính sách, không chỉ thiện chí doanh nghiệp
Raise Us cũng có phòng thí nghiệm chính sách, do các quỹ từ thiện tài trợ thay vì doanh nghiệp, nhằm ươm mầm ý tưởng mới để chính quyền có thể áp dụng sau này. Raimondo tham gia ủy ban do Viện Doanh nghiệp Mỹ và Viện Đô thị tổ chức, nhằm đưa ra khuyến nghị chính sách về tác động của AI lên lao động. Nỗ lực này được Google tài trợ.
Các đề xuất về AI và việc làm hiện rất đa dạng. Thượng nghị sĩ Bernie Sanders từng gợi ý thu một nửa giá trị cổ phiếu của các công ty AI hàng đầu để đưa vào quỹ công. Một số người đề xuất chuyển gánh nặng thuế từ lao động sang sức mạnh tính toán cần thiết để vận hành mô hình AI. Trong khi đó, công đoàn AFL-CIO, có đại diện trong hội đồng Raise Us, nhấn mạnh bảo vệ người lao động khi AI phát triển.
Raimondo không ủng hộ thu nhập cơ bản phổ quát, ý tưởng được một số nhân vật ở Thung lũng Silicon xem là lời giải cho mất việc do AI. Bà nhấn mạnh công việc không chỉ đem lại tiền lương, mà còn mang lại vai trò xã hội và phẩm giá. Vì vậy, trọng tâm của Raise Us là giúp người lao động tìm đường sang việc làm mới.
Nhưng vẫn chưa rõ AI sẽ tạo việc làm nhanh bằng tốc độ phá vỡ việc làm cũ hay không. Một số chuyên gia cho rằng dù mô hình chuyển đổi lao động tốt hơn, Mỹ vẫn có thể cần mạng lưới an sinh mạnh hơn và hỗ trợ thu nhập dài hạn.
Về lâu dài, những người hậu thuẫn Raise Us cho rằng chính phủ liên bang vẫn phải hành động để nhân rộng các mô hình hiệu quả. Nhưng Raimondo cho rằng không thể chờ Washington đồng thuận. Với bà, AI có thể làm con người năng suất hơn, tạo ngành mới và việc làm mới. Vấn đề là giai đoạn chuyển tiếp có thể khiến nhiều người bị tổn thương, chính trị trở nên gay gắt hơn. Vì vậy, hạ tầng hỗ trợ người lao động cần được xây dựng ngay từ bây giờ.
shared via nytimes,
