Big Tech đối mặt phép thử lợi nhuận từ AI
30/07/26
 |
| Mark Zuckerberg – CEO Meta có những phát biểu mạnh mẽ về tương lai của trí tuệ nhân tạo trước thềm cuộc họp công bố kết quả kinh doanh. (Ảnh: Brendan McDermid |
Thị trường công nghệ Mỹ đang bước vào tuần nhiều biến động, khi nhà đầu tư chờ báo cáo lợi nhuận của những công ty được xem là phong vũ biểu của cơn sốt trí tuệ nhân tạo. Microsoft và Meta công bố kết quả kinh doanh đầu tiên, Amazon theo sau. Cùng lúc, chiến sự Mỹ – Iran tái bùng phát, giá dầu tăng mạnh, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ chuẩn bị bỏ phiếu lãi suất trong bầu không khí căng thẳng, cổ phiếu công nghệ tiếp tục bị bán tháo.
Tất cả khiến phố Wall chuyển sang trạng thái hoài nghi. AI có thật sự tạo ra lợi nhuận đủ lớn để biện minh cho hàng trăm tỷ USD chi tiêu hay không?
Nasdaq 100 đang tiến gần vùng điều chỉnh, giảm khoảng 10% so với đỉnh tháng 6. Trong năm vừa qua, cổ phiếu Microsoft và Meta giảm sâu hơn khi nhà đầu tư ngày càng sốt ruột trước cam kết chi tiêu khổng lồ cho trung tâm dữ liệu, chip và hạ tầng AI. Ngoại lệ đáng chú ý là Apple, tập đoàn có mức định giá từng vượt 5.000 tỷ USD, nhưng phần lớn thị trường công nghệ đang chịu áp lực rõ rệt.
Nhà đầu tư muốn thấy tiền thật
Tâm lý hiện nay không còn là “AI sẽ thay đổi thế giới”, mà là “AI khi nào tạo ra tiền”. SK Hynix, nhà sản xuất chip nhớ Hàn Quốc giữ vai trò quan trọng trong hạ tầng AI, vừa công bố biên lợi nhuận hoạt động quý ở mức kỷ lục. Tuy nhiên, điều này vẫn không đủ trấn an thị trường. Trong tháng qua, cổ phiếu công ty này đã giảm một nửa, phản ánh kỳ vọng quá cao dành cho nhóm doanh nghiệp nằm trong chuỗi cung ứng AI.
Tại Mỹ, câu hỏi tương tự đang đặt ra với Microsoft, Meta và Amazon. Các tập đoàn này đã chi hàng chục tỷ USD cho trung tâm dữ liệu, chip xử lý, phần mềm và mô hình AI. Song, nhà đầu tư muốn biết khoản đầu tư ấy sẽ chuyển thành doanh thu, biên lợi nhuận và lợi thế cạnh tranh bền vững ra sao.
Ngoài lợi tức đầu tư, phố Wall còn theo dõi cuộc tranh luận AI mở và AI đóng. Đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật hay an toàn, mà có thể quyết định mô hình kinh tế của toàn ngành.
Mark Zuckerberg đang đứng về phía AI mở. CEO Meta cho rằng việc giữ các mô hình mạnh trong môi trường đóng, như cách OpenAI và Anthropic lập luận, có thể làm hại đổi mới và thậm chí nguy hiểm. Theo ông, cuộc tranh luận hiện nay có quá nhiều giọng điệu tận thế, trong khi cần thêm cách nhìn thực tế hơn.
Zuckerberg cũng cho rằng Mỹ không nên tìm cách chặn hoàn toàn các mô hình AI Trung Quốc. Điều này cho thấy cạnh tranh với Trung Quốc sẽ tiếp tục là chủ đề nóng trong các cuộc gọi lợi nhuận của Big Tech, nhất là khi Washington ngày càng lo ngại công nghệ Trung Quốc có thể gây rủi ro cho chuỗi cung ứng và dữ liệu Mỹ.
Washington siết công nghệ Trung Quốc
Cùng thời điểm, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ công bố quy định cấm nhập khẩu các robot hình người và robot bốn chân mới từ Trung Quốc, cùng một số thiết bị biến tần dùng để kết nối năng lượng tái tạo, pin, lưới điện và trung tâm dữ liệu. Chính quyền Mỹ lo rằng những công nghệ này có thể bị dùng để làm gián đoạn hoặc đánh cắp dữ liệu trong chuỗi cung ứng.
Shein, công ty thời trang nhanh trực tuyến của Trung Quốc, cũng thừa nhận đang bị Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ điều tra trong hồ sơ chuẩn bị cho kế hoạch IPO tại Hồng Kông. Công ty không nêu rõ lý do nhưng động thái này làm tăng thêm nghi ngờ quanh thương vụ niêm yết được theo dõi sát sao.
Các diễn biến ấy cho thấy Big Tech không chỉ đối mặt sức ép lợi nhuận. Họ còn phải vận hành trong môi trường địa chính trị ngày càng khó đoán, nơi AI, robot, dữ liệu, năng lượng và chuỗi cung ứng bị nhìn như vấn đề an ninh quốc gia.
AI cũng tạo ra thị trường phòng vệ mới
Trong khi các đại gia công nghệ bị chất vấn về khả năng hoàn vốn, lớp start-up mới nổi lên để xử lý hệ quả của AI tạo sinh. Pangram, startup chuyên phát hiện nội dung do AI tạo ra, vừa huy động 9 triệu USD và ra mắt hai mô hình mới, trong đó có công cụ nhận diện hình ảnh AI.
Các công cụ phát hiện AI từng bị xem là thiếu đáng tin cậy, nhưng Pangram đang cố thay đổi nhận thức này. Năm 2025, nghiên cứu của Đại học Chicago cho thấy công cụ của công ty đạt độ chính xác gần như tuyệt đối với văn bản dài khoảng 500 chữ trở lên, vượt các đối thủ như Originality.ai và GPTZero. Hơn 50 trường đại học đã trả tiền dùng dịch vụ của Pangram, Substack gần đây hợp tác với công ty để cho phép độc giả tránh nội dung do AI tạo.
Điều này cho thấy nền kinh tế AI đang phân hóa. Một bên là các tập đoàn khổng lồ phải chứng minh khoản đầu tư hạ tầng có thể sinh lời. Bên kia là các start-up xây công cụ bảo vệ niềm tin, phân biệt nội dung người viết với nội dung máy tạo ra. Cơn sốt AI vì thế chưa hạ nhiệt, nhưng đang bước sang giai đoạn khắt khe hơn. Thị trường không chỉ hỏi AI có mạnh hay không, mà hỏi ai kiếm được tiền, ai kiểm soát rủi ro và ai đủ sức tồn tại khi kỳ vọng bắt đầu giảm.
shared via nytimes,
