Lợi suất trái phiếu Mỹ lên đỉnh, nỗi lo lạm phát trở lại
20/05/26
 |
| Tính đến 12h trưa ngày 19/5/2026, dữ liệu là lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 30 năm. Ảnh: FactSet |
Từ năm 2007, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 30 năm tăng lên mức cao nhất, khi nhà đầu tư lo ngại chiến sự Iran đẩy giá dầu và lạm phát leo thang. Cú sốc trên thị trường trái phiếu không chỉ làm tăng chi phí vay của chính phủ, doanh nghiệp và người mua nhà, mà còn đặt chính quyền Trump trước bài toán khó: tiếp tục chiến dịch đối ngoại cứng rắn hay tránh làm nền kinh tế chịu thêm áp lực từ lãi suất cao.
Trái phiếu phát tín hiệu cảnh báo
Thị trường trái phiếu toàn cầu rung chuyển trong phiên thứ Ba, khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm tăng lên 5,18%, mức cao nhất kể từ năm 2007 – thời điểm ngay trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.
Lợi suất trái phiếu tăng đồng nghĩa giá trái phiếu giảm. Tuy nhiên, tác động của sự kiện vượt xa thị trường tài chính. Trái phiếu chính phủ Mỹ là nền tảng định giá cho rất nhiều khoản vay trong nền kinh tế, từ nợ công, trái phiếu doanh nghiệp đến lãi suất thế chấp. Khi lợi suất tăng, chi phí vay của gần như mọi thành phần trong nền kinh tế cũng tăng theo.
Điều khiến nhà đầu tư lo ngại lạm phát có thể quay trở lại mạnh hơn do chiến sự tại Iran và căng thẳng ở Trung Đông. Dù Mỹ và Iran đạt được một lệnh ngừng bắn mong manh, nỗ lực tìm kiếm thỏa thuận hòa bình lâu dài vẫn đình trệ. Vậy nên, thị trường tiếp tục cộng thêm “phí rủi ro” vào tài sản an toàn nhất thế giới.
Giá dầu làm sống lại bóng ma lạm phát
Tâm điểm của nỗi lo nằm ở eo biển Hormuz, tuyến vận tải từng đưa khoảng 1/5 nguồn cung dầu thế giới ra thị trường trước chiến tranh. Việc tuyến đường tiếp tục bị phong tỏa khiến nhà đầu tư lo giá dầu còn duy trì ở mức cao, đặc biệt với các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng ở châu Á và châu Âu.
Tại Mỹ, tác động của giá dầu bắt đầu hiện rõ trong các báo cáo lạm phát tuần trước. Cả chỉ số giá tiêu dùng và giá sản xuất đều tăng với tốc độ nhanh nhất trong vài năm. Điều này làm thay đổi kỳ vọng của thị trường với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ.
Tháng 1, trước chiến tranh, nhà đầu tư từng kỳ vọng Fed sẽ cắt giảm lãi suất ít nhất 0,5 điểm %. Nay kỳ vọng ấy đảo chiều: thị trường hợp đồng tương lai lãi suất đang nghiêng về khả năng lãi suất tăng thêm 0,25 điểm %.
Đây là bước ngoặt quan trọng. Chính quyền Trump bổ nhiệm Kevin Warsh làm chủ tịch Fed với hy vọng lãi suất thấp hơn. Tuy nhiên, nếu lạm phát tiếp tục nóng lên, Fed sẽ khó nới lỏng chính sách chỉ vì Nhà Trắng muốn như vậy.
Từ Mỹ đến châu Âu, lợi suất cùng leo thang
Cơn bán tháo không chỉ diễn ra tại Mỹ. Lợi suất trái phiếu 30 năm của Canada, Đức, Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hà Lan và Thụy Sĩ đều giao dịch quanh mức cao nhất 12 tháng trong phiên thứ Ba. Ở nhiều nước châu Âu và châu Á, lợi suất dài hạn cũng ở vùng cao.
Tại Anh, tình hình còn căng thẳng hơn. Cuộc khủng hoảng lãnh đạo mà Thủ tướng Keir Starmer đang đối mặt góp phần đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 30 năm lên mức cao nhất kể từ năm 1998.
Nhật Bản cũng chịu sức ép lớn. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm của nước này lên 4,13%, mức cao nhất từng ghi nhận, trong bối cảnh giá năng lượng tăng gây thêm áp lực lên nền kinh tế vốn chật vật.
Diễn biến cho thấy cú sốc hiện nay không đơn thuần là vấn đề riêng của Mỹ. Khi dầu tăng giá và lạm phát trở lại, các thị trường nợ toàn cầu cùng phải định giá lại rủi ro.
Áp lực chính trị với Nhà Trắng
Lần gần nhất Tổng thống Trump đối mặt biến động mạnh trên thị trường trái phiếu là sau khi ông công bố kế hoạch tăng thuế với gần như mọi đối tác thương mại của Mỹ vào tháng 4 năm ngoái. Lúc này, lợi suất tăng mạnh được xem là một trong những lý do chính khiến ông phải rút lại nhiều đề xuất cứng rắn nhất.
Lần này, các nhà phân tích cho rằng ông Trump có vẻ ít sẵn sàng xuống thang hơn trong vấn đề Iran. Nền kinh tế Mỹ nhìn chung vẫn có điểm tựa: lợi nhuận doanh nghiệp cao, trí tuệ nhân tạo thúc đẩy tăng trưởng và thị trường chứng khoán vừa trải qua 7 tuần tăng liên tiếp, liên tục lập đỉnh.
Tuy nhiên, trái phiếu đang gửi tín hiệu khác. Khi chi phí vay tăng, những điểm mạnh của nền kinh tế có thể bị bào mòn. Chính phủ phải trả lãi nợ cao hơn. Doanh nghiệp khó vay vốn hơn. Người mua nhà chùn tay. Và thị trường cổ phiếu, vốn nhạy cảm với lãi suất, bắt đầu chịu sức ép.
Phiên thứ Ba, S&P 500 giảm khoảng 0,7%, đánh dấu ngày giảm thứ ba liên tiếp, khi nhà đầu tư chờ diễn biến mới từ lệnh ngừng bắn mong manh trong chiến sự Iran.
Nhà ở có thể chịu đòn sớm nhất
Một trong những lĩnh vực dễ bị ảnh hưởng nhất là nhà ở. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm, cơ sở quan trọng cho lãi suất vay mua nhà, tăng khoảng 0,75 điểm % kể từ khi chiến tranh với Iran bắt đầu, lên 4,67%, mức cao nhất từ đầu năm 2025.
Theo dữ liệu của Freddie Mac, lãi suất thế chấp 30 năm trung bình đã tăng từ dưới 6% trước chiến tranh lên 6,36%. Với thị trường nhà ở vốn đã trì trệ vì giá nhà cao và nguồn cung hạn chế, lãi suất tăng có thể khiến người mua càng khó tiếp cận nhà hơn.
Đây là rủi ro trực tiếp với một trong các ưu tiên kinh tế của ông Trump: khởi động lại thị trường nhà ở. Nếu lãi vay tiếp tục tăng, bất kỳ nỗ lực kích thích nào cũng sẽ gặp lực cản lớn.
Thị trường sợ điều chưa biết
Tâm lý chính trên thị trường lúc này là do dự. Vail Hartman, chiến lược gia lãi suất Mỹ tại BMO Capital Markets, nói có “rất nhiều nỗi sợ” và nhà đầu tư ngần ngại lao vào mua khi lợi suất vẫn có thể tăng thêm.
Joseph Purtell, nhà quản lý danh mục tại Neuberger Berman, nhận xét thị trường đang có cảm giác tình hình sẽ “xấu đi trước khi tốt lên”. Nói cách khác, nhà đầu tư không chỉ lo về mức lạm phát hiện tại, mà còn về chuỗi bất định phía trước: chiến sự kéo dài bao lâu, eo biển Hormuz khi nào mở lại, giá dầu sẽ đi tới đâu, Fed phản ứng ra sao và chính quyền Trump có nhượng bộ hay không.
Cuộc gặp cuối tuần trước giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình không đem lại kết quả như kỳ vọng. Nhà đầu tư từng hy vọng Bắc Kinh có thể giúp thúc đẩy kết thúc chiến tranh Iran, song kỳ vọng trở thành thất vọng.
Lãi suất cao có thể trở thành giới hạn của chính sách
Thị trường trái phiếu thường ít ồn ào hơn chứng khoán, nhưng khi biến động mạnh, nó có thể trở thành lực kiềm chế quyền lực chính trị. Chính phủ có thể theo đuổi thuế quan, chiến tranh, cắt giảm thuế hoặc chi tiêu lớn, nhưng nếu nhà đầu tư đòi lợi suất cao hơn để nắm giữ nợ, chi phí của các chính sách ấy sẽ hiện ra rất nhanh.
Đây là lý do lợi suất 30 năm lên đỉnh gần hai thập niên không chỉ là con số tài chính mà là lời nhắc rằng lạm phát chưa hoàn toàn bị đánh bại, năng lượng vẫn là điểm yếu của kinh tế toàn cầu, và các quyết định địa chính trị có thể lập tức truyền sang ví tiền của người dân thông qua hóa đơn xăng dầu, lãi vay mua nhà và chi phí vốn của doanh nghiệp.
Nếu chiến sự Iran tiếp tục kéo dài, thị trường trái phiếu có thể là nơi đầu tiên cho thấy cái giá thật của bất ổn.
shared via nytimes,
