Kinh tế Trung Quốc tăng chậm nhất trong nhiều năm
15/07/26
 |
| Lượng khách du lịch tại Thượng Hải tháng này. Giá nhiên liệu tăng cao do chiến tranh ở Iran gây thêm áp lực lên các hộ gia đình Trung Quốc, khiến việc đi lại trở nên đắt đỏ hơn. Ảnh: Qilai Shen |
Quý 2, kinh tế Trung Quốc tăng với tốc độ chậm nhất trong ba năm trở lại đây, cho thấy đà suy yếu ngày càng rõ bên ngoài cỗ máy sản xuất hướng xuất khẩu. Theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, GDP quý 2 tăng 4,3% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn mức 5% của quý 1 và không đạt kỳ vọng của giới kinh tế.
Con số này phản ánh nền kinh tế chia làm hai nửa. Một bên là các nhà máy vẫn hoạt động mạnh, xuất khẩu chip, pin và xe điện để đáp ứng làn sóng toàn cầu về trí tuệ nhân tạo và sản phẩm tiết kiệm năng lượng. Bên kia là đời sống trong nước ảm đạm, khủng hoảng bất động sản kéo dài, việc làm ngoài nhà máy khó tìm, lương tăng chậm và người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu.
Tháng 6, xuất khẩu Trung Quốc tăng tới 27% so với cùng kỳ năm trước, nhờ các lô hàng chip, pin và ô tô. Thặng dư thương mại đạt hơn 125 tỷ USD, mức cao thứ hai từng được ghi nhận. Nhưng sức mạnh xuất khẩu ấy đang che lấp nhiều điểm yếu ở bên trong nền kinh tế.
Yu Song, kinh tế trưởng về Trung Quốc tại UBS Securities, nhận xét rằng nếu không có làn sóng AI toàn cầu, kinh tế Trung Quốc sẽ ở trong tình trạng tệ hơn nhiều.
Sản xuất mạnh, tiêu dùng yếu
Nếu tính theo quý, kinh tế Trung Quốc chỉ tăng 0,9% trong quý 2. Quy đổi theo tốc độ cả năm, mức tăng này tương đương 3,6%, giảm mạnh so với hơn 6% trong quý 1. Đây là tín hiệu đáng lo với Bắc Kinh, nhất là khi Trung Quốc đầu năm nay đã đặt mục tiêu tăng trưởng thấp nhất nhiều thập niên, trong khoảng 4,5–5%.
Trong nửa đầu năm, sản xuất công nghiệp tăng 5,4% so với cùng kỳ, sản xuất công nghệ cao tăng hơn 13%. Nhưng đầu tư tài sản cố định, bao gồm hạ tầng, bất động sản và sản xuất, giảm 5,7%. Riêng phát triển bất động sản giảm tới 18%.
Tiêu dùng vẫn là mắt xích yếu nhất. Doanh số bán lẻ hàng tiêu dùng chỉ tăng 1,3% trong nửa đầu năm. Tháng 5, doanh số bán lẻ thậm chí giảm lần đầu tiên kể từ khi Trung Quốc chấm dứt phong tỏa Covid-19 cuối năm 2022, trước khi hồi nhẹ trong tháng 6.
Giá nhiên liệu tăng do căng thẳng ở Iran cũng gây thêm áp lực cho các hộ gia đình. Dù Bắc Kinh kiểm soát giá xăng dầu để giảm tác động, chi phí đổ xăng của người dân vẫn tăng hai chữ số so với năm trước. Khi thu nhập bất ổn và triển vọng kinh tế mờ mịt, nhiều người chọn lái xe, đi máy bay và mua sắm ít hơn.
Bất động sản vẫn là vết thương lớn
Điểm nghẽn lớn nhất của kinh tế Trung Quốc vẫn là bất động sản. Sau cú sụp kéo dài của thị trường nhà đất, lĩnh vực từng là động cơ tăng trưởng chủ chốt chưa có dấu hiệu phục hồi. Giá trị tài sản của nhiều hộ gia đình bị bào mòn, trong khi phần lớn của cải của người dân Trung Quốc nằm trong nhà ở.
Chính phủ từng cố bù đắp bằng các chương trình trợ cấp đổi xe cũ, thiết bị gia dụng và điện thoại mới trong giai đoạn 2024–2025. Chính sách này tạo ra một số hoạt động mua sắm, nhưng không xử lý được gốc rễ là giá nhà giảm và tâm lý phòng thủ của hộ gia đình. Khi ưu đãi kết thúc, các ngành như ô tô và mỹ phẩm tiếp tục suy yếu.
Trên mạng xã hội Trung Quốc, người tiêu dùng chia sẻ các mẹo tiết kiệm với khẩu hiệu “tiết kiệm chỗ có thể, chi tiêu chỗ bắt buộc”. Một số người áp dụng “thời gian hạ nhiệt giỏ hàng”: để món đồ không thiết yếu trong giỏ ba ngày rồi mới quyết định có mua hay không. Người khác khuyên thay mỹ phẩm ngoại bằng thương hiệu nội địa rẻ hơn, hoặc dùng kem dưỡng trẻ em thay sản phẩm chăm sóc da đắt tiền.
Bắc Kinh tìm cách kích cầu
Trước áp lực tăng trưởng, Thủ tướng Lý Cường nói với các doanh nhân rằng chính phủ đang tập trung vào động lực tiêu dùng mới và ổn định việc làm. Trong cuộc họp cuối tháng này, một số nhà kinh tế dự báo giới hoạch định chính sách Trung Quốc có thể thảo luận thêm các biện pháp kích thích.
Bắc Kinh cũng công bố kế hoạch năm 2030, đưa doanh số bán lẻ hằng năm lên 8.850 tỷ USD, tương đương tăng khoảng 20% so với năm ngoái. Chính phủ hứa tăng lương và nâng tỷ trọng tiêu dùng hộ gia đình trong nền kinh tế. Hiện tiêu dùng hộ gia đình chỉ chiếm khoảng 40% GDP Trung Quốc, thấp hơn nhiều so với mức khoảng 60% ở hầu hết các nước phát triển.
Tuy nhiên, các mục tiêu này bị đánh giá là chưa đủ tham vọng. Khi tăng trưởng thu nhập khả dụng thấp hơn tăng trưởng GDP, phần thu nhập quốc gia có xu hướng nghiêng về chính phủ và doanh nghiệp, thay vì người tiêu dùng.
Sự chia tách giữa nhóm hưởng lợi từ làn sóng AI, bán dẫn và xuất khẩu công nghệ cao với phần còn lại của nền kinh tế đang tạo tác động xã hội sâu rộng. Khủng hoảng bất động sản đã khiến hơn 14 triệu người mất việc trong ngành xây dựng. Nhiều người trong số họ sống ở các thành phố nhỏ, rất xa những trung tâm được hưởng lợi từ cơn sốt AI.
Trung Quốc vẫn là cường quốc sản xuất và xuất khẩu. Nhưng nếu tiêu dùng trong nước không hồi phục, bất động sản tiếp tục suy yếu và thu nhập người dân không cải thiện, cỗ máy xuất khẩu sẽ khó một mình kéo cả nền kinh tế đi lên.
shared via nytimes,
