Trung Quốc đau đầu vì giá trứng tăng vọt
23/07/26
 |
| Khu chợ ở Thượng Hải. Giá trứng tại nhóm các tỉnh sản xuất trứng đã tăng hơn 40% so với năm ngoái. Ảnh: Qilai Shen |
Ở Trung Quốc, trứng vốn chỉ là nguyên liệu quen thuộc trong vô số món ăn hằng ngày, nay bất ngờ trở thành tâm điểm chú ý. Từ bàn ăn gia đình, nông trại vùng quê đến các quầy đồ ăn đường phố, giá trứng tăng nhanh đang chạm vào dây thần kinh nhạy cảm của đời sống tiêu dùng.
Các gia đình phải tính toán kỹ hơn từng bữa ăn. Nông dân từng than thừa trứng năm ngoái nay lại lo thiếu nguồn cung. Những người bán đồ ăn vỉa hè chịu cú đánh kép: trứng đắt hơn và chi phí năng lượng tăng vì chiến tranh ở Iran. Truyền thông nhà nước thậm chí dùng cụm “trứng tên lửa” để miêu tả tốc độ tăng giá.
Theo chỉ số theo dõi các tỉnh sản xuất trứng lớn nhất Trung Quốc, giá trứng đã tăng hơn 40% so với năm trước. Chỉ số khác tại chợ đầu mối ở Quán Đào, miền bắc Trung Quốc, cho thấy giá trứng gần đây lên mức cao nhất trong vòng 10 năm, khiến cả giới trong ngành bất ngờ.
Với quốc gia tiêu thụ trứng bình quân đầu người thuộc nhóm cao nhất thế giới, cú tăng giá này đặc biệt khó chịu. Nó tạo ra nghịch lý trong nền kinh tế vẫn đang vật lộn với giảm phát, nơi dư thừa công suất công nghiệp và người tiêu dùng thận trọng đã kéo nhiều loại giá xuống suốt vài năm qua. Giá thịt lợn vừa chạm mức thấp nhất 16 năm. Nhưng trứng đi ngược xu hướng.
Từ dư thừa sang khan hiếm
Cuộc khủng hoảng trứng bắt đầu từ chính sự hăng hái của người chăn nuôi. Sau vài năm thuận lợi, từ năm 2024–2025, nhiều nông dân mở rộng quy mô đàn gà. Theo Aspen Li, nhà phân tích thị trường trứng, số gà mái đẻ được bổ sung trong giai đoạn này đạt mức chưa từng có.
Kết quả là trứng dư thừa, giá lao dốc. Khi giá bán xuống quá thấp, nông dân thiếu tiền nuôi đàn gà. Họ buộc phải loại thải gà mái với tốc độ mà giới chuyên gia cho là quá mức. Đến khi nhu cầu tăng trở lại, số gà đẻ không còn đủ, đẩy giá trứng lên cao hơn dự báo của các nhà phân tích.
Cùng lúc, nhu cầu tiêu thụ mạnh bất thường. Một số nhà kinh tế cho rằng các yếu tố mùa vụ góp phần làm giá tăng, từ học sinh ăn nhiều hơn trong giai đoạn chuẩn bị cho kỳ thi quốc gia áp lực cao, đến nhu cầu thực phẩm quanh Tết Đoan Ngọ.
Nhưng với nhiều người bán hàng, nguyên nhân còn đến từ bên ngoài Trung Quốc. Chiến tranh ở Iran đã làm giá năng lượng tăng, kéo theo chi phí khí đốt dùng trong nấu nướng. Tại một nhà hàng ở Thiên Tân, chủ quán dán thông báo tăng giá bánh jianbing, loại bánh crepe nhân trứng, rau và quẩy giòn, thêm khoảng 7 xu.
Người bán không dám tăng, người mua không thể bỏ
Áp lực rõ nhất rơi vào các quầy ăn nhỏ. Axuan Bu, 25 tuổi, điều hành hai quầy “Jianbing Man” tại thành phố Kim Hoa, miền đông Trung Quốc. Anh dùng khoảng 360 quả trứng/2–3 ngày. Mỗi lần nhập hàng, giá lại nhích lên vài xu. Một thùng trứng từng có giá 25 USD, nay lên 35 USD. Bình gas để làm nóng chảo cũng tăng từ 16 USD lên 22 USD, trong khi cứ năm ngày anh lại phải thay một bình.
Dù vậy, Bu không dám chuyển toàn bộ chi phí sang khách quen. Nếu tăng giá, khách hàng sẽ không mua nữa. Kết quả là sau mỗi tháng tất bật, lợi nhuận gần như chẳng còn gì.
Với người tiêu dùng, trứng cũng khó thay thế. Hellen Zhang ở tỉnh Giang Tô cho biết cô và bạn trai có thể ăn tới bảy quả trứng/ngày: luộc cho bữa sáng, xào với cà chua cho bữa trưa, dùng làm bột áo cho bánh gạo. Trứng chiếm khoảng 1/10 ngân sách thực phẩm hằng tháng. Nhưng dù đắt hơn, cô vẫn phải mua, vì không thể bỏ qua nguồn đạm quen thuộc ấy.
Harriet Hua ở Quảng Đông cũng nhận thấy giá trứng bắt đầu tăng từ tháng 4 trên nền tảng mua sắm Pinduoduo. Tới nay, giá tăng khoảng 20%. Ban đầu, cô ngừng mua với hy vọng giá giảm. Nhưng giá không giảm. Sau sáu tháng thất nghiệp, ngay cả mức tăng nhỏ cũng khiến cô thấy đau ví. Cuối cùng, khi tìm được việc mới, cô vẫn phải mua lại.
Tín hiệu nhỏ nhưng đáng lo
Giá trứng không phải vấn đề riêng của Trung Quốc. Mỹ từng trải qua khủng hoảng trứng vì gián đoạn chuỗi cung ứng và cúm gia cầm. Nhưng tại Trung Quốc, vấn đề này trở nên nhạy cảm hơn vì xuất hiện đúng lúc nền kinh tế chậm lại, người dân dè dặt chi tiêu và lạm phát mới manh nha từ cú sốc năng lượng.
Chiến tranh ở Iran đẩy giá nhiên liệu lên, khiến chi phí vận chuyển, khí đốt và sản xuất tăng theo. Điều này dẫn đến tình trạng tăng trưởng yếu nhưng một số mặt hàng thiết yếu lại đắt hơn. Với các hộ gia đình, đây là cảm giác thu nhập không khá lên, bữa ăn thường ngày vẫn tốn kém hơn.
Quả trứng nhỏ bé vì thế phản ánh vấn đề lớn hơn. Nền kinh tế Trung Quốc đang mắc kẹt giữa giảm phát ở nhiều ngành và áp lực giá ở những mặt hàng thiết yếu. Khi người bán không dám tăng giá, người mua không thể cắt giảm, nông dân mắc kẹt giữa dư thừa và thiếu hụt, “trứng tên lửa” không chỉ là câu chuyện thực phẩm. Đây là dấu hiệu cho thấy đời sống thường nhật vẫn rất dễ bị tổn thương trước các cú sốc kinh tế trong và ngoài nước.
shared via nytimes,
