Tamil Nadu và bài học về chính sách công nghiệp cấp bang
26/05/26
Trong lúc các tập đoàn toàn cầu tìm cách giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, Ấn Độ nổi lên như điểm đến sản xuất mới. Apple theo đuổi chiến lược “Trung Quốc + 1”, kéo theo mạng lưới nhà cung ứng mở rộng tại Ấn Độ. Đáng chú ý, phần lớn các nhà cung ứng này tập trung ở Tamil Nadu, bang cực nam của nước này. Nhưng Apple không phải trường hợp riêng lẻ. Tamil Nadu đang trở thành một trong những trung tâm chế tạo quan trọng nhất của Ấn Độ, từ điện tử, ô tô, dệt may, da giày đến pin xe điện và công nghiệp công nghệ cao.
Theo các ước tính, chế tạo chiếm hơn 24% tổng giá trị gia tăng của Tamil Nadu. Khảo sát công nghiệp thường niên 2022–2023 cho thấy bang này có hơn 31.500 nhà máy, tương đương khoảng 16% tổng số nhà máy của Ấn Độ. Tamil Nadu đứng đầu cả nước về số lượng nhà máy, vượt Gujarat và Maharashtra. Trong tổng số 18,5 triệu việc làm nhà máy ở Ấn Độ, bang này chiếm khoảng 1/7.
Những con số này cho thấy Tamil Nadu không chỉ là điểm đến đầu tư mới nổi, đây là hệ sinh thái sản xuất đã tích lũy qua nhiều thập niên.
Những cụm công nghiệp tạo lợi thế
Sức mạnh sản xuất của Tamil Nadu thể hiện rõ qua các cụm công nghiệp chuyên môn hóa. Chennai nổi tiếng với cụm ô tô, đến mức được gọi là “Detroit của Ấn Độ”. Tirupur là trung tâm may mặc và dệt kim xuất khẩu. Salem có thép và dệt khung điện. Hosur phát triển ô tô và điện tử. Sivakasi gắn với pháo hoa.
Các cụm này không hình thành ngẫu nhiên. Đó là kết quả của chính sách công nghiệp ưu tiên từng ngành, từng khu vực và từng năng lực sản xuất cụ thể. Nhờ vậy, Tamil Nadu vừa xuất khẩu hàng hóa giá trị cao như điện tử và sản phẩm kỹ thuật, vừa giữ được các ngành truyền thống như dệt may, dệt thủ công và da.
Vai trò của chính sách công nghiệp tại Tamil Nadu có thể lần về năm 1992, ngay sau khi Ấn Độ tự do hóa kinh tế. Bang này ban hành chính sách công nghiệp cấp bang đầu tiên, rồi tiếp tục cập nhật vào các năm 2003, 2014 và 2021. Đến nay, Tamil Nadu vẫn chủ động triển khai chính sách riêng cho phần cứng điện tử, R&D, xe điện, bán dẫn và các lĩnh vực điện tử tiên tiến.
Bài toán chế tạo của Ấn Độ
Trong nhiều năm, kinh tế Ấn Độ thường được nhìn qua lăng kính dịch vụ, đặc biệt là công nghệ thông tin và gia công phần mềm. Tuy nhiên, khi rủi ro địa chính trị tăng lên, sản xuất chế tạo trở lại trung tâm chiến lược phát triển. Chế tạo giúp Ấn Độ đa dạng hóa xuất khẩu, nội địa hóa chuỗi cung ứng, giảm phụ thuộc nhập khẩu đầu vào, tạo việc làm và phục vụ chuyển đổi xanh.
Từ năm 2020, chính phủ trung ương đã thúc đẩy Chương trình ưu đãi liên kết sản xuất (PLI). Đây là chính sách công nghiệp lớn, hỗ trợ tài chính khoảng 4–6% trên doanh số tăng thêm, gắn với một số điều kiện cụ thể. Từ ba ngành ban đầu, PLI hiện mở rộng lên 14 ngành, với tổng ngân sách hơn 24 tỷ USD. Đây có thể xem là bước kế tiếp của chương trình Make in India, nhằm thu hút FDI và đưa Ấn Độ thành trung tâm chế tạo.
Nhưng chính sách quốc gia chỉ là một phần. Trong nhà nước liên bang như Ấn Độ, sản xuất diễn ra ở các địa bàn cụ thể. Bang nào có đất công nghiệp, điện, đường, cảng, lao động, cơ quan cấp phép và cơ chế hỗ trợ tốt hơn sẽ có lợi thế lớn hơn. Tamil Nadu là ví dụ nổi bật cho năng lực điều phối cấp bang.
“MITI của Tamil Nadu”
Cơ quan giữ vai trò trung tâm trong mô hình này là Sở Công nghiệp, Xúc tiến Đầu tư và Thương mại (DIIPC). Cơ quan này thiết kế chính sách công nghiệp và hỗ trợ đầu tư cho các ngành quy mô lớn, thâm dụng vốn và có tính chiến lược.
DIIPC điều phối mạng lưới cơ quan chuyên môn. SIPCOT phụ trách khu công nghiệp và hạ tầng trong các khu kinh tế chuyên ngành. TIDCO phát triển hành lang công nghiệp. Guidance Tamil Nadu là cơ quan xúc tiến và hỗ trợ nhà đầu tư, quản lý cổng một cửa để xử lý giấy phép và thủ tục. TIIC hỗ trợ tài chính cho các dự án công nghiệp được phê duyệt.
Điểm mạnh nằm ở cơ chế phối hợp. Các cơ quan này không vận hành rời rạc, được gắn với đầu mối điều phối thống nhất. Các ủy ban liên ngành đánh giá dự án chiến lược, đề xuất ưu đãi và trình nội các bang. Cơ chế một cửa giúp nhà đầu tư xử lý phê duyệt trong thời gian rõ ràng hơn.
Vì vậy, DIIPC được so sánh với MITI, Bộ Thương mại Quốc tế và Công nghiệp của Nhật Bản thời hậu chiến. MITI từng điều phối phát triển công nghiệp Nhật, kết nối nhà nước, tài chính, doanh nghiệp và hạ tầng để xây năng lực sản xuất. Tương tự, DIIPC đóng vai trò bộ máy điều phối chiến lược ở cấp bang, giúp Tamil Nadu gắn nhà nước với khu vực tư nhân trong dự án công nghiệp chung.
Chính sách công nghiệp gắn với phúc lợi
Thành công của Tamil Nadu còn đến từ bối cảnh chính trị đặc thù. Bang này xây dựng được nhà nước phát triển gắn với nền tảng phúc lợi tương đối mạnh. Các lực lượng chính trị lớn dù cạnh tranh nhau vẫn duy trì đồng thuận cơ bản về phát triển công nghiệp, vì tăng trưởng kinh tế giúp tạo nguồn thu để đáp ứng các cam kết phúc lợi xã hội.
Điều này tạo ra tính liên tục chính sách, không phụ thuộc hoàn toàn vào đảng nào đang cầm quyền. Chính quyền qua các thời kỳ đều cố duy trì môi trường thân thiện với doanh nghiệp, đồng thời giữ vai trò chủ động của nhà nước trong xây dựng hạ tầng và điều phối đầu tư.
Cụm ô tô Chennai là ví dụ điển hình. Năm 1995, liên doanh Ford – Mahindra đặt nhà máy tại Maraimalai Nagar nhờ nỗ lực mạnh của lãnh đạo chính trị và bộ máy hành chính bang. Từ đó, hành lang ô tô Chennai phát triển thành cụm sản xuất lớn, tạo hiệu ứng lan tỏa cho nhà cung ứng và ngành phụ trợ.
Khả năng Tamil Nadu thu hút Apple và các nhà cung ứng hiện nay không phải hiện tượng bất ngờ. Đây là kết quả của truyền thống điều phối công nghiệp lâu dài.
Triển vọng công nghiệp của Tamil Nadu
Tamil Nadu cho thấy vai trò ngày càng lớn của chính sách công nghiệp cấp bang trong nền kinh tế liên bang như Ấn Độ. Từ bang từng đi sau Maharashtra và Gujarat về đầu tư, Tamil Nadu đã vươn lên thành điểm đến sản xuất hàng đầu nhờ hệ thống điều phối giữa nhà nước, hạ tầng, tài chính và doanh nghiệp.
Vị thế hiện nay giúp Tamil Nadu có cơ sở để theo đuổi mục tiêu trở thành nền kinh tế bang 1.000 tỷ USD. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái sắp xếp, mô hình điều phối công nghiệp của bang này đang trở thành một phần quan trọng trong tham vọng chế tạo của Ấn Độ.
shared via phenomenalworld,
