Anh có thực sự thắng trong cuộc chiến thương mại?
16/09/25
 |
| Nguồn: Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ và Bộ Kinh doanh và Thương mại Anh |
Bức tranh tổng thể về thỏa thuận thương mại mới
Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump làm chấn động thế giới với việc áp thuế cao, Anh nhanh chóng ký kết một thỏa thuận thương mại với Mỹ. Thỏa thuận này quy định mức thuế 10% đối với hầu hết hàng nhập khẩu, đồng thời bảo vệ một số ngành công nghiệp trọng yếu.
Động thái nhanh nhạy này ban đầu được đánh giá là khôn ngoan, nhất là khi Liên minh châu Âu (EU) sau đó phải chấp nhận mức thuế cao hơn, ở mức 15% cho phần lớn sản phẩm. Tuy nhiên, đi sâu phân tích mới thấy “bài toán thương mại” không đơn giản như vậy.
Trong bối cảnh Trump xé bỏ nhiều quy tắc vốn có của thương mại toàn cầu, mức thuế suất đồng loạt chỉ là khởi điểm. Các quốc gia giờ đây phải đối diện với thuế suất khác nhau tùy từng sản phẩm, khiến hoạt động của chính phủ, nhà nhập khẩu và doanh nghiệp trở nên phức tạp hơn nhiều. Không có người thắng hay kẻ thua rõ ràng.
Anh và EU vốn là hàng xóm, lại từng chung một khối cho đến năm 2020, nên các thỏa thuận mà hai bên đạt được thường được đặt lên bàn so sánh. Hàng hóa từ hai nền kinh tế này vốn cạnh tranh khốc liệt tại thị trường Mỹ, và nay sự cạnh tranh đó trở nên chênh lệch hơn.
Một cái nhìn sâu vào bốn mặt hàng cụ thể: phô mai, quần áo, rượu whisky và ô tô cho thấy rõ việc tuyên bố thỏa thuận nào “tốt hơn” là vô cùng khó khăn.
Phô mai: “sân chơi” không cân bằng
Thỏa thuận của EU áp dụng mức thuế đồng loạt 15% cho hầu hết sản phẩm, trừ những mặt hàng vốn chịu thuế cao hơn. Trong khi đó, mức 10% của Anh lại “chồng” lên thuế suất đã tồn tại.
Điều này tạo ra sự khác biệt rõ rệt. Gouda, loại phô mai phổ biến từ Hà Lan, chỉ phải chịu mức 15% theo thỏa thuận EU. Ngược lại, Cheddar của Anh sẽ bị cộng thêm 10% trên mức thuế vốn có, dẫn tới mức 22% khi vào thị trường Mỹ.
David Lockwood, Giám đốc Neal’s Yard Dairy ở London, cho biết trước đây mỗi pound phô mai xuất khẩu sang Mỹ bị đánh thuế khoảng 1,20 USD. Giờ đây con số này tăng lên khoảng 2 USD. “Người tiêu dùng cuối cùng sẽ phải gánh chi phí tăng thêm đó,” ông nhận định.
Vì thuế suất 10% của Anh được cộng thêm, tác động nặng nề nhất rơi vào các lĩnh vực vốn đã chịu mức thuế cao. Nhiều mặt hàng nhập khẩu từ châu Âu, đặc biệt là hàng xa xỉ, sẽ trở nên kém hấp dẫn với khách hàng nhạy cảm về giá.
Quần áo: khi EU chiếm ưu thế
Ngành dệt may là minh họa rõ rệt khác. Mức thuế Mỹ áp lên áo sơ mi cotton nam của EU vốn là 19,7%. Do thỏa thuận của EU chỉ áp dụng mức 15% với sản phẩm có thuế dưới ngưỡng đó, nên áo sơ mi Ý vẫn giữ nguyên mức 19,7%. Trong khi đó, áo sơ mi Anh sẽ bị cộng thêm 10%, nâng mức thuế lên 29,7%.
Paul Alger, Giám đốc Hiệp hội Thời trang và Dệt may Anh, nhận xét: “EU dường như đạt được một thỏa thuận tốt hơn so với Anh trong lĩnh vực hàng hóa vốn có thuế cao.” Ông cho biết chính phủ Anh cần quay lại bàn đàm phán với Mỹ để có được điều khoản thuận lợi hơn. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh thỏa thuận của EU đi kèm với những nhượng bộ khác, như cam kết nhập khẩu nhiều sản phẩm Mỹ mà không áp thuế.
Rượu whisky: ranh giới Bắc – Nam Ireland
Whisky là lĩnh vực đặc biệt, khi sản phẩm từ Bắc Ireland (thuộc Anh) và Cộng hòa Ireland (thuộc EU) giờ phải chịu mức thuế khác nhau.
Trước kia, rượu từ cả hai phía biên giới đều được miễn thuế. Nay, sản phẩm từ miền Nam Ireland phải gánh mức 15%, trong khi từ Bắc Ireland chỉ chịu 10%. Chính phủ Anh đang tích cực vận động để hạ mức thuế này trong chuyến thăm cấp nhà nước của ông Trump.
Chênh lệch không lớn, nhưng trong bối cảnh ngành rượu đang chịu áp lực từ xu hướng tiêu thụ giảm do lo ngại sức khỏe, đó là bất lợi đáng kể.
June O’Connell, đồng sáng lập Skellig Six18 Distillery ở bờ Tây Nam Ireland, vừa đưa sản phẩm sang các bang New York, New Jersey, Maryland, Virginia và Washington, DC. Bà cho biết: “Người tiêu dùng nay có nhiều lựa chọn. Trước kia, chúng tôi cạnh tranh công bằng, giờ thì không thể hấp thụ nổi mức thuế 15%.”
Với các dòng rượu cao cấp, khách hàng sẵn sàng chi trả nhiều hơn, nhưng cạnh tranh với whisky Mỹ vốn không chịu thuế, hoặc với whisky Bắc Ireland thuế thấp hơn, sẽ khiến doanh nghiệp khó giữ lợi thế.
Ô tô: mặt trận then chốt và đầy phức tạp
Thị trường Mỹ đặc biệt quan trọng với ngành ô tô cả của Anh lẫn EU. Thỏa thuận mới đưa ra cơ chế hạn ngạch cho Anh: 100.000 chiếc xe xuất sang Mỹ mỗi năm sẽ chịu mức thuế 10%. Đây cũng là con số tương ứng với lượng xe Anh xuất khẩu, nghĩa là dư địa tăng trưởng gần như bị khóa chặt. Vượt quá hạn ngạch, mức thuế sẽ nhảy vọt lên 27,5% - ngang với mức Mỹ áp cho ô tô toàn cầu trong năm nay.
Trong khi đó, ô tô từ EU chịu mức 15% đồng loạt, không áp hạn ngạch. Tuy nhiên, giới sản xuất châu Âu vẫn phải chờ xem khi nào mức thuế này chính thức có hiệu lực.
Vấn đề trở nên phức tạp hơn bởi nhiều hãng ô tô chia nhỏ dây chuyền sản xuất khắp thế giới. Thêm vào đó, linh kiện ô tô cũng chịu mức thuế riêng, và chính quyền Trump mới đây mở rộng danh mục sản phẩm chịu mức thuế 50% với thép và nhôm, trong đó có nhiều bộ phận xe hơi.
Guillaume Dejean, chuyên gia phân tích tại Allianz Trade, nhận định: “Mức thuế cao hơn vẫn có thể kiểm soát được đối với cả Anh và EU, nhưng thời điểm này rất khó khăn khi ngành ô tô đang phải chuyển mình sang xe điện và chịu áp lực cạnh tranh từ Trung Quốc.” Ông nhấn mạnh: “Thuế quan tạo thêm gánh nặng quản lý. Doanh nghiệp nào cũng mong có sự chắc chắn.”
shared via nytimes,
