Kinh tế châu Âu trước cơ hội vươn lên toàn cầu
04/07/25
Từ lạm phát về mục tiêu đến tầm nhìn cạnh tranh
Tại Hội nghị thường niên của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) diễn ra tuần này ở Sintra, Bồ Đào Nha, các nhà hoạch định chính sách tài chính không còn bị ám ảnh bởi lạm phát – từ khóa nóng bỏng trong ba năm qua. Thay vào đó, các nhà kinh tế học và thống đốc ngân hàng tập trung thảo luận sâu về năng lực cạnh tranh của châu Âu so với Mỹ và Trung Quốc – hai đầu tàu kinh tế toàn cầu.
Thông tin tích cực đã mở màn cho ngày chính của hội nghị: chỉ số lạm phát khu vực đồng euro trong tháng 6 đạt mức 2%, đúng bằng mục tiêu của ECB. Đây là lần đầu tiên sau ba năm, mức lạm phát quay trở lại vùng kiểm soát. Bà Christine Lagarde, chủ tịch ECB khẳng định: “Chúng ta đã đạt mức 2%. Tôi không nói rằng nhiệm vụ đã hoàn thành, nhưng mục tiêu đã đạt được.”
Thành công này tạo không khí bình ổn, giúp hội nghị chuyển trọng tâm từ đối phó rủi ro sang hoạch định dài hạn. Các thảo luận xoay quanh việc làm sao để châu Âu sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực nội khối, tăng khả năng dịch chuyển lao động và tiếp cận vốn xuyên biên giới, từ đó tạo thế cạnh tranh bền vững với Mỹ và Trung Quốc.
Mỹ rút lui, châu Âu tiến lên?
Một niềm tin ngầm xuyên suốt hội nghị: chính sách kinh tế thời Donald Trump vốn mang tính bảo hộ và tách rời khỏi toàn cầu đang mở ra không gian cho châu Âu củng cố vị thế. “Chúng tôi giỏi phân tích vấn đề, đặc biệt là ở Đức,” ông Joachim Nagel chủ tịch Ngân hàng Trung ương Đức chia sẻ. “Nhưng khi thực thi, chúng tôi thường ngại rủi ro và phản ứng chậm.”
Tuy nhiên, ông cũng nhận định: “Tôi cảm thấy qua các cuộc thảo luận ở Sintra, chúng ta đang chuyển động thực sự.”
Từ ngày đầu hội nghị, ECB tuyên bố duy trì mục tiêu lạm phát 2% như một “chiến lược áp dụng cho mọi hoàn cảnh.” Bà Lagarde nhấn mạnh, đây là thành quả từ một chính sách nhất quán, bất chấp giai đoạn biến động mạnh từ xung đột toàn cầu đến cú sốc chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, các nhà hoạch định chính sách ECB cũng nhìn nhận rằng nếu chỉ dựa vào chính sách tiền tệ thì chưa đủ. Cần sự phối hợp mạnh mẽ từ Ủy ban châu Âu và các định chế lập pháp để cải tổ cấu trúc thị trường nội địa, giúp châu Âu phát huy quy mô thị trường tương đương Mỹ và Trung Quốc.
Lao động, công nghệ và “gót chân Achilles” châu Âu
Một trong những phiên thảo luận trọng tâm xoay quanh thị trường lao động châu Âu, do giáo sư Benjamin Schoefer (Đại học California, Berkeley) trình bày. Ông nêu bật nghịch lý: tỷ lệ thất nghiệp châu Âu hiện ở mức thấp lịch sử khoảng 6% nhưng tăng trưởng năng suất lại kém xa Mỹ, nơi lương tăng chậm hơn nhưng năng suất cải thiện rõ rệt.
Nguyên nhân chính là sự cứng nhắc trong chuyển đổi việc làm tại châu Âu. Các hệ thống lương hưu, chế độ bồi thường thôi việc khiến người lao động ít rời công việc cũ, từ đó kìm hãm tái phân bổ nhân lực - yếu tố then chốt để thúc đẩy đổi mới và tăng năng suất.
Dù các đại biểu châu Âu bảo vệ mô hình lao động bản địa, những phân tích này buộc họ nhìn lại điểm yếu nội tại và đặt câu hỏi liệu mô hình Mỹ có phải là khuôn mẫu cần học hỏi.
Bài nghiên cứu cuối hội nghị còn làm rõ hơn mức độ cạnh tranh gay gắt từ Trung Quốc. Theo bà Ana Maria Santacreu - chuyên gia kinh tế từ Cục Dự trữ Liên bang St. Louis, Trung Quốc không chỉ bắt kịp mà đang dần đồng mức với eurozone, đặc biệt trong các lĩnh vực vốn là thế mạnh của EU như máy móc công nghệ cao và robot.
“Trung Quốc không chỉ rút ngắn khoảng cách, mà đang hội tụ với châu Âu,” bà Santacreu nhận định. Trong khi Mỹ chọn cách ‘tách rời’ khỏi Trung Quốc, châu Âu lại tiếp tục gần gũi về thương mại, dù đối đầu về công nghệ.
Con đường phía trước: Tự đổi mới, tự tăng tốc
Bà Santacreu kết luận: “Lối đi phía trước không mới. Tăng cường thị trường đơn nhất sẽ giúp châu Âu tận dụng quy mô để tạo ra tăng trưởng và đổi mới.”
Ông Piero Cipollone - thành viên Ban điều hành ECB nhấn mạnh: “Đừng đổ lỗi cho người khác, đừng đổ lỗi cho thương mại. Hãy tự sắp xếp lại nội lực của mình.”
Dù các khuyến nghị không mới và phần lớn đã được nhắc đến nhiều năm qua, các nhà kinh tế vẫn tin thời điểm hiện tại là khác biệt. Những yếu tố địa chính trị, các cú sốc toàn cầu và hành vi thay đổi của Mỹ đang tạo ra “khoảng trống cơ hội” cho châu Âu.
Kết thúc hội nghị, giáo sư Philippe Aghion (Trường Collège de France và Trường Kinh tế London) phát biểu đầy lạc quan: “Tương lai là do chúng ta quyết định. Chúng ta có thể làm được.”
shared via nytimes,
