Châu Âu ký thỏa thuận thương mại bằng văn bản với Mỹ: Cơ hội và “điều kiện đi kèm” cho ngành ô tô
25/09/25
 |
| Ô tô tại cảng Zeebrugge, Bỉ. Các nhà sản xuất ô tô châu Âu phải đối mặt với mức thuế 27,5% đối với xe xuất khẩu sang Mỹ. Ảnh: Virginia Mayo |
Hôm thứ Năm, Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đã công bố chi tiết bản thỏa thuận thương mại vốn chỉ dừng lại ở truyền miệng vào tháng trước. Theo đó, Washington sẽ tiếp tục duy trì mức thuế cao đối với xe nhập khẩu từ châu Âu cho đến khi khối 27 nước thực hiện các bước đi cụ thể nhằm giảm thuế với nhiều mặt hàng công nghiệp và nông sản từ Mỹ.
Đây là diễn biến mới nhất trong tiến trình “đình chiến thương mại” giữa hai nền kinh tế lớn và có mối quan hệ chặt chẽ bậc nhất thế giới. Bản thỏa thuận viết tay không phải văn kiện pháp lý ràng buộc, nhưng được xem là bước đi cần thiết để làm rõ các cam kết, sau khi thỏa thuận miệng tháng 7 đã giúp hai bên tránh được vòng leo thang trả đũa nguy hiểm trong cuộc chiến thương mại toàn cầu do Tổng thống Trump phát động.
Mức thuế 15% duy trì trên diện rộng, ngành dược được “thở phào”
Nội dung chính của thỏa thuận vẫn giữ nguyên: Mỹ sẽ duy trì mức thuế 15% đối với phần lớn hàng hóa nhập khẩu từ châu Âu, theo sắc lệnh Tổng thống Trump đã ký và có hiệu lực từ đầu tháng.
Với châu Âu, đây được coi là một thắng lợi, bởi mức thuế 15% cũng áp dụng cho các mặt hàng xuất khẩu quan trọng như dược phẩm. Điều này giúp nhiều hãng dược châu Âu tránh được kịch bản xấu hơn, khi chính quyền Mỹ dự tính áp thuế lên tới 200% đối với thuốc nhập khẩu vì lý do an ninh quốc gia.
Ngoài dược phẩm, châu Âu cũng tạm thoát khỏi nguy cơ chịu thuế cao ở các lĩnh vực nhạy cảm khác như chip máy tính hay gỗ xây dựng – những ngành mà Washington đang lên kế hoạch áp thuế toàn cầu.
Ô tô: Điểm nghẽn lớn nhất
Dù vậy, ngành công nghiệp ô tô lại phải đối diện với tình thế phức tạp. Mỹ hiện áp thuế 27,5% lên xe nhập từ châu Âu và sẽ chỉ hạ xuống 15% khi EU thực sự đưa ra dự luật nới lỏng thuế đối với hàng công nghiệp và nông sản Mỹ, bao gồm thịt bò rừng bison, hạt khô, sữa và hải sản.
Việc chậm giảm thuế này có thể khiến các nhà sản xuất xe châu Âu vốn đã chịu thiệt hại tài chính hàng tháng trời thêm phần khó khăn. Tuy nhiên, một quan chức Nhà Trắng cho biết Washington hy vọng tiến trình này chỉ kéo dài vài tuần, và khi EU hành động, mức thuế giảm sẽ được áp dụng hồi tố từ đầu tháng.
Maros Sefcovic, Cao ủy Thương mại của EU, khẳng định khối sẽ khởi động quy trình lập pháp ngay trong tháng này, qua đó đảm bảo thuế xe nhập khẩu giảm sẽ được tính từ ngày 1/8.
Rượu vang và đồ uống thất bại trong “giờ chót”
Trong quá trình đàm phán kéo dài nhiều tuần, giới chức châu Âu đã nỗ lực giành thêm ưu đãi thuế, đặc biệt cho rượu vang và đồ uống có cồn – các mặt hàng xuất khẩu mũi nhọn. Song kết quả cuối cùng không như mong muốn: thuế đối với rượu vang và rượu mạnh vẫn duy trì ở mức 15%. Trước năm nay, mức thuế với rượu hầu như là 0%.
Bản thỏa thuận cũng nhấn mạnh đây chỉ là “bước đi đầu tiên trong tiến trình có thể được mở rộng sau này”, ám chỉ còn nhiều vòng đàm phán gai góc phía trước.
Phản ứng từ châu Âu và Mỹ
Ursula von der Leyen – Chủ tịch Ủy ban châu Âu gọi thỏa thuận này là “bước đi hướng tới sự ổn định trong mối quan hệ thương mại lớn nhất thế giới”.
Tuy vậy, các chuyên gia cảnh báo mức thuế cao duy trì sẽ làm đội chi phí hàng tỷ USD đối với người tiêu dùng Mỹ. Ryan Young, kinh tế gia tại Viện Doanh nghiệp Cạnh tranh, nhận định: “Nhiều khả năng Tòa án Tối cao Mỹ sẽ bác bỏ các khoản thuế toàn cầu của Trump trong vài tháng tới, khiến một phần thỏa thuận này mất hiệu lực.”
Điều đó đồng nghĩa, sự ổn định mà hai bên kỳ vọng từ thỏa thuận này có thể chỉ mang tính tạm thời.
Những “quả bom hẹn giờ” trong đàm phán tương lai
Văn bản công bố hôm thứ Năm cũng phơi bày những bất đồng lớn chưa được giải quyết, hứa hẹn các cuộc thương lượng dai dẳng nếu muốn có hiệp định thương mại chính thức – vốn thường mất nhiều năm để hoàn tất.
Mỹ và châu Âu sẽ còn phải bàn sâu về hàng loạt vấn đề nan giải: tiêu chuẩn khí thải ô tô, quy định công nghệ, đặc biệt là các luật kỹ thuật số của EU vốn được Washington coi là cản trở tự do ngôn luận và gây khó cho doanh nghiệp Mỹ.
Trong khi Nhà Trắng muốn châu Âu nới lỏng các quy định về nội dung trực tuyến, EU lại coi đây là vấn đề chủ quyền và kiên quyết bảo vệ “luật chơi” của mình.
Jonathan McHale, Phó chủ tịch Hiệp hội Công nghệ Truyền thông & Máy tính, nhìn nhận: “Khung thỏa thuận này là tín hiệu tích cực, nhưng công việc thực sự chỉ mới bắt đầu. Cả hai bên cần tiếp tục tháo gỡ rào cản thương mại kỹ thuật số.”
Cái giá để tránh cuộc chiến toàn diện
Trước khi đạt được thỏa thuận, hai bên từng đứng trước bờ vực đối đầu dữ dội: Trump dọa áp thuế 30% lên toàn bộ hàng châu Âu, trong khi EU chuẩn bị biện pháp trả đũa. Châu Âu cuối cùng đã dùng “chiêu” nhiều quốc gia khác từng áp dụng: hứa hẹn đầu tư lớn và tăng mua hàng Mỹ.
Theo thỏa thuận, EU cam kết mua 750 tỷ USD năng lượng Mỹ và đầu tư thêm 600 tỷ USD vào nền kinh tế Mỹ. Tuy nhiên, các quan chức Brussels sau đó cho rằng đây chỉ là mục tiêu mang tính tham vọng, bởi phần lớn khoản đầu tư sẽ đến từ khu vực tư nhân, ngoài tầm kiểm soát của Ủy ban châu Âu. Văn bản chung được công bố hôm thứ Năm cũng không nêu chi tiết cơ chế thực hiện hay biện pháp trừng phạt nếu không đạt được cam kết.
Điều này khiến thỏa thuận đối mặt nhiều chỉ trích trong nội bộ châu Âu, bởi cái giá nhượng bộ có thể quá lớn, trong khi lợi ích thu về chưa rõ ràng.
Từ “đình chiến” đến hiệp định?
Dù vẫn còn nhiều bất ổn, giới quan sát cho rằng việc hai bên kịp thời chốt lại một văn bản chính thức ít nhất cũng giúp hạ nhiệt căng thẳng, tạo nền tảng để đàm phán sâu hơn.
Nếu EU nhanh chóng hành động giảm thuế với hàng Mỹ, các hãng ô tô châu Âu có thể sớm được “cởi trói”. Song, những bất đồng lớn về quy định kỹ thuật số, khí thải và trợ cấp công nghiệp cho thấy con đường tiến tới một hiệp định thương mại toàn diện vẫn rất dài và đầy thách thức.
shared via nytimes,
