Ấn Độ nóng lòng chờ dầu Iran trở lại
22/06/26
 |
| Nhà máy lọc dầu Mangalore ở Ấn Độ. Năm 2009, dầu mỏ của Iran chiếm 14% lượng dầu thô nhập khẩu của Ấn Độ, đưa Iran trở thành nhà cung cấp lớn thứ hai của nước này. Ảnh: Abhishek Chinnappa |
Cơn khát năng lượng của New Delhi
Thời điểm khó có thể thuận lợi hơn với Ấn Độ. Sau nhiều tháng nguồn cung bị gián đoạn vì chiến tranh và giá năng lượng tăng vọt, một trong những nước nhập khẩu dầu khí lớn nhất thế giới hiện cạn nhiên liệu ở mức đáng lo ngại. Hôm thứ Tư, báo cáo công bố của Council on Energy, Environment and Water, viện nghiên cứu có trụ sở tại New Delhi, cho thấy Ấn Độ chỉ còn lượng dự trữ dầu đủ dùng trong 9–10 ngày. Đồng thời, Nhật Bản và Hàn Quốc, hai quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu từ Vịnh Ba Tư, cũng công bố chỉ còn khoảng 200 ngày dự trữ.
Nếu thỏa thuận sơ bộ giữa Mỹ và Iran về việc mở lại eo biển Hormuz và bắt đầu dỡ bỏ hạn chế đối với xuất khẩu dầu Iran được duy trì, triển vọng giảm áp lực cho Ấn Độ rất lớn. Ít nước nào hưởng lợi nhiều hơn New Delhi.
Dù kinh tế Ấn Độ thường được ca ngợi tăng trưởng nhanh nhất trong nhóm các nền kinh tế lớn, kể từ khi chiến tranh bắt đầu, nước này chịu sức ép ngày càng nặng. Chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi cảnh báo về giai đoạn khó khăn phía trước, tăng giá nhiên liệu và siết chi tiêu ở nước ngoài. Tình trạng thiếu khí đốt nấu ăn nhanh chóng xuất hiện trong các hộ gia đình; sau đó, một số bộ phận trong nền công nghiệp Ấn Độ cũng bắt đầu phải đóng cửa.
Mối quan hệ năng lượng từng then chốt
Iran từng là một trong những nhà cung cấp năng lượng quan trọng nhất của Ấn Độ, trước khi các lệnh trừng phạt của Mỹ buộc New Delhi phải cắt quan hệ mua bán dầu. Gần đây nhất, vào năm 2009, dầu Iran chiếm 14% nhập khẩu dầu thô của Ấn Độ, đưa Iran thành nhà cung cấp lớn thứ hai của nước này. Đến năm 2019, dưới sức ép của Tổng thống Donald Trump trong nhiệm kỳ đầu, Ấn Độ ngừng mua dầu Iran hoàn toàn.
Trong bối cảnh thiếu cung, Ấn Độ gần như không có lựa chọn nào ngoài mua dầu ở bất kỳ đâu có thể. Rajeev Lala, giám đốc tại S&P Global Energy ở Gurgaon, nói: “Chúng tôi sẽ lấy thùng dầu rẻ nhất có sẵn, dù là dầu Nga hay dầu Iran”. Theo ông, Ấn Độ có “khả năng hiếm có” tận dụng sự trở lại của dầu Iran.
Lợi thế ấy đến từ vị trí địa lý và năng lực lọc dầu linh hoạt. Các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ có thể nhanh chóng chuyển sang nguồn cung mới, kể cả các loại dầu thô nặng cần xử lý phức tạp hơn. ông Lala nói: “Rất ít quốc gia có thể tiếp nhận mọi loại dầu thô ở bất kỳ quy mô nào”.
Nhà máy lọc dầu lớn nhất thế giới thuộc Reliance Industries của Ấn Độ, nằm ngay bên kia biển Arab so với eo biển Hormuz. Tàu chở dầu từ vùng Vịnh mất thời gian tới các nhà máy lọc dầu khổng lồ của Trung Quốc lâu hơn gấp hai – ba lần. Với Ấn Độ, chuyến khứ hồi có thể hoàn tất trong thời gian ngắn hơn chuyến đi một chiều tới các cảng bên bờ Thái Bình Dương của Trung Quốc.
Chính sách Mỹ đổi chiều, Ấn Độ phải xoay trục
Những năm gần đây, Ấn Độ nhiều lần buộc phải đổi nhà cung cấp đột ngột khi Washington thay đổi quy định về việc nước này được mua dầu của ai. Các lệnh trừng phạt của Mỹ dần đẩy Ấn Độ rời xa dầu Iran. Ngược lại, Trung Quốc tiếp tục mua và trở thành khách hàng lớn nhất của Tehran.
Sau khi Nga xâm lược Ukraine, dầu Nga giảm giá từng lấp khoảng trống nguồn cung của Ấn Độ, khi Washington chuyển sang trừng phạt các giao dịch này. Dầu Venezuela cũng đi theo lộ trình tương tự: từng bị cấm, rồi được cho phép trở lại đầu năm nay. Từ năm 2025, các quy định về dầu Nga thay đổi nhiều lần .
Duttatreya Das, cựu lãnh đạo tại công ty dầu khí quốc doanh lớn nhất Ấn Độ, cho biết việc dự đoán chính sách Mỹ ngày càng khó vì những lần “đổi đi đổi lại” liên quan đến dầu Nga. Ông nói:“Có quá nhiều thay đổi, đến mức gần như không biết còn có thể trông đợi điều gì từ Mỹ”. Sự bất định ấy khiến việc ký các thỏa thuận cung ứng dài hạn trở nên khó khăn.
Tuy nhiên, New Delhi có thể vẫn thận trọng trước lập trường mới nhất của Tổng thống Trump về thương mại với Iran. Ấn Độ chưa biết liệu các điều khoản thỏa thuận có cho phép khôi phục các khoản đầu tư bị đình trệ vào cảng của Iran, dự án từng được kỳ vọng giúp Ấn Độ tiếp cận Trung Á mà không phải đi qua Pakistan hay không.
Không chỉ là dầu thô
Các nước ở xa vùng Vịnh cũng có thể hưởng lợi nếu thương mại Ấn Độ – Iran được nối lại. Năng lực lọc dầu của Ấn Độ cho phép nước này xuất khẩu khối lượng lớn diesel, nhiên liệu máy bay và các sản phẩm khác từ dầu thô. Theo ông Lala, nhờ nằm gần các mỏ dầu Iran, Ấn Độ có thể “tăng tốc đưa mọi thứ ra thị trường toàn cầu”.
Sau khi bị cuộc khủng hoảng hiện nay làm tổn thương, Ấn Độ nghiêm túc hơn với rủi ro gián đoạn trong tương lai. Nước này đang mở rộng kho dự trữ dầu chiến lược, pha thêm ethanol vào xăng, đồng thời tăng tốc đầu tư vào điện mặt trời và các nguồn năng lượng tái tạo khác, dù điều đó có thể khiến Ấn Độ phụ thuộc sâu hơn vào nhập khẩu từ Trung Quốc, đối thủ địa chính trị lớn.
Cơn căng thẳng năng lượng không phải thách thức duy nhất với kinh tế Ấn Độ. El Niño, mùa mưa yếu và đồng tiền suy yếu đều gây sức ép lên tài chính chính phủ. Nếu dầu Iran quay lại với giá rẻ hơn, New Delhi có thể tìm cách giữ lại một phần lợi ích đó. Ông Lala nhận xét chính phủ có thể yêu cầu các công ty dầu khí: “Hãy chia sẻ khoản tiết kiệm có được nhờ mua dầu Iran.”
shared via nytimes,
