G7 tìm cách kiềm chế cú sốc kinh tế từ chiến tranh Iran
20/05/26
 |
| Tuần trước, Chủ tịch Tập Cận Bình chào đón Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent tại Bắc Kinh. Tuần này, ông Bessent dẫn đầu phái đoàn Mỹ tại cuộc họp các bộ trưởng tài chính G7 ở Paris. Ảnh: Kenny Holston |
Tuần này, các bộ trưởng tài chính G7 họp tại Paris với nhiệm vụ cấp bách là tìm cách hạn chế tác động kinh tế từ chiến tranh Iran. Cuộc xung đột đã đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh, kéo giảm triển vọng tăng trưởng và làm dấy lên nỗi lo lạm phát quay trở lại.
Cuộc họp diễn ra trong bối cảnh đặc biệt nhạy cảm với Mỹ. Sau hơn một năm áp thuế lên các đồng minh phương Tây và liên tục đe dọa mở rộng hàng rào thương mại, chính quyền Tổng thống Donald Trump cần sự hỗ trợ của các đối tác G7 để ổn định cuộc khủng hoảng kinh tế mà Washington góp phần tạo ra. Ngoài giá năng lượng, các bộ trưởng cũng dự kiến bàn về chính sách trừng phạt, tài chính phi pháp và tương lai hỗ trợ Ukraine.
Dù Trump thường ưu tiên đàm phán song phương, cuộc khủng hoảng Iran và vấn đề Trung Quốc kiểm soát khoáng sản trọng yếu buộc Mỹ phải quay lại dựa vào các đồng minh truyền thống. Đây là nhiệm vụ không dễ, bởi trong nhiệm kỳ hai, Trump đã nhiều lần chỉ trích và đe dọa chính các đối tác thân cận như châu Âu và Canada.
Giá dầu và nỗi lo lạm phát
Chiến tranh Iran đã khiến thị trường năng lượng biến động mạnh. Tháng trước, Quỹ Tiền tệ Quốc tế cảnh báo gián đoạn dầu mỏ từ xung đột Trung Đông có thể làm tăng trưởng chậm lại, đẩy lạm phát lên cao và làm tăng nguy cơ suy thoái toàn cầu. Khi các bộ trưởng tài chính G7 họp, thị trường trái phiếu toàn cầu cũng đang bị bán tháo vì nhà đầu tư lo giá năng lượng cao sẽ tạo ra làn sóng lạm phát mới.
Kristalina Georgieva, CEO IMF, nói rằng khi giá dầu quanh mức trên 100 USD/thùng và tác động chiến tranh đã được phản ánh vào thị trường, phản ứng trên thị trường trái phiếu là điều khó tránh. Bà nhấn mạnh các nhà hoạch định chính sách cần theo dõi tình hình lạm phát thận trọng để không đưa ra biện pháp khiến tình hình tệ hơn.
Điểm nóng khác là eo biển Hormuz. Iran đã cản trở tuyến hàng hải trọng yếu này từ khi chiến tranh bắt đầu, làm gián đoạn dòng chảy dầu và khí đốt. Bộ trưởng Tài chính Pháp Roland Lescure cho rằng những nỗ lực mở lại Hormuz cho thấy hợp tác quốc tế vẫn cần thiết. Theo ông, sáu tháng qua đã chứng minh “luật của kẻ mạnh” không vận hành hiệu quả trong xử lý khủng hoảng toàn cầu.
Mỹ muốn siết kinh tế Iran
Phái đoàn Mỹ tại hội nghị do Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent dẫn đầu. Ông vừa tháp tùng Tổng thống Donald Trump tới Bắc Kinh để gặp Chủ tịch Tập Cận Bình, sau đó có các chuyến thăm Nhật Bản và Hàn Quốc, nơi ông thảo luận về khoáng sản trọng yếu, đầu tư vào Mỹ và bày tỏ lo ngại về sự suy yếu của đồng yên.
Tại Paris, ông Bessent kêu gọi các đối tác G7 và đồng minh phối hợp để bóp nghẹt kinh tế Iran. Ông thúc giục các nước tuân thủ chế độ trừng phạt nhằm ngăn dòng tài chính phi pháp mà Washington cho rằng đang nuôi cỗ máy chiến tranh của Tehran.
Tuy nhiên, nỗ lực xây dựng mặt trận chung không đơn giản. Các đồng minh châu Âu vẫn bất bình với chính sách thuế quan của Mỹ. Trong các kỳ họp G7 gần đây, thuế nhập khẩu của Trump đã tạo ra rạn nứt giữa Washington và đồng minh. Vấn đề này vẫn chưa biến mất. Mỹ từng cho Liên minh châu Âu thời hạn đến tháng 7 để hoàn tất thỏa thuận thương mại, trong khi Trump gần đây đe dọa nâng thuế với ô tô và xe tải châu Âu lên 25%, từ mức 15% đã được thống nhất trước đó.
Nga và Ukraine tiếp tục gây chia rẽ
Nga cũng có thể trở thành điểm bất đồng giữa Mỹ và phần còn lại của G7. Các nước châu Âu bực bội khi Washington cấp miễn trừ trừng phạt, cho phép một số dầu Nga được bán ra thị trường nhằm kiềm chế giá dầu tăng do chiến tranh Iran. Giấy phép chung cho giao dịch dầu Nga được ban hành hồi tháng 3, gia hạn trong tháng 4, rồi tiếp tục được Bộ Tài chính Mỹ kéo dài thêm 30 ngày.
Ông Bessent nói việc gia hạn nhằm giúp các nước dễ tổn thương về năng lượng tiếp cận lượng dầu Nga đang lênh đênh trên biển, qua đó ổn định thị trường dầu vật chất. Nhưng châu Âu muốn Mỹ cứng rắn hơn với Moscow. Valdis Dombrovskis, Ủy viên kinh tế của Liên minh châu Âu, cho rằng đây không phải lúc giảm sức ép trừng phạt với Nga, cần phải thực thi và tăng cường áp lực.
Bộ trưởng Tài chính Ukraine cũng tham dự cuộc họp, trong khi các nước G7 bàn về cách tiếp tục hỗ trợ Kyiv. Theo ông Lescure, G7 cần thống nhất hai điểm, Ukraine phải được hỗ trợ và Nga không được trở thành bên thắng trong cuộc xung đột.
Cuộc họp Paris vì vậy phản ánh thế khó của phương Tây. Mỹ cần đồng minh để kiểm soát tác động kinh tế từ chiến tranh Iran, ổn định giá năng lượng và xử lý thách thức Trung Quốc. Nhưng chính những chính sách thương mại đơn phương, khác biệt về Nga và áp lực lạm phát đang làm nỗ lực phối hợp trở nên phức tạp. G7 vẫn là diễn đàn quan trọng, nhưng khả năng hành động thống nhất của nhóm đang bị thử thách nghiêm trọng.
shared via nytimes,
