Canh bạc mới của Hezbollah khi chiến tranh Iran lan sang Lebanon
19/05/26
Khi Mỹ và Israel mở cuộc tấn công vào Iran, khu vực Trung Đông lập tức chờ xem Hezbollah sẽ phản ứng ra sao. Sau cuộc đối đầu nặng nề với Israel năm 2024, lực lượng này đã suy yếu đáng kể. Nhiều lãnh đạo chủ chốt thiệt mạng, năng lực quân sự bị tổn hại và Hezbollah phải ký thỏa thuận ngừng bắn bất lợi do Mỹ làm trung gian. Theo thỏa thuận đó, lực lượng này cam kết rút về phía bắc sông Litani và từ bỏ các căn cứ ở miền nam Lebanon, trong khi Israel vẫn chiếm giữ một số khu vực của Lebanon và tiếp tục các cuộc tấn công.
Vì vậy, khi bom bắt đầu rơi xuống Tehran, nhiều người nghi ngờ Hezbollah còn đủ khả năng hoặc ý chí để tái tham chiến không. Nhưng trong năm qua, lực lượng này cũng âm thầm tái vũ trang và tổ chức lại bộ chỉ huy, với nhận định rằng cuộc đối đầu mới gần như không thể tránh khỏi. Ngày 2/3, hai ngày sau khi chiến tranh bắt đầu, Hezbollah phóng loạt tên lửa vào Israel, kéo Lebanon trở lại vòng xoáy xung đột.
Israel đáp trả bằng lệnh sơ tán toàn bộ miền nam Lebanon và vùng ngoại ô phía nam Beirut. Khoảng 600.000 người phải rời khỏi khu vực, trong khi nhiều người khác mắc kẹt trong vùng bị đánh dấu để phá hủy. Các cuộc không kích sau đó tàn phá hạ tầng dân sự, khiến gần 500 người thiệt mạng và hơn 1.300 người bị thương.
Israel muốn triệt hạ các đối thủ khu vực
Việc Hezbollah tham chiến có thể mang tính phủ đầu. Trước đấy, Israel đã huy động khoảng 100.000 quân dự bị, tập trung mạnh ở biên giới phía bắc với Lebanon. Điện tín bị rò rỉ từ Đại sứ quán Mỹ ngay trước chiến tranh cho thấy Israel nghi ngờ chính phủ Lebanon có thể thực hiện cam kết giải giáp Hezbollah. Điều này gợi ý rằng Tel Aviv có thể đã tính đến phương án tự hành động. Báo cáo của Channel 12 tại Israel nói cuộc tấn công Lebanon đã được phê chuẩn trước khi Hezbollah ra tay.
Dù Israel có dự định mở rộng chiến tranh từ trước hay không, tính toán của nước này khá rõ. Tel Aviv xem việc làm suy yếu Iran là cơ hội để loại bỏ các đối thủ khu vực, trước hết là Hezbollah, sau đó có thể là lực lượng Ansarullah ở Yemen. Mục tiêu lớn hơn là củng cố vị thế bá quyền của Israel tại Trung Đông, đồng thời mở rộng chiều sâu chiến lược tại Lebanon, Syria và Gaza.
Với Hezbollah, cách nhìn ngược lại. Lực lượng này có thể coi phản ứng mạnh của Iran trước các cuộc tấn công Mỹ – Israel là cơ hội hiếm hoi để khôi phục vị thế ở miền nam Lebanon và buộc Israel rút khỏi các vùng đang chiếm giữ. Sau thỏa thuận ngừng bắn năm 2024, Hezbollah đứng trước nguy cơ bị đẩy thành lực lượng chính trị bị thuần hóa và suy yếu. Cuộc chiến mới vì vậy được nhìn như cơ hội đảo ngược tình thế.
Hezbollah tìm lại vai trò sau thất bại năm 2024
Các cuộc tấn công tên lửa của Hezbollah đã gây một số thiệt hại tại miền bắc Israel và khu vực trung tâm. Lực lượng này tuyên bố phá hủy một trung tâm liên lạc vệ tinh, trong khi các đòn phối hợp với Iran cho thấy sự liên kết chặt chẽ giữa cánh quân sự Hezbollah và Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.
Đáng chú ý, Hezbollah dường như đã thay đổi chiến thuật. Thay vì đối đầu quy mô lớn như trước, lực lượng này quay lại phong cách du kích từng sử dụng trong thập niên 1990. Các đơn vị nhỏ tấn công lực lượng Israel rồi nhanh chóng biến mất. Trong bối cảnh tên lửa đạn đạo Iran đang gây áp lực lên hệ thống phòng không khu vực, phần lớn không quân và tình báo Israel tập trung vào Iran, Hezbollah có thể muốn mở thêm sức ép ở mặt trận phía bắc.
Chính phủ Lebanon và phản ứng trong nước
Chính phủ Lebanon của Nawaf Salam, vốn được đưa lên với kỳ vọng của Mỹ về việc giải giáp Hezbollah, phản ứng bằng cách cấm hoàn toàn hoạt động quân sự của lực lượng này. Beirut lên án các cuộc tấn công của Iran vào các nước vùng Vịnh và kêu gọi đàm phán với Israel, tuyên bố sẵn sàng thảo luận “bất kỳ chương trình nghị sự nào”, dưới “bất kỳ hình thức nào” và tại “bất kỳ địa điểm nào”.
Nhưng lời kêu gọi ấy bị từ chối. Chính quyền Trump thậm chí không nhận các cuộc gọi từ Salam. Trong khi đó, Hezbollah cho đến nay vẫn ngăn được nỗ lực của chính phủ nhằm kiềm chế mình. Dù vậy, lực lượng này không thể bỏ qua dư luận Lebanon, vốn phần lớn phản đối quyết định tái tham chiến.
Nhiều người Lebanon cho rằng Hezbollah đã kéo đất nước vốn mong manh vào cuộc xung đột mới, hoặc theo yêu cầu của Iran, hoặc để giành lại các vùng đất bị Israel chiếm ở miền nam. Với các đối thủ chính trị của Hezbollah, một số người có thể ngày càng sẵn sàng chấp nhận từ bỏ những vùng đất đó nếu đổi lại tránh được leo thang chiến tranh.
Rủi ro xung đột giáo phái tăng lên. Hơn nửa triệu người Shia phải sơ tán khắp Lebanon, trong khi các báo cáo về kích động giáo phái ngày càng nhiều. Khoảng cách địa lý và chính trị trong nước bị nới rộng, người miền nam chịu bom đạn Israel cảm thấy chính phủ Beirut không làm gì để bảo vệ họ.
Hezbollah giữa Iran và Lebanon
Dù các đối thủ ở Lebanon và phương Tây thường miêu tả Hezbollah như cánh tay nối dài của Iran, thực tế phức tạp hơn. Hezbollah có tính toán chiến lược và lợi ích chính trị riêng. Tuy nhiên, không thể phủ nhận lực lượng này là một phần quan trọng trong hệ thống phòng thủ tiền phương của Iran. Quan hệ giữa hai bên vì vậy mang tính bất đối xứng, luôn bị chi phối bởi lợi ích an ninh quốc gia của Tehran.
Hezbollah hiểu rõ sự mất cân bằng đó. Những gì lực lượng này làm từ ngày 2/3 không chỉ nhằm bảo vệ Iran, đây là nỗ lực giành lại di sản sau thất bại năm 2024 và khôi phục vị thế tại miền nam Lebanon. Nhưng chính vì vậy, đây có thể là canh bạc mang tính sinh tồn.
Nếu tính toán đúng, Hezbollah có thể trở lại như một lực lượng răn đe chủ chốt trong trật tự khu vực mới. Nếu tính toán sai, lực lượng này có thể phải đối mặt một mình với Israel, trong khi Lebanon tiếp tục chìm sâu hơn vào khủng hoảng. Việc Hezbollah tái mở mặt trận Lebanon đã đủ để làm thay đổi cục diện chính trị của cả lực lượng này, Israel và quốc gia Lebanon vốn đã quá dễ tổn thương.
shared via phenomenalworld,
