Khí hậu và thuế quan giúp Trung Quốc nuôi thêm bò
30/07/26
 |
| Năm 2024, nhập khẩu thịt bò của Trung Quốc tăng lên mức kỷ lục 2,87 triệu tấn, từ mức dưới 500.000 tấn năm 2015, tạo ra thị trường lớn cho các nhà xuất khẩu trên toàn thế giới. Ảnh: Agence France-Presse |
Thông Liêu, vùng đất từng đầy cát, sỏi và lạc đà ở rìa phía đông sa mạc Gobi, đang trở thành trung tâm mới của ngành chăn nuôi bò Trung Quốc. Những khu vực khô cằn trước đây nay được phủ bằng đồng cỏ, rừng dương và ruộng ngô. Từ vùng gần như sa mạc, Thông Liêu thuộc Nội Mông đã chuyển đổi diện tích tương đương bang Maryland của Mỹ thành đất canh tác, đồng cỏ và rừng.
Theo Trung tâm Khí hậu Quốc gia Trung Quốc, từ thập niên 1990, do biến đổi khí hậu, nhiều khu vực phía bắc quốc gia này đã trở nên ẩm ướt hơn đáng kể. Những mùa hè nhiều mưa hơn đang làm thay đổi cảnh quan, tạo điều kiện để trồng cỏ, ngô và phát triển đàn bò ở nơi từng khó duy trì nông nghiệp quy mô lớn.
Sự thay đổi này có thể tác động tới ngành thịt bò toàn cầu trị giá 500 tỷ USD. Trung Quốc hiện là nước nhập khẩu thịt bò lớn nhất thế giới, mua phần lớn thịt bò xuất khẩu của Argentina và lượng lớn từ Brazil, Australia, Mỹ. Tuy nhiên, Bắc Kinh đang tận dụng cơ hội khí hậu và chính sách thương mại để tăng khả năng tự chủ.
Từ sa mạc thành vùng nuôi bò
Từ năm 2018, đàn bò thịt của Trung Quốc đã tăng khoảng 1/3, lên gần 90 triệu con. Riêng Thông Liêu, nơi trước đây khô hạn, hiện có gần 4 triệu con bò. Cỏ và ngô từ những vùng đất cải tạo được dùng làm thức ăn, cùng thân ngô và các phụ phẩm nông nghiệp.
Vài thập niên trước, chỉ khoảng 12% diện tích Thông Liêu là đồng cỏ hoặc rừng, phần còn lại chủ yếu là sa mạc. Hiện nay, 64% diện tích đã được phủ bằng cây trồng, cỏ hoặc rừng. Bộ máy tuyên truyền Trung Quốc thường nhấn mạnh thành quả trồng cây, ổn định cát và triển khai năng lượng mặt trời. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu cũng đóng vai trò lớn. Lượng mưa hằng năm tăng rõ rệt, dù đi kèm những dao động nhiều năm.
Xu Xiaofeng, Chủ tịch Hiệp hội Dịch vụ Khí tượng Trung Quốc, cho rằng đây là xu hướng dài hạn gắn với khí hậu ấm lên. Tuy nhiên, ông cảnh báo lượng mưa ngày càng rơi trong các trận lớn, ngắn, thay vì những cơn mưa đều và nhẹ vốn tốt hơn cho cây trồng.
Để tránh đồng cỏ mới bị phá hỏng do bò giẫm đạp hoặc chăn thả quá mức, chính quyền dùng máy móc cắt cỏ mỗi năm một lần, phân phối cỏ khô cho nông dân nuôi bò trong chuồng. Mạng lưới cảm biến chuyển động cũng được lắp tại các khu vực phục hồi cát để phát hiện bò đi vào. Chủ bò có thể bị phạt nếu để gia súc xâm nhập.
Thuế quan bảo vệ thị trường nội địa
Biến đổi khí hậu chỉ là một phần. Bắc Kinh dùng thuế quan để bảo vệ ngành bò trong nước trước thịt nhập khẩu giá rẻ từ những quốc gia có trang trại và cơ sở vỗ béo hiệu quả hơn.
Từ cuối năm ngoái, Trung Quốc đặt hạn ngạch nhập khẩu thịt bò hằng năm cho các nhà cung cấp lớn. Khi vượt hạn ngạch, mức thuế 55% sẽ có hiệu lực. Cuối tháng 6, Australia đã dùng hết hạn ngạch cả năm và bị áp thuế chỉ vài ngày sau đó. Brazil cũng đang tiến gần giới hạn.
Đây là động thái nhạy cảm về chính trị. Tuy nhiên, trong ngành thịt bò, Bắc Kinh đang dùng chính công cụ này để đỡ giá trong nước và bảo vệ nông dân.
Năm 2024, nhập khẩu thịt bò của Trung Quốc đạt đỉnh 2,87 triệu tấn, mang lại lợi lớn cho các nước xuất khẩu. Nhưng cùng năm, giá bất động sản giảm sâu khiến nhiều hộ gia đình Trung Quốc mất tài sản và chuyển sang ăn thịt gà, thịt lợn rẻ hơn. Khi sản lượng trong nước cũng tăng, giá bán buôn thịt bò lao dốc 21%, gây bất bình ở nông thôn, nơi nhiều gia đình dồn tiền tiết kiệm vào nuôi bò.
Năm nay, Trung Quốc giới hạn tổng nhập khẩu ở mức 2,69 triệu tấn. Giá bán buôn thịt bò phục hồi 17,6% so với đáy hồi tháng 3 năm ngoái, giúp nông dân ở Nội Mông dễ thở hơn.
Tự chủ nhưng chưa tự cung
Với dân số đông đúc, không ai cho rằng Trung Quốc có thể tự cung thịt bò trong tương lai gần. Nhưng hướng đi đã rõ: giảm phụ thuộc nhập khẩu, mở rộng đàn bò, cải thiện giống và nâng chất lượng thịt.
Trung Quốc hiện cạnh tranh với Liên minh châu Âu để trở thành nhà nhập khẩu tinh trùng bò lớn nhất thế giới phục vụ thụ tinh nhân tạo. Bò bản địa Trung Quốc vốn được lai tạo hàng thế kỷ để kéo cày, thân hình gầy nhưng chịu được virus địa phương và giá lạnh từ Siberia. Nay chúng được lai với giống Simmental của Thụy Sĩ và Angus để tạo đàn bò nặng hơn, nhiều thịt hơn, nhưng vẫn thích nghi với môi trường.
Dù vậy, nhiều nông dân nhỏ vẫn dè dặt. Gần 7 triệu hộ ở Trung Quốc vẫn nuôi dưới chín con bò mỗi hộ. Một số người chăn nuôi tin rằng giống bò bản địa cho thịt ngon hơn, dù thân hình gầy và năng suất thấp hơn.
Chính quyền Nội Mông đang khuyến khích tập trung đàn bò vào các trại vỗ béo lớn, nơi chương trình lai giống và quản lý thức ăn dễ triển khai hơn. Các trại đưa ít nhất 500 con/năm tới lò mổ địa phương được trợ cấp theo đầu bò.
Vì vậy, Thông Liêu là hình ảnh thu nhỏ của thay đổi lớn: khí hậu ẩm hơn mở thêm đất cho nông nghiệp, thuế quan nâng giá trong nước, còn nhà nước thúc đẩy giống bò và chăn nuôi quy mô lớn. Với Trung Quốc, đây không chỉ là câu chuyện thịt bò. Đây là chiến lược tự chủ lương thực trong thế giới ngày càng bất ổn.
shared via nytimes,
