Thuế quan khiến rượu vang Mỹ đắng hơn
29/05/26
 |
| Những thùng phuy Adelaida sử dụng đều đến từ Pháp; hiện nay chi phí thay thế chúng rất cao. Ảnh: Daniel Dreifuss |
Một năm sau khi chính quyền Trump áp thuế lên hàng nhập khẩu, nhiều nhà sản xuất rượu vang Mỹ nhận ra họ không được bảo vệ như lời hứa. Trái lại, họ mất thị trường xuất khẩu, chịu chi phí cao hơn và đối mặt với làn sóng lạnh nhạt với hàng Mỹ ở nước ngoài.
Khi chai vang trở thành nạn nhân chính trị
Rượu vang Mỹ từng khó chen chân vào các quầy kệ châu Âu. Vậy nên, khi những chai vang California của Scar of the Sea xuất hiện ở các quán rượu, cửa hàng và nhà hàng tại Tây Ban Nha vài năm trước, đây là tín hiệu đáng mừng. Nhà sản xuất nhỏ từ California tìm được chỗ đứng ở nơi vốn tự hào về truyền thống vang lâu đời. Ba năm sau, những chai này biến mất.
Mikey Giugni, chủ Scar of the Sea cùng vợ, nói nhà nhập khẩu từng làm ăn tốt với họ không lấy hàng nữa. Không phải vì rượu kém đi, mà vì bầu không khí đổi khác. Ông nói: “Họ không muốn uống rượu Mỹ nữa.” Scar of the Sea mất thêm doanh số ở Canada và Thụy Điển. Đây là lát cắt nhỏ trong bức tranh lớn: thuế quan được quảng bá như công cụ bảo vệ sản phẩm Mỹ, làm tổn thương chính những doanh nghiệp Mỹ được cho là sẽ giúp đỡ.
Ngành yếu càng thêm gánh nặng
Khi trở lại Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump áp thuế lên gần như toàn bộ hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ. Với Liên minh châu Âu, nguồn cung chủ yếu của rượu vang nhập khẩu vào Mỹ, mức thuế ban đầu là 20%, sau đó giảm còn 15% vào tháng 8. Ông Trump nhiều lần dọa nâng thuế với một số nước lên tới 200%. Các biện pháp đến đúng lúc ngành rượu vang Mỹ mệt mỏi: tiêu thụ rượu giảm; các cảnh báo sức khỏe khiến nhiều người xem lại thói quen uống đồ có cồn. Khủng hoảng khí hậu đe dọa vườn nho. Lạm phát làm mọi thứ đắt hơn, từ nhân công, chai thủy tinh, thùng gỗ đến thiết bị nhà máy. Một số doanh nghiệp lớn nhỏ đã phá sản; nhiều vườn nho phải để nho chín rục mà không thu hoạch. Trong hoàn cảnh này, thuế quan không giống chiếc phao cứu sinh mà giống quả tạ buộc thêm vào chân.
Chính quyền Trump nói thuế quan giúp ngân sách liên bang thu thêm tiền và khuyến khích người Mỹ mua sản phẩm Mỹ. Tuy nhiên, nhiều nhà sản xuất vang cho rằng, họ không thấy lợi ích. Thay vào đó, họ thấy chi phí tăng, kế hoạch kinh doanh rối loạn và khách hàng quốc tế quay lưng.
Thị trường xuất khẩu đóng băng
Canada là cú đánh đau nhất. Nước này đối mặt với mức thuế cao; liên tục bị ông Trump công kích. Kết quả là nhiều tỉnh Canada gần như ngừng nhập đồ uống có cồn từ Mỹ. Với ngành rượu vang, đó không phải chuyện nhỏ. Ridge Vineyards, nhà sản xuất lớn của California, từng có 28% doanh số đến từ xuất khẩu. John Olney, CEO kiêm nhà làm vang chính của Ridge, nói phản ứng từ nước ngoài “ngay lập tức và dữ dội”. Canada từng là thị trường xuất khẩu lớn thứ ba, sau Anh và Nhật Bản; và rồi thị trường này gần như biến mất. Với các nhà sản xuất nhỏ, tổn thất còn sắc hơn. Kutch Wines, chuyên làm pinot noir và chardonnay từ Sonoma Coast và Santa Cruz Mountains, từng xuất khẩu khoảng 2/3 sản lượng, tương đương 25.000 chai, chủ yếu sang châu Âu. Sau khi thuế quan được áp dụng, 30% doanh số xuất khẩu của hãng biến mất. Jamie Kutch nói trong 20 năm làm nghề, ông chưa từng thấy sự sụt giảm nào như vậy. Với nhà sản xuất nhỏ, mất gần 1/3 doanh số không phải vết xước; đây là cú đấm vào khả năng tồn tại.
Mất khách và tăng chi phí
Ngay cả những nhà làm vang không phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu cũng chịu thiệt. Lý do đơn giản: rượu vang là ngành toàn cầu từ gốc đến ngọn. Nhà máy rượu ở California có thể mua thùng gỗ từ Pháp, chai thủy tinh từ Mexico hoặc Argentina, thiết bị từ Ý hay Pháp. Khi thuế quan đẩy giá đầu vào lên, chi phí sản xuất tăng theo. Tuy nhiên, trong thị trường suy yếu, các nhà làm vang không dễ chuyển phần tăng giá sang người tiêu dùng.
Theo Jeremy Weintraub, nhà làm vang tại Adelaida, Paso Robles và chủ nhãn vang nhỏ Site, không thể đơn giản cộng thêm 15% vào giá những chai vang 50-65 USD. Vượt qua ngưỡng nhất định, khách hàng sẽ rời đi. Vì vậy, nhiều doanh nghiệp tự nuốt chi phí, chấp nhận biên lợi nhuận mỏng hơn. Điều làm họ mệt mỏi nhất không chỉ là mức thuế, mà là sự bất định. Làm nông vốn phải sống với thời tiết thất thường. Nhưng thời tiết thất thường còn có quy luật tự nhiên. Chính sách thuế thay đổi theo đe dọa chính trị khó dự báo hơn nhiều. Người trồng nho, nhà làm vang và nhà nhập khẩu phải lên kế hoạch nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Họ không thể điều hành vườn nho như bàn giao dịch chứng khoán.
Lời hứa không thành
Những người nhập khẩu rượu vào Mỹ cũng không thấy thuế quan giúp vang nội địa. Doug Polaner, người điều hành Polaner Selections, nói doanh số rượu Pháp và Ý năm 2025 vẫn tăng, trong khi rượu nội địa giảm. Người tiêu dùng không đơn giản thay Sancerre, Chianti hay Barolo bằng chai Mỹ tương đương. Rượu vang không phải thép cuộn hay linh kiện tiêu chuẩn; mỗi vùng, mỗi giống nho, mỗi truyền thống có chỗ đứng riêng.
Một vài doanh nghiệp vẫn sống tốt dưới thuế quan, nhất là những đơn vị ít xuất khẩu hoặc mua hàng địa phương. Song, đây là ngoại lệ hơn là bằng chứng thành công. Ngay cả những người chưa bị ảnh hưởng nặng cũng thừa nhận họ muốn thuế biến mất, vì ngành rượu vang vận hành bằng mạng lưới rộng lớn hơn lợi ích của doanh nghiệp riêng lẻ.
Ngành vang cần nhất dự đoán
Gỡ bỏ thuế quan sẽ không giải quyết mọi vấn đề của rượu vang Mỹ. Ngành này vẫn phải đối mặt với tiêu thụ giảm, biến đổi khí hậu, chi phí cao và sự thay đổi trong thói quen uống rượu của thế hệ trẻ. Tuy nhiên, bỏ thuế sẽ khôi phục thứ quan trọng hơn cả: niềm tin. Niềm tin để nhà sản xuất ký hợp đồng xuất khẩu; để nhà nhập khẩu đặt hàng; để nhà làm vang mua thùng gỗ, chai thủy tinh và thiết bị mà không sợ một dòng thông báo chính sách làm đảo lộn mọi con tính.
Rượu vang là ngành của thời gian: vườn nho mất nhiều năm để trưởng thành; chai vang cần tháng, thậm chí năm, để ra thị trường; thương hiệu cần hàng thập niên để được tin cậy. Chính sách thương mại nếu thay đổi thất thường có thể phá hỏng thứ mà người làm vang hiểu hơn ai hết: những gì tốt đẹp nhất không thể được tạo ra bằng mệnh lệnh ngắn hạn. Thuế quan được hứa hẹn sẽ giúp rượu vang Mỹ mạnh hơn. Song, với nhiều nhà sản xuất, nó chỉ khiến ly rượu khó uống ngày càng đắng hơn.
shared via nytimes,
