Thuế quan tiếp tục khiến doanh nghiệp nhỏ Mỹ rối ren
05/03/26
 |
| Matt Weyandt, một trong những nhà sáng lập Xocolatl, nhận xét về những thay đổi thuế quan: “Mức độ bất ổn thật điên rồ!” Ảnh: Kendrick Brinson |
Chính sách thương mại thay đổi liên tục của Tổng thống Donald Trump đã khiến nhiều doanh nghiệp Mỹ chao đảo trong năm qua. Nay, nỗ lực mới của chính quyền nhằm thiết lập một hệ thống thuế quan khác lại một lần nữa đẩy các doanh nghiệp vào tình trạng bối rối.
Từ khi Tòa án Tối cao Mỹ vô hiệu hóa nhiều mức thuế quan của Trump hồi tháng trước, chính quyền đã tuyên bố sẽ sử dụng các cơ sở pháp lý khác để khôi phục chương trình này. Gần như ngay lập tức, Trump viện dẫn một điều khoản pháp lý ít được sử dụng để áp thuế 10% đối với toàn bộ các đối tác thương mại của Mỹ, đồng thời cảnh báo rằng mức thuế này có thể còn tăng cao hơn.
Việc triển khai chính sách một cách thiếu nhất quán đã tạo ra hàng loạt câu hỏi mới cho doanh nghiệp. Một hệ thống thuế quan mới có thể đảo lộn những quyết định kinh doanh đã được chuẩn bị trong nhiều tháng, khiến nhiều công ty phải chuẩn bị cho giai đoạn bất ổn kéo dài.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng đang cân nhắc liệu có nên yêu cầu hoàn lại khoản thuế quan đã nộp trước đây hay không. Và nếu nhận được tiền hoàn trả, họ sẽ phải quyết định có hoàn lại phần chi phí đó cho khách hàng hay không.
Doanh nghiệp nhỏ chịu tác động nặng nề
Peter Furth, người đứng đầu FFF Associates tại Stamford, bang Connecticut, chuyên nhập khẩu bột sung từ Thổ Nhĩ Kỳ và Tây Ban Nha, cho biết các mức thuế quan của Trump đã làm tăng mạnh chi phí và phá vỡ dòng tiền của công ty.
Furth buộc phải chuyển phần chi phí tăng thêm này sang khách hàng, bao gồm các tập đoàn như Mondelez (nhà sản xuất bánh Fig Newtons), Nature’s Bakery và J&J Snack Foods.
Tuy nhiên, ông cho biết nếu được hoàn lại tiền thuế quan, ông tin mình có nghĩa vụ cả về hợp đồng lẫn đạo đức phải trả lại khoản tiền đó cho khách hàng.
Ông nói: “Tôi nợ họ khoản tiền đó. Điều này rất đơn giản.”
Các doanh nghiệp nhỏ như FFF Associates đặc biệt bị ảnh hưởng bởi những thay đổi trong chính sách thương mại. Giống như giai đoạn hỗn loạn thuế quan năm 2025, họ thiếu các nguồn lực pháp lý và tài chính để xử lý sự bất định một cách hiệu quả.
Matt Weyandt, đồng sáng lập Xocolatl Chocolate, công ty sản xuất socola thủ công tại Atlanta, cho biết mức độ bất định hiện nay “thật khó tin”.
Công ty nhập hạt cacao từ Peru, Nicaragua và Tanzania. Weyandt đang cố gắng xác định liệu các miễn trừ thuế đối với nông sản nhập khẩu từng được chính quyền Trump ban hành trước đây có còn hiệu lực hay không, nhưng vẫn chưa tìm được câu trả lời rõ ràng.
Ông cho biết mình cũng quan tâm đến khả năng yêu cầu hoàn lại thuế quan, nhưng hoàn toàn không biết phải bắt đầu từ đâu.
Ông nói: “Chúng tôi không có cả một đội ngũ luật sư để xử lý những vấn đề như vậy. Điều đó có nghĩa là chúng tôi phải tạm dừng mọi công việc để dành thời gian tìm hiểu.”
Những thay đổi chính sách liên tục
Richard A. Mojica, luật sư tại hãng luật Miller & Chevalier Chartered ở Washington, cho biết ông đang nhận được hàng loạt câu hỏi từ khách hàng về tương lai của các mức thuế quan cũng như khả năng hoàn trả những khoản thuế đã nộp.
Theo ông, tình hình hiện nay giống với giai đoạn sau “Ngày Giải phóng” vào tháng 4/2025, khi Trump công bố loạt thuế quan diện rộng khiến thị trường rơi vào trạng thái bất định.
Tháng 2/2026, Trump đã sử dụng Điều khoản 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để áp mức thuế 10% đối với hàng hóa từ các đối tác thương mại của Mỹ. Điều khoản này cho phép chính quyền áp thuế tối đa 15% trong vòng 150 ngày mà không cần Quốc hội phê chuẩn.
Một ngày sau đó, Trump đăng trên mạng xã hội rằng mức thuế này sẽ tăng lên 15%. Tuy nhiên, sự thay đổi đó vẫn chưa được thực hiện và Nhà Trắng cũng chưa xác định rõ thời điểm có thể áp dụng.
Ngoài ra, chính quyền còn có thể sử dụng các cơ sở pháp lý khác để áp thuế, bao gồm Điều khoản 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962 và Điều khoản 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974.
Các mức thuế này có thể mất nhiều tháng để triển khai, do chính quyền phải tiến hành điều tra và tổ chức các phiên điều trần theo quy định pháp luật.
Trong quá trình đó, nhiều doanh nghiệp được cho là sẽ tìm cách tác động đến quá trình điều tra, bởi nếu các mức thuế mới được ban hành theo các cơ sở pháp lý này, chúng sẽ khó bị thách thức trước tòa hơn.
Làn sóng nhập khẩu trước khi thuế tăng
Theo Mojica, một số doanh nghiệp có thể sẽ tăng tốc nhập khẩu trong thời gian ngắn sắp tới vì lo ngại mức thuế có thể tăng cao hơn khi chính quyền hoàn tất kế hoạch mới.
Ông nói: “Tôi nghĩ chúng ta sẽ chứng kiến làn sóng nhập khẩu tăng mạnh trong khoảng thời gian 150 ngày này.”
Nếu mức thuế 10% hiện tại tăng lên 25% hoặc thậm chí 50%, mức 10% hiện nay sẽ được xem là khá dễ chịu.
Doanh nghiệp phải “án binh bất động”
Braxten Wilding, phó chủ tịch tài chính của Wilding Wallbeds, công ty sản xuất giường Murphy tại bang Utah, cho biết công ty đã phải gấp rút tích trữ hàng tồn kho vào năm ngoái để đối phó với thuế quan.
Việc này khiến lượng lớn vốn bị “giam” trong hàng tồn, thay vì được sử dụng để đầu tư vào máy móc hoặc mở rộng nhà xưởng.
Wilding cho biết ông hoan nghênh khả năng các mức thuế mới có thể thấp hơn đối với Trung Quốc – nơi công ty nhập khẩu nhiều linh kiện kim loại và cơ cấu cơ khí.
Tuy nhiên, sự thiếu rõ ràng trong chính sách khiến doanh nghiệp buộc phải tạm dừng các quyết định đầu tư.
Ông nói: “Chúng tôi đang ở trạng thái chờ xem. Nhưng vẫn cảm thấy phải luôn cảnh giác.”
Bài toán hoàn thuế
Liệu chính phủ có hoàn lại các khoản thuế đã thu trước đây không?
Chính phủ liên bang đã thu hơn 100 tỷ USD từ các mức thuế quan mà Tòa án Tối cao sau đó tuyên bố là không hợp pháp. Trước đó, chính quyền Trump từng cho biết nếu các mức thuế này bị xác định là trái luật, doanh nghiệp có thể được hoàn tiền.
Sau phán quyết của Tòa án Tối cao, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết quá trình hoàn tiền có thể kéo dài nhiều tháng và sẽ do các tòa án cấp dưới quyết định.
Ông nói: “Điều đó không thuộc thẩm quyền của chính quyền.”
Tuần trước, chính quyền cũng đã tìm cách làm chậm quá trình hoàn thuế, cho rằng họ cần thêm thời gian để xác định phương án xử lý.
Việc hoàn thuế cũng có thể gây ra tranh chấp hợp đồng giữa các doanh nghiệp đã nộp thuế và khách hàng của họ – những người có thể đã phải gánh chịu chi phí thuế quan thông qua giá bán cao hơn.
Một số tập đoàn lớn như FedEx, Dyson và L’Oreal đã nộp đơn kiện kể từ sau phán quyết của Tòa án Tối cao.
Quy trình phức tạp
Matthew Seligman, chuyên gia tại Trung tâm Luật Hiến pháp Stanford, cho biết nhiều nhà nhập khẩu vừa và nhỏ không hiểu rõ các thủ tục cần thiết để yêu cầu hoàn thuế.
Ông nói: “Phần lớn mọi người nghĩ rằng họ sẽ tự động được hoàn tiền, giống như hoàn thuế thu nhập cá nhân. Nhưng thực tế hoàn toàn không phải như vậy.”
Theo ông, sau khi cơ quan hải quan hoàn tất việc xác định thuế, doanh nghiệp chỉ có 180 ngày để khiếu nại với Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ.
Nếu khiếu nại bị bác bỏ, các doanh nghiệp có thể phải khởi kiện ra Tòa án Thương mại Quốc tế.
Seligman cho biết ông đang khuyên khách hàng vừa nộp đơn khiếu nại lên cơ quan hải quan, vừa khởi kiện ra tòa để đẩy nhanh tiến trình.
Doanh nghiệp chờ đợi trong bất định
Jeremy DeFilippis, CEO Jetty, công ty thời trang tại bang New Jersey, cho biết khoản hoàn thuế (nếu có) sẽ mang lại lợi ích tài chính đáng kể cho doanh nghiệp.
Jetty nhập khẩu quần áo từ Trung Quốc, Ấn Độ, Việt Nam và Guatemala, DeFilippis ước tính công ty đã phải trả thêm 250.000–300.000 USD tiền thuế quan trong năm 2025.
Từ tháng 4/2025, để giảm bớt tác động từ thuế đối với hàng hóa Trung Quốc, Jetty đã chuyển một phần sản xuất sang Việt Nam. Tuy nhiên, sự thay đổi này khiến chất lượng sản phẩm giảm và thời gian giao hàng kéo dài.
Công ty quyết định không tăng giá bán lẻ, chấp nhận giảm lợi nhuận.
Nếu nhận được tiền hoàn thuế, DeFilippis cho biết ông sẽ dùng số tiền đó để củng cố tài chính doanh nghiệp.
Ông nói: “Nó sẽ giúp rất nhiều cho chi phí vận hành và tiền lương trong ngắn hạn. Chúng tôi sẽ không phát phiếu giảm giá cho khách hàng.”
Tuy vậy, ông cũng thừa nhận rằng mình chưa bắt đầu quy trình xin hoàn thuế, vì không biết quá trình này sẽ kéo dài bao lâu.
Ông nói: “Thật là một mớ hỗn độn!”
shared via nytimes,
