Cái giá đắt của bất bình đẳng nhà ở Hồng Kông
14/08/26
 |
| Tòa chung cư cũ nằm cạnh tòa tháp hiện đại ở Hồng Kông. |
Hồng Kông là một trong những trung tâm tài chính giàu có nhất thế giới, nhưng cũng là nơi giấc mơ an cư ngày càng xa tầm với của người dân bình thường. Đằng sau các cuộc tranh luận về biểu tình và dân chủ là cuộc khủng hoảng sâu hơn: mô hình kinh tế dựa quá nhiều vào bất động sản, tài chính và lợi ích của giới tinh hoa khiến nhà ở trở thành biểu tượng rõ nhất của bất bình đẳng.
Khi truyền thông Trung Quốc nhắc đến nhà ở Hồng Kông
Một chi tiết đáng chú ý trong làn sóng tranh luận về Hồng Kông là việc truyền thông Trung Quốc công khai gọi nhà ở đắt đỏ là “nguyên nhân gốc rễ” của bất ổn xã hội. Cơ quan này kêu gọi các nhà phát triển bất động sản lớn của Hồng Kông giải phóng quỹ đất để xây thêm nhà, qua đó giảm chi phí sinh hoạt cho người dân.
Ngay sau đó, tập đoàn phát triển bất động sản lớn ở Hồng Kông tuyên bố hiến gần 20% diện tích đất nông nghiệp họ sở hữu cho chính quyền và tổ chức từ thiện, nhằm hỗ trợ xây thêm nhà. Dù quy mô chưa thể giải quyết căn nguyên khủng hoảng, động thái này cho thấy áp lực chính trị và xã hội quanh vấn đề nhà ở vượt khỏi những lời kêu gọi thông thường.
Mô hình kinh tế bị giới tinh hoa chiếm dụng
Cốt lõi vấn đề nằm ở mô hình phát triển của Hồng Kông. Nền kinh tế thành phố dựa quá nhiều vào hai trụ cột: bất động sản và tài chính. Khi đất đai khan hiếm, giá nhà cao và ngân sách công phụ thuộc lớn vào bán đất, chính quyền rất khó có động lực mạnh để kéo giá nhà xuống. Nói cách khác, thị trường nhà ở Hồng Kông không chỉ là thất bại cung - cầu mà là biểu hiện của nhà nước chưa làm tròn trách nhiệm bảo vệ hàng hóa công và bảo đảm các nhu cầu nền tảng.
Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp là chưa đủ
Trong bối cảnh này, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp Hồng Kông và quốc tế nhắc đến mô hình kinh doanh mới, trong đó doanh nghiệp quan tâm hơn đến các bên liên quan thay vì chỉ tối đa hóa lợi ích cổ đông. Hội đồng Bàn tròn Kinh doanh ở Mỹ cũng từng đưa ra thông điệp tương tự.
Đây là thay đổi đáng hoan nghênh nhưng không nên bị ảo tưởng. Doanh nghiệp có thể có trách nhiệm hơn, nhưng rất ít doanh nghiệp tự nguyện thay đổi tận gốc mô hình lợi nhuận đang đem lại quyền lực cho mình. Khủng hoảng nhà ở Hồng Kông không thể được giải quyết bằng lòng tốt tự phát của các tập đoàn mà cần chính quyền đủ mạnh, đủ độc lập và đủ năng lực để tái cân bằng quan hệ giữa tài sản tư nhân, lợi ích công cộng và chất lượng sống của người dân.
Bài học từ Singapore
Singapore thường được nhắc đến vì lý do dễ hiểu. Singapore cũng là thành phố toàn cầu, chịu sức ép từ toàn cầu hóa, tài chính hóa, bất bình đẳng và môi trường thương mại bất ổn. Tuy nhiên, chính quyền Singapore can thiệp mạnh để bảo đảm các nhu cầu cơ bản, đặc biệt là nhà ở.
Nhà ở công không chỉ giúp người dân có nơi ở ổn định, mà còn là nền tảng của an sinh, tiết kiệm, gắn kết xã hội và niềm tin vào nhà nước. Tương tự, việc kiểm soát chi phí y tế giúp hệ thống bảo hiểm vận hành mà không đẩy người dân vào cảnh phá sản vì bệnh tật. Điểm chung giữa Singapore, Đức hay Nhật Bản không phải họ miễn nhiễm với bất bình đẳng. Điểm quan trọng hơn là chính phủ các nước này vẫn làm công việc bảo vệ người dân trước những mặt nguy hiểm của chủ nghĩa tư bản không bị kiềm chế.
Hồng Kông cần tái thiết xã hội
Hồng Kông vẫn có cơ hội điều chỉnh. Một số nhân vật trong giới chính trị và kinh doanh thừa nhận cải cách là cần thiết. Song cải cách không thể chỉ dừng ở vài dự án nhà ở hay những tuyên bố trách nhiệm xã hội. Thành phố cần nhìn thẳng vào cấu trúc quyền lực đã khiến đất đai trở thành công cụ tích lũy của thiểu số, thay vì nền tảng sống của đa số.
Khủng hoảng Hồng Kông không chỉ là khủng hoảng dân chủ, cũng không chỉ là khủng hoảng nhà ở mà là khủng hoảng của mô hình phát triển để thị trường bất động sản và tài chính lấn át vai trò của nhà nước. Nếu Hồng Kông muốn khôi phục niềm tin xã hội, thành phố này phải bắt đầu từ điều rất cơ bản: bảo đảm người dân có thể sống tử tế trong chính nơi họ gọi là nhà.
shared via noemamag,
