Lý do thật sự phía sau việc Tổng thống Donald Trump can thiệp vào đồng yên
07/08/26
 |
| Ảnh: Manuel Augusto Moreno |
Mỹ hiếm khi can thiệp vào chính sách tiền tệ của quốc gia khác. Những động thái như vậy thường chỉ xảy ra khi nền kinh tế rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng. Tuy nhiên, trong các trường hợp gần đây liên quan đến Argentina, Nhật Bản và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, mức độ khẩn cấp chưa hẳn đã đạt đến ngưỡng thông thường.
Dưới thời Tổng thống Trump, chính quyền Mỹ đã trực tiếp hoặc đề nghị hỗ trợ, đồng tiền của cả ba nước này. Động thái ấy đặt ra câu hỏi lớn. Vì sao Washington chấp nhận rủi ro và chi phí để mua đồng tiền nước khác, hoặc tạm thời hoán đổi USD lấy đồng tiền đang mất giá?
Câu trả lời không nằm ở lòng hào phóng. Chính quyền Trump có lợi ích kinh tế của Mỹ, đồng thời muốn thúc đẩy chính sách riêng và tưởng thưởng các đồng minh. Vì vậy, thị trường tiền tệ trở thành công cụ công khai để phục vụ không chỉ mục tiêu kinh tế, mà cả mục tiêu chính trị và địa chính trị.
Tiền tệ như công cụ chính trị
Tháng 10/2025, chính quyền Trump hỗ trợ đồng peso Argentina, khi đồng tiền này lao dốc trước cuộc bầu cử lập pháp quan trọng của Tổng thống Javier Milei, đồng minh ý thức hệ vững chắc của Trump. Việc mua peso khi ấy khá rủi ro, bởi đồng tiền này có thể còn rơi mạnh nếu ông Milei không thực hiện được các cải cách kinh tế. Song, canh bạc ấy đã thành công. Sự hỗ trợ từ Mỹ giúp xoay chuyển cuộc bầu cử theo hướng có lợi cho Milei. Sau đó, Argentina đạt ngân sách cân bằng, chấm dứt thời kỳ thâm hụt công kéo dài, đưa nợ công vào quỹ đạo giảm, kéo lạm phát xuống và ổn định đồng peso.
Không lâu sau khi chiến tranh Iran nổ ra, Washington và chính phủ UAE công khai thảo luận thỏa thuận cho phép UAE nhận USD để đổi lấy dirham. UAE là đối tác kinh tế và an ninh thân cận của Mỹ, đồng thời có đủ nguồn lực tài chính để đối phó hệ quả xung đột. Tuy nhiên, việc công khai cuộc thảo luận này gửi đi thông điệp mạnh mẽ. Đây là đồng minh xứng đáng được Mỹ hậu thuẫn.
Giờ đây, Bộ Tài chính Mỹ phối hợp với chính phủ Nhật Bản can thiệp vào thị trường ngoại hối để hỗ trợ đồng yên. Trước đó, đồng yên đã giảm hơn 10% so với đồng USD trong một năm. Các đợt mua yên phối hợp giúp đồng tiền này phục hồi phần nào, nhưng thành công còn xa mới chắc chắn.
Vì sao Mỹ quan tâm đến đồng yên?
Nhật Bản có lý do rõ ràng để lo ngại đồng yên yếu. Đồng tiền mất giá làm hàng nhập khẩu đắt hơn, đẩy lạm phát lên cao. Nếu nhà đầu tư nước ngoài né tránh tài sản định giá bằng yên, chi phí vay của chính phủ Nhật Bản cũng có thể tăng. Điều này đặc biệt đáng lo khi Thủ tướng Sanae Takaichi muốn tăng chi tiêu công để thúc đẩy tăng trưởng, trong khi nợ chính phủ Nhật Bản cao hơn gấp đôi tổng sản phẩm quốc nội hằng năm.
Với Mỹ, lợi ích rất cụ thể. Nhật Bản hiện là chủ nợ nước ngoài lớn nhất của trái phiếu kho bạc Mỹ. Nếu Ngân hàng Trung ương Nhật Bản phải bán bớt lượng trái phiếu Mỹ nắm giữ để lấy USD mua yên, lãi suất trái phiếu chính phủ Mỹ có thể phải tăng để thu hút người mua mới. Khi ấy, chi phí vay của chính phủ Mỹ, doanh nghiệp Mỹ và người tiêu dùng Mỹ đều tăng.
Ngoài ra, các mức thuế 10–12,5% mà Trump áp lên hàng nhập khẩu Nhật Bản sẽ mất tác dụng nếu đồng yên tiếp tục giảm mạnh. Đồng yên yếu khiến hàng Nhật rẻ hơn, triệt tiêu phần nào tác động của thuế quan.
Nhật Bản có lịch sử lâu dài trong việc can thiệp thị trường ngoại hối, khi để ngăn yên tăng quá nhanh và hạn chế đà giảm như hiện nay. Điểm mới là sự tham gia của Bộ Tài chính Mỹ.
Thị trường có thể vẫn là người phán quyết cuối cùng
Về lý thuyết, can thiệp phối hợp có logic. Thị trường tiền tệ đôi khi phản ứng quá đà khi hoàn cảnh thay đổi. Làm dịu biến động là lý do hợp pháp để hành động. Sức mạnh của Bộ Tài chính Mỹ cũng có thể khiến các nhà đầu cơ ngần ngại khi tìm cách kiếm lời từ biến động của đồng yên.
Tuy nhiên, các biện pháp như vậy thường thất bại nếu không đi kèm thay đổi chính sách. Sự suy yếu của đồng yên không chỉ là vấn đề biến động ngắn hạn. Kể từ năm 2020, trước đợt can thiệp gần đây, đồng tiền này đã mất khoảng 1/3 giá trị so với đồng USD. Nhật Bản là nước giàu, nhưng dân số già, nợ công khổng lồ và tăng trưởng yếu. Giá dầu tăng có thể làm lạm phát thêm trầm trọng, khiến đồng yên giảm giá sâu hơn.
Ở chiều ngược lại, kinh tế và thị trường lao động Mỹ vẫn mạnh. Lạm phát dai dẳng cao hơn mục tiêu của Cục Dự trữ Liên bang, khiến khả năng tăng lãi suất ngày càng lớn. Điều này làm nợ ngắn hạn của Mỹ hấp dẫn hơn với nhà đầu tư nước ngoài, gây thêm áp lực lên đồng yên.
Hai nền kinh tế đang ở hai trạng thái khác nhau, nhưng cùng bị ràng buộc bởi vấn đề lớn: nợ công cao đến mức khó bền vững. Vì vậy, can thiệp tiền tệ giống nỗ lực tuyệt vọng của Tokyo và Washington nhằm né tránh tín hiệu cảnh báo từ thị trường tài chính. Cuối cùng, cả hai chính phủ khó có thể chạy nhanh hơn kỷ luật mà thị trường áp lên quá trình tích lũy nợ không kiểm soát.
shared via nytimes,
