Thuế quan của Trump đang làm tổn hại nguồn cung ốc vít lớn nhất nước Mỹ
23/09/25
 |
| Một nhà lập pháp cho biết các nhà sản xuất ốc vít của Đài Loan đang phải đối mặt với "thách thức ba lần" từ sự cạnh tranh từ Trung Quốc, thuế quan của Trump và đồng tiền tăng giá. |
Đài Loan từ lâu nổi tiếng thế giới với ngành sản xuất chất bán dẫn và thiết bị điện tử. Các nhà máy trên hòn đảo này đã làm chủ kỹ thuật khắc mạch trên silicon, cung ứng phần lớn chip máy tính tiên tiến toàn cầu. Nhưng ít ai biết, Đài Loan còn là nguồn cung cấp một thành phần thiết yếu khác của đời sống hằng ngày: ốc vít.
Trong hơn ba thập kỷ, Mỹ luôn là thị trường lớn nhất nhập khẩu ốc vít từ Đài Loan, sử dụng trong vô số hạng mục – từ xây sân bay, lắp đặt tủ bếp đến dựng sàn gỗ ngoài trời. Tuy nhiên, chính sách áp thuế 50% lên thép và nhôm của Tổng thống Trump, bắt đầu có hiệu lực từ tháng 6, đang đẩy các nhà sản xuất ốc vít Đài Loan vào tình thế khó sống sót.
Ngành công nghiệp quan trọng ở phía Nam Đài Loan
Tại các khu công nghiệp Lujhu và Gangshan ở miền Nam, tiếng máy móc rền vang suốt ngày đêm. Theo nghị sĩ Chiu Chih-Wei ở Cao Hùng, khoảng 1.500 công ty sản xuất ốc vít hoạt động tại đây, giải quyết việc làm cho 1/8 dân số khu vực. Trên các tuyến đường, ốc vít và mảnh kim loại rơi vãi nhiều đến mức tài xế thường xuyên phải thay lốp.
Sheh Fung Screws Company là một trong những doanh nghiệp tiêu biểu. Được ông nội Kent Chen sáng lập năm 1973, công ty hiện sản xuất hơn 1.000 loại ốc vít, bán chủ yếu tại Mỹ dưới nhãn riêng ở các chuỗi bán lẻ như Home Depot. Sau khi tiếp quản năm 2010, ông Chen đầu tư công nghệ mới, hợp tác với một công ty sơn ô tô Mỹ để tạo màu ốc vít khớp với màu gỗ, giúp sản phẩm thêm hấp dẫn. Công ty đã phát triển hàng trăm dòng ốc vít cho gỗ và bê tông, sử dụng trong trung tâm thương mại, hiên nhà hay kệ văn phòng.
Nhưng từ khi thuế thép áp dụng, đơn hàng của Sheh Fung giảm gần 20% so với cùng kỳ năm ngoái. Ông Chen chia sẻ: “Mọi thứ như đang bị đóng băng. Khách hàng chỉ nói ‘hãy chờ xem’, rồi cuối cùng không đặt hàng.”
Thuế quan, tỷ giá và sự chao đảo
Tháng trước, xuất khẩu công nghệ của Đài Loan như chip và máy chủ AI tăng hơn 50% so với năm ngoái nhờ các công ty tranh thủ giao hàng trước nguy cơ tăng giá. Ngược lại, xuất khẩu phi công nghệ như ốc vít lại giảm gần 6%.
Ngoài thuế quan, doanh nghiệp còn chịu thiệt do đồng Đài tệ tăng mạnh so với USD, gây bất lợi cho nền kinh tế phụ thuộc xuất khẩu. Ông Chen nói: “Chúng tôi hiếm khi thua lỗ, nhưng quý 2 năm nay thiệt hại rất lớn vì biến động tiền tệ.”
Chính quyền Đài Loan tuyên bố sẽ theo dõi tỷ giá, song chưa có động thái can thiệp. Nếu can thiệp hạ giá đồng nội tệ, có nguy cơ bị Bộ Tài chính Mỹ coi là thao túng tiền tệ. Hiện Đài Loan nằm trong danh sách chín đối tác thương mại lớn bị Washington giám sát.
Áp lực cạnh tranh từ Trung Quốc
Công ty Lu Chu Shin Yee, một trong những nhà sản xuất ốc vít lớn nhất Đài Loan từ năm 1965, nay cung ứng sản phẩm cho tàu điện ngầm, tàu cao tốc và quạt thông gió trung tâm dữ liệu. Nhưng theo Karl Tsai, giám đốc điều hành kiêm con trai nhà sáng lập, các doanh nghiệp Trung Quốc thường chào giá thấp hơn 30–50% so với đối thủ Đài Loan.
Sự cạnh tranh này đã kéo dài hơn một thập kỷ, nhưng kết hợp với thuế quan và đồng tiền tăng giá, ngành ốc vít Đài Loan đang ở điểm bùng phát. Lợi nhuận ngành này vốn mỏng hơn nhiều so với sản xuất chip, lại còn phải tranh giành nguồn nhân lực và hỗ trợ từ chính phủ.
Ông Chiu, nghị sĩ Cao Hùng, cho biết khoảng 10 nhà máy trong khu vực đã đóng cửa từ khi đồng tiền tăng giá và thuế quan có hiệu lực. Những khu phố từ Đài Nam đến Cao Hùng gắn liền với ngành ốc vít: xe tải chở thép cuộn chạy dọc đường, nhà máy sản xuất, xưởng sửa máy và cơ sở phủ lớp chống gỉ hoạt động chen chúc.
Tác động tới doanh nghiệp lớn và nhỏ
Eternal Golden Plating, công ty chuyên phủ lớp bảo vệ cho ốc vít dùng trong ô tô và xe máy, từng có kế hoạch mở thêm ca sản xuất thứ hai nhờ doanh số tăng mạnh năm ngoái. Nhưng theo Gino Yang, chủ tịch công ty từ 2021, tình hình năm nay khiến ông chỉ dám tuyển thêm hai nhân công.
Một số doanh nghiệp lớn như Sheh Fung hay Lu Chu Shin Yee đã đầu tư nhà máy ở Trung Quốc, Philippines và Việt Nam để giảm chi phí. Ngược lại, các công ty nhỏ không có lựa chọn này. Ông Yang thừa nhận: “Doanh nghiệp nhỏ như chúng tôi không thể sống sót nếu không có đơn hàng.”
Ngay cả các tập đoàn bán lẻ Mỹ cũng đang điều chỉnh chiến lược. CEO Home Depot, Ted Decker, cam kết từ năm sau sẽ không để bất kỳ quốc gia nào ngoài Mỹ chiếm hơn 10% tổng giá trị nhập khẩu. Ông cho biết hơn một nửa hàng hóa của Home Depot hiện đã mua từ nhà sản xuất Mỹ.
Tuy nhiên, các nhà sản xuất Đài Loan phản bác rằng Mỹ không đủ năng lực thay thế nhập khẩu từ đảo này. Ông Tsai của Lu Chu Shin Yee nhấn mạnh: “Người Mỹ sẽ không chấp nhận làm việc trong nhà máy với mức lương như ở Đài Loan. Ngay cả TSMC còn khó tuyển lao động cho nhà máy chip ở Arizona, huống hồ là xử lý thép nóng.”
Ngành công nghiệp bên bờ vực
Ngành ốc vít Đài Loan, dù ít được chú ý hơn chip bán dẫn, lại là trụ cột kinh tế ở nhiều địa phương và là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng Mỹ. Nhưng với sự kết hợp của thuế quan nặng nề, biến động tiền tệ và sức ép từ Trung Quốc, ngành này đang đối mặt nguy cơ suy giảm mạnh, thậm chí sụp đổ đối với các doanh nghiệp nhỏ.
Câu hỏi lớn đặt ra là: liệu Mỹ có thể duy trì nguồn cung ốc vít thiết yếu cho các công trình cơ sở hạ tầng và đời sống hằng ngày, nếu ngành sản xuất này tại Đài Loan không trụ vững trước sóng gió?
shared via nytimes,
