Nguy cơ lạm phát do chiến sự đe dọa đà phục hồi kinh tế châu Âu
05/03/26
 |
| Liên minh châu Âu nhập khẩu phần lớn dầu khí, điều này khiến họ dễ bị tổn thương trước sự biến động giá cả toàn cầu. Ảnh: Violette Franchi |
Sau nhiều tháng có dấu hiệu phục hồi tích cực, nền kinh tế châu Âu đang đứng trước nguy cơ bị chệch hướng khi xung đột leo thang tại Trung Đông đẩy giá năng lượng tăng mạnh và làm dấy lên lo ngại về làn sóng lạm phát mới.
Trong thời gian gần đây, kinh tế châu Âu được Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đánh giá là đang ở “một vị thế tốt”. Lạm phát ở mức thấp, tăng trưởng kinh tế vượt kỳ vọng dù chịu tác động từ các chính sách thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump, lãi suất được dự báo sẽ giữ ổn định.
Tuy nhiên, triển vọng này đang bị đe dọa bởi nguy cơ xung đột kéo dài giữa Iran cùng các lực lượng đồng minh với Mỹ và Israel. Các cuộc tấn công và phản công quanh khu vực Vịnh Ba Tư có thể làm gián đoạn nguồn cung dầu khí toàn cầu, kéo theo biến động lớn trên thị trường năng lượng.
Ký ức về cuộc khủng hoảng năng lượng
Tại nhiều thủ đô châu Âu, tình hình hiện nay gợi lại những ký ức không mong muốn về cuộc khủng hoảng năng lượng chỉ mới xảy ra vài năm trước. Sau khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Ukraine năm 2022, nguồn cung khí đốt của châu Âu bị gián đoạn nghiêm trọng, giá năng lượng tăng vọt và làm rung chuyển nền kinh tế khu vực.
Theo Carsten Brzeski, nhà kinh tế tại ING, trong số các nền kinh tế lớn trên thế giới, tác động từ cuộc khủng hoảng hiện nay có thể ảnh hưởng mạnh nhất đến châu Âu, và thời điểm xảy ra cũng đặc biệt bất lợi.
Ông Brzeski nhận định trong một báo cáo: “Châu Âu có thể phải đối mặt với cú sốc năng lượng chồng lên cú sốc thương mại.”
Giá khí đốt tăng vọt
Chỉ trong hai ngày gần đây, giá khí đốt tự nhiên tại châu Âu đã gần như tăng gấp đôi. Nguyên nhân là công ty năng lượng quốc doanh Qatar buộc phải tạm dừng sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) sau khi các cơ sở của họ bị tấn công.
Liên minh châu Âu nhập khẩu phần lớn dầu và khí đốt từ nước ngoài, khiến khu vực này đặc biệt dễ bị tổn thương trước những biến động của thị trường năng lượng toàn cầu.
Qatar hiện sản xuất khoảng 1/5 nguồn cung LNG của thế giới. Phần lớn lượng nhiên liệu này được xuất khẩu sang châu Á. Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu nguồn cung từ Qatar bị gián đoạn, người mua tại châu Âu sẽ phải cạnh tranh với các nước châu Á để mua khí đốt từ những nhà xuất khẩu khác như Mỹ hoặc Australia.
Hiện nay, Liên minh châu Âu nhận phần lớn khí đốt thông qua LNG từ Mỹ và qua đường ống từ Na Uy. Chỉ khoảng 5% nguồn cung khí đốt của khu vực đến trực tiếp từ Trung Đông.
Dù vậy, theo Angel Talavera, kinh tế trưởng khu vực châu Âu của Oxford Economics, tác động trực tiếp đối với châu Âu vẫn rất đáng lo ngại.
Ông Talavera cho biết: “Điểm đau rõ ràng đối với châu Âu là cú sốc kép từ việc giá dầu tăng và giá khí đốt tự nhiên cũng tăng.”
Bóng ma lạm phát quay trở lại
Sự tăng vọt của giá khí đốt khiến nhiều nhà quan sát liên tưởng tới tình trạng hỗn loạn sau cuộc xung đột Nga – Ukraine năm 2022. Khi đó, châu Âu buộc phải nhanh chóng cắt giảm nhập khẩu khí đốt từ Nga, khiến giá năng lượng tăng mạnh và kéo theo lạm phát cao kéo dài.
Ở thời điểm đỉnh điểm, lạm phát trung bình tại khu vực đồng euro vượt 10%, trong khi tại Anh lên tới 11%.
Các ngân hàng trung ương đã phản ứng bằng cách tăng lãi suất nhanh chóng. Lãi suất tại khu vực đồng euro được nâng lên 4%, còn tại Anh lên tới 5,25%.
Sau đó, các nhà hoạch định chính sách bắt đầu giảm lãi suất trở lại. Tuy nhiên, với diễn biến mới của giá năng lượng, giới đầu tư đang đánh giá lại khả năng tiếp tục cắt giảm lãi suất trong thời gian tới.
Các nhà giao dịch hiện đã giảm đáng kể dự đoán rằng Ngân hàng Trung ương Anh sẽ cắt giảm lãi suất trong cuộc họp vào cuối tháng. Đồng thời, họ bắt đầu đặt cược rằng giá khí đốt tăng có thể khiến bước đi tiếp theo của ECB là tăng lãi suất, thay vì giảm.
Thị trường tài chính phản ứng
Lợi suất trái phiếu chính phủ Anh đã tăng mạnh trong hai ngày qua, gây sức ép lên thông điệp của Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves rằng kế hoạch kinh tế của chính phủ vẫn đang đi đúng hướng.
Phát biểu trước Quốc hội Anh khi công bố báo cáo kinh tế định kỳ, bà Reeves cho biết kế hoạch kinh tế của chính phủ càng trở nên quan trọng hơn trong bối cảnh thế giới đang ngày càng bất ổn.
Cùng lúc đó, dữ liệu công bố hôm thứ Ba cho thấy lạm phát tại khu vực đồng euro bất ngờ tăng tốc. Chỉ số giá tiêu dùng trong tháng 2 tăng 1,9% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức 1,7% mà các nhà kinh tế dự đoán.
Nỗi lo về nguồn dự trữ năng lượng
Dù giá khí đốt hiện vẫn thấp hơn nhiều so với mức đỉnh năm 2022, các nhà phân tích cảnh báo rằng giá năng lượng có thể tăng nhanh và duy trì ở mức cao nếu nguồn cung không được khôi phục sớm.
Một vấn đề đáng lo ngại khác là mức dự trữ khí đốt của châu Âu đang ở mức thấp.
Tại Đức, quốc gia tiêu thụ khí đốt lớn nhất khu vực, lượng khí đốt trong kho chỉ còn khoảng 21% công suất.
Thời tiết mùa xuân ấm lên có thể giúp giảm bớt áp lực trong ngắn hạn. Tuy nhiên, nếu giá năng lượng tiếp tục duy trì ở mức cao, chi phí để châu Âu bổ sung lại lượng khí đốt dự trữ trước mùa đông tới sẽ trở nên rất tốn kém.
Khả năng chống chịu của nền kinh tế
Dù vậy, các nhà phân tích cho rằng những gián đoạn hiện nay sẽ cần kéo dài hơn vài tuần mới có thể gây tác động đáng kể đến nền kinh tế châu Âu.
So với vài năm trước, khu vực này được đánh giá là có khả năng chống chịu tốt hơn. Khác với thời điểm sau khi Nga tấn công Ukraine, châu Âu hiện không phải gấp rút tìm nguồn cung năng lượng thay thế hoàn toàn từ một quốc gia khác.
Liên minh châu Âu cũng tỏ ra thận trọng khi đánh giá rủi ro từ giá năng lượng tăng.
Các quan chức cho biết trong những ngày tới sẽ diễn ra nhiều cuộc họp nhằm theo dõi sát diễn biến thị trường năng lượng. Nhóm điều phối khí đốt và dầu mỏ của EU họp vào thứ Tư, tiếp theo là cuộc họp của lực lượng đặc nhiệm năng lượng vào thứ Năm, và các ủy viên châu Âu sẽ thảo luận về an ninh năng lượng cùng giá cả vào thứ Sáu.
Paula Pinho, người phát ngôn của Ủy ban châu Âu, cho biết lượng khí đốt dự trữ của khu vực vẫn ở mức an toàn và mùa sưởi ấm sắp kết thúc.
Bà nói: “Chúng tôi vẫn đang ở mức dự trữ an toàn và chỉ còn ít ngày nữa là kết thúc mùa sưởi ấm.”
shared via nytimes,
