Tân Chủ tịch Fed trước phép thử lãi suất và độc lập
18/05/26
Kevin M. Warsh chuẩn bị tiếp quản Cục Dự trữ Liên bang Mỹ trong thời điểm nhạy cảm. Nền kinh tế vẫn chịu áp lực từ lạm phát, giá năng lượng tăng sau chiến tranh Iran và thị trường lao động còn tương đối vững. Cùng lúc, Fed phải đối mặt sức ép chính trị lớn từ Tổng thống Donald Trump, người liên tục muốn lãi suất thấp hơn để thúc đẩy tăng trưởng. Với Warsh, bài toán không chỉ là cắt hay giữ lãi suất, đó là bảo vệ uy tín và tính độc lập của ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới.
Sự chuyển giao lần này đặc biệt bất thường vì Jerome Powell, Chủ tịch Fed sắp mãn nhiệm, sẽ tiếp tục ở lại với vai trò thành viên Hội đồng Thống đốc. Đây là lần đầu kể từ năm 1948, cựu chủ tịch Fed vẫn ở lại ngân hàng trung ương sau khi hết nhiệm kỳ. Quyết định này phản ánh mối lo về khả năng độc lập của Fed bị xói mòn trước áp lực từ Nhà Trắng.
Chính quyền Trump từng để Bộ Tư pháp điều tra Powell và Fed liên quan đến việc cải tạo trụ sở, động thái bị nhiều người nhìn nhận là cách gây sức ép. Dù cuộc điều tra đã khép lại, Bộ Tư pháp vẫn để ngỏ khả năng mở lại. Trump cũng đang tìm cách loại Thống đốc Lisa D. Cook, người do Tổng thống Joe Biden bổ nhiệm, vấn đề này hiện nằm trước Tòa án Tối cao.
Áp lực cắt lãi suất
Câu hỏi lớn với Warsh là liệu ông có chiều theo mong muốn của Tổng thống Trump hay không. Trump muốn lãi suất giảm xuống 1%, thậm chí thấp hơn. Trong khi đó, tại cuộc họp tháng 4, Fed giữ lãi suất tham chiếu ở vùng 3,5–3,75%.
Fed dùng lãi suất để giữ lạm phát thấp và thị trường lao động ổn định. Nếu giảm lãi suất quá nhanh khi áp lực giá còn lớn, lạm phát có thể bùng trở lại. Nếu giữ lãi suất cao quá lâu, nền kinh tế có thể chậm và thị trường việc làm suy yếu.
Bài học lịch sử thường được nhắc đến là Paul Volcker, Chủ tịch Fed thập niên 1980, người từng đẩy lãi suất lên hai chữ số để ghìm lạm phát, dù cái giá là hai cuộc suy thoái. Jerome Powell cũng từng nhìn về thời Volcker khi xử lý lạm phát sau đại dịch. Sau khi đánh giá sai giá cả tăng chỉ là “tạm thời”, Fed đã phải nâng lãi suất từ gần 0% năm 2022 lên 5,5% vào tháng 7/2023.
Với Warsh, hình mẫu có thể là Alan Greenspan thập niên 1990. Khi nhiều người lo kinh tế Mỹ quá nóng, Greenspan vẫn không vội tăng lãi suất vì tin rằng cuộc cách mạng máy tính cá nhân tạo ra bùng nổ năng suất. Phán đoán ấy cuối cùng đúng. Warsh cũng tin Mỹ có thể bước vào đợt bùng nổ năng suất mới nhờ trí tuệ nhân tạo. Nếu đúng, Fed có thể có thêm dư địa cắt lãi suất mà không làm lạm phát tăng trở lại.
Bảng cân đối kế toán khổng lồ
Ngoài lãi suất, Warsh phải xử lý bảng cân đối kế toán hơn 6.000 tỷ USD của Fed. Ngân hàng trung ương Mỹ thường mua trái phiếu chính phủ, chứng khoán bảo đảm bằng thế chấp và các tài sản khác để ổn định thị trường, đặc biệt trong khủng hoảng. Sau khủng hoảng tài chính năm 2008 và đại dịch, quy mô tài sản của Fed phình to vì các chương trình nới lỏng định lượng.
Warsh từng là Thống đốc Fed trong giai đoạn khủng hoảng năm 2008. Ban đầu, ông ủng hộ việc mua tài sản quy mô lớn, nhưng sau đó phản đối vì cho rằng Fed đang bóp méo thị trường tài chính. Năm 2011, ông từ chức. Vì vậy, thu hẹp bảng cân đối kế toán nhiều khả năng sẽ là ưu tiên lớn của ông khi trở lại Fed.
Tuy nhiên, việc này không dễ. Nếu thu hẹp quá nhanh, thị trường có thể biến động mạnh. Nếu làm quá chậm, Fed tiếp tục bị chỉ trích vì can thiệp quá sâu vào thị trường và duy trì vai trò quá lớn trong hệ thống tài chính.
Fed chia rẽ hơn
Warsh từng nói muốn các cuộc họp Fed “lộn xộn hơn” và có tranh luận nội bộ mạnh hơn. Ông có thể sớm được như ý. Dưới thời Powell, các bất đồng công khai trong Fed xuất hiện nhiều hơn, cả từ thống đốc lẫn chủ tịch các ngân hàng Fed khu vực.
Tháng 4, tại cuộc họp cuối cùng của Powell trên cương vị chủ tịch, có bốn phiếu bất đồng, nhiều nhất kể từ năm 1992. Ba chủ tịch Fed khu vực muốn giữ lãi suất nhưng không muốn phát tín hiệu rằng bước tiếp theo chắc chắn là cắt giảm. Trong khi đó, Stephen I. Miran, thống đốc do Trump bổ nhiệm, ủng hộ.
Sự bất đồng công khai có thể giúp Fed minh bạch hơn, nhưng cũng có rủi ro làm thị trường nghi ngờ độ chắc chắn của chính sách tiền tệ. Sự hiện diện của Powell càng khiến tình hình phức tạp. Ông nói không có ý định làm suy yếu quyền lực Warsh, nhưng lá phiếu và uy tín của cựu chủ tịch Fed chắc chắn vẫn có trọng lượng lớn.
Với Warsh, nhiệm kỳ mới sẽ bắt đầu bằng nhiều phép thử cùng lúc, giữ độc lập trước Nhà Trắng, quyết định hướng đi của lãi suất khi lạm phát còn dai dẳng, thu hẹp bảng cân đối kế toán khổng lồ và điều hành Fed ngày càng chia rẽ. Thành công ấy sẽ không chỉ nằm ở việc giảm lãi suất bao nhiêu, mà ở khả năng giữ niềm tin của thị trường vào Fed trong giai đoạn chính trị hóa sâu sắc.
shared via nytimes,
