Tuần lễ định đoạt: Kinh tế Mỹ sẽ đi về đâu?
29/07/25
 |
| nguồn: Scott McIntyre, The New York Times |
Một tuần dữ liệu kinh tế dồn dập và các quyết định chính sách trọng yếu đang chờ đợi phía trước. Với doanh nghiệp, đây có thể là bước ngoặt quan trọng để định hình chiến lược những tháng tới.
Hai kịch bản trái chiều: Kinh tế vững vàng hay bắt đầu lung lay?
Hiện tại, giới phân tích đang tranh luận giữa hai câu chuyện trái ngược về nền kinh tế Mỹ.
Câu chuyện thứ nhất mang sắc thái lạc quan: nền kinh tế tỏ ra vững vàng hơn dự kiến. Dù các mức thuế mới được áp dụng, lạm phát vẫn chưa vượt kiểm soát. Dù chính phủ cắt giảm biên chế, tỷ lệ thất nghiệp vẫn duy trì ở mức thấp. Dù người tiêu dùng tỏ ra bi quan, họ vẫn tiếp tục chi tiêu mạnh mẽ, đặc biệt trong lĩnh vực tiêu dùng cá nhân.
Câu chuyện thứ hai nghiêng về lo ngại: các dấu hiệu suy yếu đang dần xuất hiện và nhiều khả năng sẽ trở nên rõ ràng hơn trong thời gian tới. Thuế quan đang dần đẩy giá cả lên cao. Nhiều doanh nghiệp đã chững lại trong tuyển dụng, một số ngành còn hoàn toàn dừng lại. Người tiêu dùng bắt đầu cắt giảm các chi tiêu không thiết yếu như vé máy bay hay kỳ nghỉ. Tất cả những điều này mới chỉ là khởi đầu – chưa tính đến tác động lan tỏa đầy đủ của các chính sách thương mại và tiền tệ của chính quyền Tổng thống Trump.
Tuần này, những dấu hiệu định hình rõ hơn câu chuyện nào là thật sẽ bắt đầu lộ diện.
Tuần kinh tế khốc liệt: Dữ liệu và quyết sách ồ ạt
Các dữ liệu quan trọng sẽ liên tiếp được công bố trong tuần này, bao gồm:
- Tăng trưởng GDP quý mới nhất.
- Số liệu chi tiêu tiêu dùng.
- Tình hình giá cả và lạm phát.
- Đặc biệt: báo cáo việc làm hằng tháng – một trong những chỉ báo nhạy cảm nhất về sức khỏe nền kinh tế.
Ngoài ra, hai mốc chính sách có thể tác động mạnh đến hướng đi của nền kinh tế cũng sẽ diễn ra:
- Thứ Tư: Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) họp để quyết định chính sách lãi suất – trong bối cảnh Nhà Trắng gây sức ép lớn và nội bộ Fed cũng đang chia rẽ sâu sắc.
- Thứ Sáu (1/8): Hạn chót mà Tổng thống Trump đặt ra để các quốc gia đạt thỏa thuận thương mại với Mỹ, nếu không sẽ phải đối mặt với mức thuế quan trừng phạt.
“Kịch bản tuần này sẽ rất nặng đô,” Marc Giannoni – kinh tế trưởng tại Barclays nhận định. “Tới thứ Sáu, chúng ta sẽ có nhiều thông tin rõ ràng hơn về nền kinh tế.”
Thông tin vẫn còn thiếu hụt: Fed hợp giữa bão dữ liệu còn đang mờ mịt
Tuần lễ dữ liệu bắt đầu sớm hơn dự kiến, khi Mỹ và Liên minh châu Âu bất ngờ đạt một thỏa thuận thương mại sơ bộ vào Chủ nhật. Theo đó, mức thuế mới áp dụng với phần lớn hàng hóa từ châu Âu sẽ là 15% – thấp hơn con số 30% mà Trump từng đe dọa, nhưng vẫn cao hơn nhiều so với mức vài phần trăm trước đây.
Dù vậy, hạn chót ngày 1/8 vẫn là “ẩn số lớn nhất” trong tuần. Nhiều chuyên gia dự đoán Trump sẽ không thực sự áp đặt mức thuế cao như tuyên bố. Tuy nhiên, nếu dự đoán sai, hậu quả có thể là lạm phát tăng mạnh và tăng trưởng kinh tế giảm sút rõ rệt – vượt khỏi các tính toán hiện tại của Fed và thị trường.
Trớ trêu thay, cuộc họp của Fed diễn ra vào giữa tuần, khi các dữ liệu kinh tế quan trọng nhất còn chưa được công bố, và trước cả thời hạn thương mại ngày 1/8.
Dự kiến, Fed sẽ giữ nguyên lãi suất lần thứ năm liên tiếp. Tuy nhiên, diễn biến dữ liệu trong tuần sẽ là yếu tố định hướng quan trọng cho các quyết sách sắp tới.
Powell giữ trung lập giữa áp bức tứ bề
Chủ tịch Fed, Jerome H. Powell, được kỳ vọng sẽ không đưa ra tín hiệu cụ thể về việc có cắt giảm lãi suất trong tương lai gần hay không. Nhiều nhà phân tích tin rằng ông sẽ “nói càng ít càng tốt” để duy trì sự linh hoạt trong các quyết định sắp tới.
“Ông ấy phải cực kỳ cẩn trọng và không được nghiêng về bất kỳ hướng nào,” Michael Pugliese – nhà kinh tế tại Wells Fargo nói.
Tuy nhiên, lập trường trung lập này sẽ khiến Powell tiếp tục trở thành mục tiêu chỉ trích từ Tổng thống Trump. Trump đã nhiều lần yêu cầu Fed giảm mạnh lãi suất, thậm chí dọa sa thải Powell – điều mà cả ông và giới luật sư đều cho rằng tổng thống không có quyền làm.
Không chỉ bị áp lực từ bên ngoài, Powell còn đang đối mặt với chia rẽ nội bộ. Hai thành viên Hội đồng Thống đốc Fed là Christopher J. Waller và Michelle Bowman – đều do Trump bổ nhiệm – đã công khai ủng hộ cắt giảm lãi suất sớm, dù không mạnh tay như Trump kỳ vọng. Nếu cả hai cùng bỏ phiếu phản đối quyết định giữ nguyên lãi suất tuần này, đây sẽ là lần đầu tiên trong hơn 30 năm có hai thống đốc Fed bất đồng trong một quyết sách tiền tệ.
Ngược lại, nhiều quan chức khác trong Fed tỏ ra thận trọng và cho rằng không cần thiết phải cắt giảm lãi suất trong năm nay.
Hai viễn cảnh về đường đi tới
Các quan chức Fed và giới tài chính phố Wall hiện đang vẽ ra hai kịch bản chính cho kinh tế Mỹ trong những tháng tới:
Kịch bản 1: Thị trường việc làm suy yếu
- Tỷ lệ thất nghiệp tăng lên.
- Người tiêu dùng giảm chi tiêu.
- Doanh nghiệp khó tăng giá hàng hóa.
- Fed có thể cắt giảm lãi suất mà không sợ thổi bùng lạm phát.
Kịch bản 2: Kinh tế tiếp tục vững vàng
- Việc làm ổn định, thu nhập tiếp tục tăng.
- Người tiêu dùng vẫn chi tiêu mạnh.
- Doanh nghiệp dễ dàng tăng giá sản phẩm.
- Fed sẽ khó giảm lãi suất vì nguy cơ lạm phát cao hơn kỳ vọng.
“Trong điều kiện kinh tế và thị trường tài chính đều mạnh, rất khó để biện minh cho việc giảm lãi suất,” John Roberts – cựu chuyên gia Fed hơn 30 năm chia sẻ.
Dù vậy, ông cũng thừa nhận nghịch lý hiện tại: “Nếu nền kinh tế vẫn tốt, đó lại là một vấn đề với Powell, vì khi ấy không còn lý do nào để cắt giảm lãi suất, trong khi tổng thống thì vẫn gây sức ép dữ dội.”
Tâm điểm: Báo cáo việc làm tháng
Tín hiệu rõ ràng hơn về kịch bản nào đang xảy ra có thể sẽ đến từ báo cáo việc làm tháng 7 – công bố vào thứ Sáu. Tháng trước, dữ liệu cho thấy số việc làm mới vẫn tăng tốt, nhưng tập trung chủ yếu vào y tế và khu vực công (chính quyền địa phương và tiểu bang).
Nếu số liệu tháng 7 cho thấy sự suy yếu lan rộng đặc biệt là tỷ lệ thất nghiệp tăng từ mức hiện tại là 4,1% – điều đó sẽ củng cố quan điểm lãi suất hiện tại đang kìm hãm đà phục hồi.
“Để Fed cắt giảm, họ cần thấy vài báo cáo việc làm thật sự đáng lo,” Ryan Sweet – kinh tế trưởng tại Oxford Economics nhận định. “Hướng dẫn chính của họ vẫn là tỷ lệ thất nghiệp.”
Góc nhìn từ Nhà Trắng: Một kịch bản thứ ba?
Trong khi Fed và thị trường tranh luận giữa hai kịch bản, chính quyền Trump lại vẽ ra một viễn cảnh thứ ba: tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ, thất nghiệp thấp và lạm phát vẫn ổn định.
Joseph Lavorgna – cố vấn cấp cao cho Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent – cho rằng: gói luật cắt giảm thuế và tăng chi tiêu mới được thông qua, trong đó có ưu đãi cho đầu tư doanh nghiệp, sẽ kích thích đầu tư và tuyển dụng mạnh hơn trong thời gian tới.
“Tôi sẽ rất bất ngờ nếu tỷ lệ tuyển dụng không tăng mạnh,” ông nói. Ông cũng cho rằng tác động của thuế quan sẽ không khiến giá cả tăng đáng kể, và lãi suất thấp sẽ “bôi trơn bánh đà tăng trưởng” cho một giai đoạn bùng nổ.
Tuy nhiên, phần lớn các chuyên gia bên ngoài chính phủ không đồng tình. Các mô hình độc lập cho thấy tác động của cắt giảm thuế lên đầu tư rất hạn chế, và nếu có cũng phải vài năm nữa mới thể hiện rõ. Trong khi đó, thuế quan đang bắt đầu in dấu lên chỉ số giá cả.
Giá cả và tác động trễ từ thuế quan
Dù một số thuế quan đã được áp dụng trong vài tháng qua, nhưng ảnh hưởng lên giá cả vẫn còn hạn chế, do:
- Doanh nghiệp tranh thủ tích trữ hàng hóa trước khi thuế có hiệu lực.
- Họ trì hoãn tăng giá để giữ chân khách hàng, nhất là trong thời điểm người tiêu dùng ngày càng chọn lọc chi tiêu.
Tuy nhiên, điều này không thể kéo dài mãi. Khi hàng dự trữ cạn kiệt, doanh nghiệp buộc phải đặt hàng mới với mức thuế cao hơn. Đến lúc đó, chi phí tăng sẽ bắt đầu được chuyển sang người tiêu dùng – nếu không thì lợi nhuận của doanh nghiệp sẽ bị tổn hại nghiêm trọng.
“Chúng ta sắp chứng kiến hiệu ứng giá cả rõ rệt hơn, và các hộ gia đình sẽ bắt đầu cảm thấy bị ‘đè nặng’ hơn,” ông Giannoni nhấn mạnh.
Phần lớn dự báo – bao gồm cả từ Fed – đều cho rằng lạm phát sẽ tăng tốc trong nửa cuối năm nay. Đó là trong điều kiện thuế quan giữ nguyên – nếu Trump nâng thuế vào ngày 1/8 với nhiều quốc gia, áp lực lạm phát sẽ càng lớn hơn nữa.
shared via nytimes,
