Khi đồng hồ xa xỉ thành bẫy đầu tư
27/05/26
 |
| Những chiếc đồng hồ cao cấp được mua từ công ty WatchFund. Ảnh: Ore Huiying |
Người bán giấc mơ bằng đồng hồ
Dominic Khoo biết cách tạo ấn tượng. Ông từng là nhiếp ảnh gia chụp chân dung người nổi tiếng, từng chụp Cate Blanchett và Đạt Lai Lạt Ma, rồi chuyển sang thế giới đồng hồ xa xỉ. Ở Singapore, ông xuất hiện như người đã bước vào giới giàu có: thẻ American Express Centurion, giày Hermès, xe sang và các mối quan hệ được khoe khéo.
Năm 2013, ở tuổi 35, Khoo tuyên bố nghỉ nghề nhiếp ảnh để lập The WatchFund, quỹ chuyên đầu tư đồng hồ cao cấp. Ông nói bản thân được đào tạo tại Antiquorum, nhà đấu giá chuyên về đồng hồ, và hiểu cách mua bán những cỗ máy thời gian hiếm có. Mô hình được giới thiệu khá hấp dẫn: The WatchFund mua đồng hồ với giá thấp hơn giá bán lẻ, bán cho khách hàng, sau đó mua lại với giá cao. Khoo tiếp tục bán đồng hồ ở mức cao hơn, tạo lợi nhuận cho cả ông lẫn nhà đầu tư.
Với nhiều người, câu chuyện nghe có lý. Đồng hồ xa xỉ, nhất là các mẫu hiếm, từng tăng giá mạnh trong giai đoạn tiền rẻ và thị trường sưu tầm bùng nổ. Trong thế giới nơi tranh, rượu vang, túi Hermès và xe cổ đều có thể thành tài sản đầu tư, đồng hồ dường như là bước tiếp theo.
Niềm tin được xây bằng danh tiếng
The WatchFund không phải cái tên vô danh. Khoo từng được truyền thông lớn như The New York Times, Bloomberg và CNBC nhắc đến, giành các giải thưởng đầu tư và nói bản thân quản lý 38 triệu USD tài sản. Ông cũng biết cách tận dụng uy tín của Singapore. Đảo quốc này là trung tâm tài chính hàng đầu châu Á, nổi tiếng với luật nghiêm và hình ảnh sạch sẽ. Với những nhà đầu tư ở Hồng Kông hay Đông Nam Á, việc doanh nghiệp đặt tại Singapore tạo cảm giác an toàn hơn nhiều so với các thị trường kém minh bạch.
Edmund Liew, bác sĩ cấp cứu ở Hồng Kông, đầu tư hàng trăm nghìn USD với Khoo. Ông nói Khoo tạo cảm giác là người có thể tin được. Jay Samathivathanachai, một khách hàng khác, cho biết ban đầu mọi việc diễn ra đúng như lời hứa: ông đầu tư khoảng 100.000 USD năm 2017 và có lãi.
Đây là cách niềm tin lớn dần; không phải bằng cú chào hàng duy nhất, mà bằng những giao dịch đầu tiên thành công, các mối quan hệ xã hội, vẻ ngoài giàu có và cảm giác rằng “người này thuộc về thế giới của tiền thật”.
Khi nhà đầu tư muốn rút tiền
Vấn đề bắt đầu lộ rõ khi khách hàng muốn thoát khỏi khoản đầu tư. Năm 2022, khi Samathivathanachai muốn rút tiền, Khoo nói người mua dự kiến cho chiếc đồng hồ đã rút khỏi giao dịch. Nhiều tháng, khách hàng liên tục thúc ép, thậm chí chấp nhận giảm giá.
Cùng năm, Tse Siu Hang, nhà đầu tư Hồng Kông kiện Khoo tại Singapore vì cáo buộc trình bày sai sự thật. Ông nói bản thân được hứa nhận 7 chiếc đồng hồ xa xỉ với tổng giá trị khoảng 1,6 triệu USD, nhưng chỉ nhận được 3 chiếc. Không lâu sau, nhóm nhà đầu tư Hồng Kông, trong đó có bác sĩ Liew, kiện The WatchFund và Khoo vì cáo buộc trình bày sai sự thật và vi phạm hợp đồng. Họ nói Khoo không thực hiện thỏa thuận mua lại 17 chiếc đồng hồ.
Năm 2024, tòa án xác định công ty của Khoo vi phạm hợp đồng và yêu cầu mua lại số đồng hồ với giá khoảng 2,5 triệu đôla Singapore, tức khoảng 2 triệu USD. Tuy nhiên, các yêu cầu cá nhân chống lại Khoo bị bác vì hợp đồng được ký với công ty WatchFund Hồng Kông, không phải trực tiếp với ông.
Những chiếc đồng hồ bị thổi giá?
Các nhà đầu tư không chỉ phàn nàn vì không được mua lại đồng hồ; một số người nói những chiếc được bán cho họ với danh nghĩa “đẳng cấp đầu tư” thực ra có giá trị thấp hơn nhiều.
Zubin Daruwalla, bạn học cũ của Khoo và từng là khách hàng có lãi, sau này gặp khó khi muốn rút tiền. Ông nhờ Vincent Perriard, đồng sáng lập hãng đồng hồ HYT, thẩm định chiếc HYT mua từ Khoo với giá 150.000 € Thụy Sĩ, khoảng 191.000 USD. Theo bản ghi cuộc trò chuyện, Perriard kinh ngạc nói đại ý rằng mức giá này là điên rồ. Ông cho biết có thể bán chiếc tương tự với giá 20.000 €. Trường hợp khác, Sotheby’s ước tính chiếc đồng hồ Samathivathanachai mua từ Khoo chỉ đáng chưa đến 1/5 số tiền 128.000 USD ông đã trả.
Khoo phủ nhận sai phạm và bác bỏ các định giá độc lập. Ông lập luận rằng không thể có gian lận vì khách hàng vẫn nhận và sở hữu đồng hồ.
Từ khủng hoảng thị trường đến phá sản
Bức tranh thị trường gây bất lợi cho The WatchFund. Từ năm 2022, lãi suất tăng sau đại dịch, nhà đầu tư bắt đầu rút khỏi đồng hồ xa xỉ như một loại tài sản. Các tài sản sưu tầm từng hưởng lợi từ tiền rẻ và tâm lý đầu cơ không còn hấp dẫn như trước. Khoo nói với một số khách hàng rằng biểu tình ở Hồng Kông năm 2019 và đại dịch khiến người mua tiềm năng không thể đi lại, khiến giao dịch đình trệ. Tuy nhiên, dù nguyên do đến từ thị trường xấu, thanh khoản thấp hay mô hình kinh doanh có vấn đề, kết quả vẫn giống nhau: nhà đầu tư không lấy lại được tiền như kỳ vọng.
Sau khi thua kiện Tse, tòa yêu cầu Khoo trả 12,8 triệu đô la Hồng Kông, tương đương 1,6 triệu USD. Ông không trả. Tse nộp đơn yêu cầu phá sản, và tòa tuyên bố Khoo phá sản. Ít nhất 9 đơn khiếu nại được nộp lên cảnh sát Singapore, cáo buộc Khoo lôi kéo khách hàng bằng lời hứa lợi nhuận cao nhưng không hoàn trả vốn. Nhà đầu tư mô tả hoạt động này có tính chất giống mô hình Ponzi. Cảnh sát cho biết đang xem xét các khiếu nại nhưng không công bố chi tiết.
Bài học từ thị trường hào nhoáng
Vụ Dominic Khoo chưa có kết luận hình sự cuối cùng, và ông vẫn phủ nhận mọi cáo buộc gian lận. Tuy nhiên, câu chuyện cho thấy rủi ro khi đầu tư vào tài sản xa xỉ.
Đồng hồ có thể đẹp, hiếm và mang giá trị văn hóa. Một số mẫu có thể tăng giá mạnh. Tuy nhiên, đây là thị trường thiếu minh bạch hơn cổ phiếu hay trái phiếu, phụ thuộc nhiều vào thẩm định, danh tiếng người bán, độ hiếm, tình trạng sản phẩm và tâm lý sưu tầm. Giá niêm yết, giá đấu giá, giá giao dịch riêng và giá mà một người sẵn sàng mua lại có thể rất khác nhau.
Nguy hiểm nhất là khi món đồ xa xỉ được khoác lên ngôn ngữ tài chính: “investment-grade”, “lợi nhuận cao”, “mua lại đảm bảo”. Lúc này, nhà đầu tư không chỉ mua đồng hồ; họ mua lời hứa rằng trong tương lai sẽ có người khác trả giá cao hơn. The WatchFund từng bán giấc mơ rất hợp thời: biến đam mê hàng xa xỉ thành tài sản sinh lời. Tuy nhiên, khi niềm tin rạn vỡ, những chiếc đồng hồ vẫn nằm đây còn giá trị của lời hứa dần biến mất.
shared via nytimes,
