Hyrox: Khi phòng gym biến thành đỉnh Everest cho người tập thường
08/04/26
 |
| Ảnh: Mustafa Hussain/The New York Times |
Trong nhiều năm, thể thao đại chúng chia khá rõ thành hai thế giới: một bên là những người chơi nghiêm túc, bên kia là số đông chỉ cố duy trì thói quen tập luyện. Hyrox đang phá mờ ranh giới ấy. Môn đua thể lực này không hứa biến người bình thường thành vận động viên. Nó làm một việc tinh vi hơn: biến việc tập gym thành cuộc chinh phục có luật chơi, có đám đông, có huy chương và có cả bản sắc để thuộc về. Trong thời đại mà nhiều người vừa muốn khỏe hơn, vừa muốn cảm thấy mình đang làm điều gì đó lớn hơn chuyện “đi tập cho có”, Hyrox xuất hiện đúng lúc.
Cuộc đua được thiết kế cho người bình thường muốn thử sức lớn
Khi Jessica Thompson bước vào Hyrox Atlanta hồi tháng 10 năm ngoái, cô bị choáng ngợp bởi biển người vạm vỡ xung quanh. Dù tập luyện hàng tháng cho cuộc đua, cô vẫn tự hỏi liệu mình có nên ở đó hay không. Thompson thi đấu ở hạng thích ứng. Sau một tai nạn xe hơi gần 20 năm trước, cánh tay trái của cô bị hạn chế vận động và khả năng giữ thăng bằng cũng kém đi. Cô nói: “Tôi sợ phát khiếp. Tôi gần như đã quay đầu bỏ đi.” Nhưng rồi khi chạy qua chiếc cổng xuất phát đặc trưng của Hyrox, cảm giác hoảng hốt ấy nhường chỗ cho sự bình tĩnh. Và khi đám đông bắt đầu hò reo, cuộc đua trở thành thứ khác hẳn: không còn là bài kiểm tra những gì cô thiếu, mà là bằng chứng cho những gì cô vẫn làm được.
Câu chuyện của Thompson giải thích khá rõ sức hút của Hyrox. Về mặt cấu trúc, bộ môn không hề bí hiểm: người thi luân phiên chạy một cây số rồi thực hiện một trong tám bài, như kéo xe tạ, đẩy xe tạ, burpee broad jump hay xách tạ đi bộ. Có thể thi cá nhân, thi đôi hoặc tiếp sức. Bài tập đủ đơn giản để ai cũng hiểu, nhưng đủ tàn nhẫn để người hoàn thành có cảm giác mình vừa vượt qua một cột mốc thật sự.
Từ sân chơi của những thân hình sáu múi thành phong trào đại chúng
Kể từ khi ra đời ở Đức năm 2017, Hyrox tăng trưởng với tốc độ mà nhiều môn thể thao đại chúng phải thèm khát. Các giải bán hết vé chỉ trong vài phút. Một số thành phố có danh sách chờ dài hàng nghìn người. Hơn 1,5 triệu người tại 30 quốc gia đã tham dự ít nhất một cuộc đua Hyrox, từ 16 – 85 tuổi. Riêng sự kiện ở New York đã tăng từ 15.000 người lên khoảng 50.000 chỉ sau một năm. Hơn 15.000 phòng gym trên thế giới hiện đã trở thành cơ sở tập luyện chính thức của Hyrox.
Sự mở rộng ấy đặc biệt đáng chú ý vì những năm đầu, Hyrox hấp dẫn chủ yếu những người “fit nhất trong số những người fit”. Một huấn luyện viên ở New York nhớ lại lần đầu thi đấu năm 2022, anh bước vào và có cảm giác “số cơ bụng trong phòng còn nhiều hơn cả số mũi”. Nhưng tới giải New York năm ngoái, bức tranh đã khác: “gần như có đủ mọi kiểu người”. Hyrox vẫn còn đầy tính cạnh tranh, nhưng không còn là lễ hội của thiểu số có thân hình hoàn hảo. Nó đang trở thành sân chơi của một tầng lớp rộng hơn: những người tập gym đều đặn, nhưng muốn việc tập luyện dẫn tới một điều gì đó cụ thể hơn.
Hyrox thành công vì nó biến việc tập luyện từ nghĩa vụ thành trò chơi
Điều đó không phải ngẫu nhiên. Hyrox được tạo ra đúng từ quan sát rằng phần lớn người tập hiện đại không chỉ chạy, không chỉ nâng tạ, không chỉ theo đuổi một môn riêng biệt. Họ làm nhiều thứ cùng lúc: một ít cardio, một ít sức mạnh, một ít vận động chức năng. Hai nhà sáng lập Hyrox nhìn thấy ở đó một cơ hội: tạo ra một cuộc thi dành cho những người không muốn lao vào chuẩn bị cho marathon, nhưng vẫn muốn một mục tiêu vừa đủ khó để đáng tự hào. Nói như nhà đồng sáng lập Moritz Furste, họ muốn tạo ra “một sân chơi cho những người đi tập gym”.
Đó là điểm Hyrox chạm đúng tâm lý thời đại. Nhiều người biết họ nên tập thể dục, nhưng việc tới phòng gym tuần này qua tuần khác rất dễ trở thành thứ lặp đi lặp lại và buồn tẻ. Một giáo sư nghiên cứu thể thao ở Penn State nói: với đa số, tập theo vòng ở gym về bản chất khá chán; nhưng nếu biến nó thành thi đấu, thành trò chơi, sức hút sẽ tăng lên mạnh mẽ. Hyrox làm chính xác điều đó. Nó không phát minh ra động tác mới. Nó chỉ gói những gì người ta vốn làm trong phòng tập vào một câu chuyện cạnh tranh. Và một khi đã có câu chuyện, con người bắt đầu bám vào nó.
Rào cản thấp hơn marathon, nhưng phần thưởng tâm lý lại rất lớn
Hyrox khôn ngoan ở chỗ rào cản gia nhập thấp hơn nhiều mô hình thi đấu khác. Không như Spartan Race với bùn đất, máu me và tính phiêu lưu kiểu quân đội; không như Ironman với khối lượng tập luyện khắc nghiệt; không như CrossFit ở đỉnh cao, nơi kỹ thuật có thể khiến người mới thấy bị loại khỏi cuộc chơi; Hyrox “gọn”, sạch, trong nhà, tương đối an toàn và có thể luyện với thiết bị cơ bản ở gym. Điều đó khiến nó đủ dễ tiếp cận để số đông dám thử, nhưng vẫn đủ khó để người hoàn thành cảm thấy mình vừa làm được điều đáng kể.
Một phần sức hút nằm ở chỗ Hyrox đến đúng vào thời điểm tập sức mạnh được tôn vinh nhiều hơn trong văn hóa thể hình đại chúng. Nó đáp ứng cơn đói ấy, nhưng làm cho việc tập luyện bớt giống bổn phận và giống thành tựu hơn. Một huấn luyện viên ở Chicago từng chơi bóng rổ đại học rồi thi đấu chuyên nghiệp ở nước ngoài kể rằng khi lớn tuổi hơn, việc tập của cô trở nên đơn điệu. Ban đầu cô cũng ngại đăng ký Hyrox vì thấy nó “rất, rất khó”, đặc biệt do không muốn quay lại với chạy bộ. Nhưng rồi cô vẫn thử, và cuối cùng bất ngờ vì thấy mình thích cảm giác quay lại xây “cỗ máy” thể lực như thế nào.
Không chỉ thi đấu, Hyrox còn bán bản sắc và cộng đồng
Giống nhiều phong trào thể thao đại chúng hiện đại, Hyrox lớn lên nhờ mạng xã hội. Người hoàn thành đăng ảnh, khoe thành tích, chia sẻ khoảnh khắc vượt ngưỡng. Hyrox cũng rất biết cách đóng gói hình ảnh: trong những bức ảnh chính thức, ai cũng trông như một chiến binh. Nhưng điều quan trọng hơn là môn này cho người tham gia một danh tính. Một chuyên gia tư vấn ngành fitness nói: nó cho người ta một bộ lạc, một nơi để thuộc về. Và con người luôn thích điều đó.
Ở khía cạnh này, Hyrox giải quyết nhiều hơn bài toán thể lực. Nó giải quyết cả bài toán cô đơn. Một nhà tâm lý học sức khỏe ở Stanford cho rằng sự đồng đội của Hyrox có thể là liều thuốc giải cho thời đại cách biệt xã hội. Người tập gym bình thường nay có cơ hội chứng minh với chính mình rằng họ đủ khả năng về thể chất. Không giống các giải chạy đường trường có “nhóm về cuối”, Hyrox liên tục xuất phát theo nhiều đợt, nên ít ai cảm thấy mình bị phơi ra như kẻ chậm nhất. Điều đó khiến trải nghiệm dễ chịu hơn với người mới, đồng thời giữ được tinh thần thi đấu.
Thompson cảm nhận điều đó rất rõ. Trước giờ xuất phát, một thí sinh khác thấy cô loay hoay buộc dây giày vì tay run nên đã bước đến giúp. Trong không gian cạnh tranh ấy, người ta vẫn trông nom lẫn nhau. Với cô, chính khán giả và những người cùng thi đã khiến việc bỏ cuộc trở nên gần như bất khả. Cô nói: “Nó thay đổi cách bạn nghĩ. Nó khiến bạn bớt nghĩ về điều mình thiếu, và nghĩ nhiều hơn về điều mình làm được.”
Hyrox đang bán một dạng hy vọng rất hiện đại
Rốt cuộc, điều Hyrox bán không chỉ là một cuộc đua. Nó bán cho người bình thường cảm giác được làm điều vốn chỉ dành cho “người thật sự thể thao”. Nó cho phép một người tập gym đều đặn nhưng không xuất chúng bước vào ánh đèn, có mục tiêu, có huy chương, có câu chuyện để kể về chính mình. Trong thế giới mà rất nhiều việc tập luyện bị ép vào ngôn ngữ tối ưu hóa bản thân khô khan, Hyrox trả lại cơ thể thứ mà nhiều người thiếu: kịch tính, cộng đồng và ý nghĩa.
Đó là lý do nó tăng trưởng mạnh. Không phải vì đây là môn dễ. Mà vì nó khiến sự khó trở nên có tổ chức, có thể chạm tới, và quan trọng nhất: có thể chia sẻ. Với người tập thường, Hyrox chính là Everest theo nghĩa ấy, không phải đỉnh cao không thể với tới, mà là ngọn núi đủ lớn để leo xong rồi cảm thấy mình đã thật sự đi xa hơn một chút so với trước.
shared via nytimes,
