Khi Apple Watch trở thành quản đốc hiệu suất nơi công sở
16/03/26
 |
| Peter Zelles, người đam mê đạp xe và chạy bộ, sử dụng các thiết bị theo dõi thể chất nhằm cải thiện kỹ năng thuyết trình tại nơi làm việc. |
Không chỉ sức khỏe, dữ liệu từ thiết bị đeo đang ngày càng phổ biến nhằm tối ưu hiệu suất làm việc. Từ Apple Watch, Fitbit tới Whoop, những công cụ vốn phục vụ theo dõi thể chất nay bước vào văn phòng, kéo theo câu hỏi đáng chú ý: việc đo đếm cơ thể để làm việc tốt hơn có thực sự hữu ích?
Tiến sĩ Ravi Solanki, tốt nghiệp y khoa và lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Cambridge, từng làm việc ở khoa hồi sức tích cực trong đại dịch Covid, nhưng mãi tới năm ngoái, sau khi chuyển tới vùng Vịnh San Francisco để điều hành công ty trí tuệ nhân tạo, ông mới bắt đầu chú ý tới biến thiên nhịp tim (HRV)
Ở môi trường mới, ông được bao quanh bởi giới công nghệ và nhanh chóng làm theo thói quen phổ biến tại đây: đeo vòng tay theo dõi dữ liệu sức khỏe và thể lực. Từ đó, ông biết HRV, về cơ bản là mức độ không đều của nhịp tim, có tương quan với sức khỏe não bộ và thể chất, rồi dần bị cuốn vào việc cải thiện chỉ số ấy.
Ông Solanki nói: “rất nhiều người dùng Whoop. Cả nhóm so sánh với nhau, khá vui và tạo cảm giác gắn kết. Chúng tôi giúp nhau ‘Làm gì để cải thiện hiệu suất HRV?’”
Trong hai thập niên qua, khi Fitbit và Apple Watch phổ biến rộng, nhiều người bắt đầu điều chỉnh chế độ luyện tập, ăn uống, nghỉ ngơi để cải thiện cách cơ thể vận hành. Nhưng vài năm gần đây, ngày càng nhiều tín đồ công nghệ đưa nỗ lực “tối ưu hóa bản thân” (Biohacking) từ phòng gym sang bàn làm việc. Cuộc truy cầu từng bị xem là lập dị nay dần trở thành một phần của guồng làm việc 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều.
Xu hướng ấy kéo theo cả một ngành dịch vụ mới. Nhiều huấn luyện viên và chuyên gia bắt đầu đào tạo lao động cổ cồn trắng nâng HRV, hoặc hỗ trợ doanh nghiệp huấn luyện nhân viên cải thiện chỉ số. Các công ty phần mềm xây bảng điều khiển cho phép huấn luyện viên HRV theo dõi, phân tích dữ liệu nhân sự, đồng thời chia sẻ mức trung bình của cả nhóm với quản lý doanh nghiệp. Matt Bennett, nhà sáng lập Optimal HRV, đơn vị cung cấp bảng điều khiển tương tự, cho biết kể từ năm 2020, số thuê bao dịch vụ đã tăng hơn 10 lần, lên hơn 4.000 số.
Càng lúc, HRV trở thành chủ đề quen thuộc trong giới văn phòng muốn tiến xa hơn trong sự nghiệp. Theo Tim Ferriss, tác giả cuốn The 4-Hour Workweek, ông biết tới HRV qua một người bạn “làm việc với nhiều nhà đầu tư có thành tích hàng đầu trong giới tài chính”. Ông nói: “Tất cả họ đều dùng HRV.”
Từ chỉ số sức khỏe tới công cụ nghề nghiệp
Với người chưa từng nghe tới khái niệm này, nhịp tim biến thiên có thể gợi cảm giác bất thường, thậm chí nguy hiểm. Nhưng trên thực tế, HRV cao hơn thường phản ánh khả năng thích nghi sinh lý tốt hơn. Một trái tim không đập chính xác từng giây, mà có thể sau 1,1 giây, rồi 1,05 giây, rồi 0,95 giây, rồi 1 giây, cho thấy cơ thể linh hoạt hơn trước tác động từ môi trường.
Người có HRV cao thường lấy lại trạng thái cân bằng nhanh hơn sau khi bị giật mình hoặc căng thẳng so với người có HRV thấp. Chỉ số này cũng được xem là thước đo khá đáng tin cậy về sức khỏe tổng thể. Nó thường giảm khi một người ăn uống kém, ngủ không đủ hoặc bắt cơ thể làm việc quá sức.
Rối loạn nhịp tim, tình trạng y khoa có thể nghiêm trọng, đôi khi biểu hiện bằng thay đổi nhịp tim. Nhưng trong trường hợp đó, biến động thường hỗn loạn hơn nhiều.
Biohacking từ lâu phổ biến trong giới công nghệ, song hiện nay số người tối ưu hiệu suất trong luật, marketing và nhiều lĩnh vực khác cũng tăng lên. Nhiều người phản hồi một bảng câu hỏi gần đây của The New York Times nói họ bắt đầu đo HRV từ mối quan tâm tới sức khỏe và thể chất.
Tiến sĩ Scott Braunstein, giám đốc y khoa của Sollis Health, đơn vị cung cấp dịch vụ chăm sóc y tế khẩn cấp theo hình thức concierge, cho biết các chỉ số HRV đo trong lúc ngủ chính xác nhất. Những yếu tố như ăn uống hay vận động có thể làm sai lệch kết quả đo vào ban ngày. Sự nhạy cảm là điểm hấp dẫn với một số lao động văn phòng.
Khi Pete Zelles bắt đầu thuyết trình trước các lãnh đạo cấp cao tại công ty viễn thông lớn nơi ông làm việc, cảm giác lo âu khiến ông choáng váng. Là người mê chạy bộ và đạp xe, ông quyết định dùng luôn các thiết bị đeo để xử lý vấn đề.
Ông viết trong email, “Chúng tôi theo dõi các bài tập và cuộc đua để phân tích chỉ số sinh học, tôi nhận ra mình cũng có thể làm điều tương tự với hiệu suất nghề nghiệp.”
Ông bắt đầu theo dõi HRV trước và sau các buổi thuyết trình, thử nhiều cách để bảo đảm chỉ số ở mức tương đối cao trước khi bước vào phòng họp và không tụt mạnh trong lúc trình bày. ông nói: “so với một năm trước, so với hai năm trước, HRV của tôi hôm nay giảm bao nhiêu trong lúc thuyết trình?”
Sau một thời gian, ông chốt một quy trình: tập luyện vừa phải vào buổi sáng của ngày có thuyết trình và giữ cơ thể luôn vận động trước giờ họp để giải phóng bớt năng lượng căng thẳng. Nhưng mục tiêu cuối cùng còn xa hơn. Ông muốn đưa dữ liệu từ thiết bị đeo vào các công cụ Al để “hé lộ những sự thật sâu hơn và chỉ dẫn dự báo”.
Nâng HRV có đồng nghĩa làm tốt hơn?
Để giúp khách hàng nâng HRV, một số chuyên gia dạy họ hít thở chậm, đều theo cái gọi là “tần số cộng hưởng” trong vài phút mỗi ngày. Theo Inna Khazan, nhà tâm lý học lâm sàng và tâm lý hiệu suất tại Trường Y Harvard, tần số này khác nhau ở từng người, nhưng nhìn chung tương ứng với nhịp hít vào và thở ra từ 3,5 đến 7 lần mỗi phút.
Một nữ luật sư tại một công ty tài chính, cho biết cô đã nâng HRV nhờ luyện thở với tiến sĩ Khazan và cảm thấy sự sắc bén tinh thần được cải thiện. Điều đó phù hợp với một số nghiên cứu cho thấy các kỹ thuật như vậy có thể cải thiện chức năng điều hành nhận thức và những tình trạng như trầm cảm, dù một phần nghiên cứu vẫn còn ở giai đoạn sớm hoặc cần tiêu chuẩn chặt chẽ hơn.
Tuy nhiên, không phải ai cũng đồng tình với việc tập trung trực tiếp vào HRV. Một số chuyên gia cho rằng nên ưu tiên sức khỏe tổng thể và khả năng chịu đựng căng thẳng, thay vì coi việc nâng chỉ số riêng lẻ là mục tiêu chính.
Marco Altini, nhà khoa học dữ liệu chuyên về sinh lý học, nói: “Ta có thể bỏ đói bản thân, nhịp tim sẽ thấp và HRV sẽ cao, nhưng đó không phải trạng thái tốt.” Dù vậy, ông vẫn đồng ý rằng kỹ thuật thở có thể giúp giảm lo âu.
Bất chấp tranh cãi, huấn luyện HRV đang trở thành ngành kinh doanh sinh lợi, với khách hàng trong công nghệ, luật, tài chính, các tập đoàn lớn và cả bộ máy điều hành của các đội thể thao chuyên nghiệp.
Jay Wiles, nhà tâm lý học hiệu suất từng làm việc với quân nhân và cựu binh, cho biết công ty ông, Thrive, thường có từ 20 đến 40 tổ chức làm khách hàng cùng lúc. Mức phí dao động từ 15.000 USD cho một gói 3 tháng hỗ trợ cơ bản (low-touch), gồm đào tạo ban đầu và phản hồi định kỳ, tới các hợp đồng thường niên 6 chữ số cho khách hàng cần được hỗ trợ sát hơn. Thrive hiện có những hợp đồng tương tự với một công ty đồ thể thao lớn và một hãng tư vấn toàn cầu, mỗi nơi có hàng chục nghìn nhân viên.
Theo ông, dữ liệu HRV cải thiện giúp thuyết phục những người có tư duy duy lý, vốn ít sẵn sàng tiếp nhận các hình thức trị liệu khác. Ông nói: “Nó chuyển từ kiểu nói chuyện mơ hồ sang nhìn vào những gì đang diễn ra trong hệ thần kinh của bạn”
Dù vậy, yếu tố mơ hồ, hay sự hào hứng quá mức, không khó bắt gặp trong ngành công nghiệp HRV. Trên một podcast do Whoop sản xuất, ông Wiles từng nói đầy chắc chắn: “Không có cách nào chúng tôi có thể bán dầu rắn bằng phản hồi sinh học HRV. vì có quá nhiều nghiên cứu hậu thuẫn.”
Tối ưu hóa biến thành ám ảnh
Tháng 12, Leah Lagos, nhà tâm lý học hiệu suất và chuyên gia HRV, cho biết thường làm việc với vận động viên chuyên nghiệp, giám đốc doanh nghiệp, quản lý quỹ phòng hộ, đối tác hãng luật và nhiều nhóm khác. Theo bà, những lao động trí óc tay nghề cao là “vận động viên sinh học”, cần tối ưu “bản ngã nhận thức”. Bài tập thở đều đặn, theo quan điểm đó, có thể giúp trạng thái đỉnh cao xuất hiện ổn định hơn.
Bà nói: “Có thể phiên bản tốt nhất của bạn chỉ kéo dài từ 8 giờ sáng tới 2 giờ chiều, nhưng cách này cho bạn thêm 2 hoặc 3 giờ nữa.”
Sau khi tính HRV nền, bà cài một bộ điều nhịp điện tử trên màn hình laptop, luân phiên giữa các khoảng 4 giây và 6 giây. Người dùng được hướng dẫn hít vào bằng mũi trong khoảng ngắn hơn và thở ra bằng miệng trong khoảng dài hơn.
Khi kết thúc, HRV tăng đáng kể theo số liệu trên màn hình. Bà nói: “Phần lớn mọi người để ý thấy hoạt động của tâm trí, sự minh mẫn. Đó thường là dấu hiệu đầu tiên của cộng hưởng. Một dấu hiệu khác là họ cảm thấy có gì đó lăn tăn trong cơ thể.”
Tuy nhiên, càng nghe nhiều câu chuyện, càng khó tránh cảm giác biohacking đã đi khá xa. Với nhiều người, HRV chỉ là phần nổi của tảng băng. Có người dùng cùng lúc nhiều thiết bị, đồng hồ, nhẫn, vòng tay, máy đo đường huyết liên tục. Có người tối ưu chỉ số như đang chơi trò điện tử và dùng dữ liệu để xác định thời điểm nào trong ngày nên làm phần việc nặng nhất, rồi sắp lại toàn bộ lịch sống theo đó.
Michelle Cicale, trợ lý điều hành tại một công ty dịch vụ tài chính, cho biết cô dùng phòng xông hồng ngoại và ánh sáng đỏ để hỗ trợ cải thiện HRV, vốn được theo dõi bằng Apple Watch, cũng như quyết định giới hạn biohacking trong vài nghi thức sau khi chứng kiến bạn bè đi quá đà.
Cô nói: “Tôi đã thấy người ta phát điên vì chuyện này”
Với những ai vốn có xu hướng lo âu, việc liên tục nhìn đồng hồ và nhẫn có thể trở thành hành vi cưỡng bức.
Bonnie Zucker, nhà tâm lý học lâm sàng tại Los Angeles, chuyên về lo âu sức khỏe và rối loạn hoảng sợ, nói: “Điều công nghệ này gây ra là trở thành cơn nghiện đối với người dùng, kiểu hành vi tìm kiếm trấn an”. Theo bà, kiểm tra thiết bị không khác nhiều so với rửa tay lặp đi lặp lại hay liên tục chắc cửa đã khóa, có thể xoa dịu trong chốc lát, nhưng rất nhanh trở thành bệnh lý.
Tất cả diễn ra đúng lúc trí tuệ nhân tạo đang tiến sâu vào các công việc cổ cồn trắng, xu hướng có thể khiến áp lực phải thể hiện tốt hơn nơi làm việc thêm nặng nề. Một số biohacker làm trong lĩnh vực AI, hoặc như ông Zelles, theo dõi rất sát tốc độ cải thiện của công nghệ này. Trong cuộc đua để không bị máy móc vượt qua, ngày càng nhiều người tìm cách biến chính cơ thể mình thành hệ thống cần được đo, tối ưu và nâng cấp liên tục.
shared via nytimes,
