Cơn sốt M&A 3.200 tỷ USD trong nền kinh tế AI
10/07/26
 |
| Trong sáu tháng đầu năm, có đến 44 thương vụ được công bố với giá trị hơn 10 tỷ USD. Ảnh: Karsten Moran |
Làn sóng thương vụ lớn
Thị trường chứng khoán hưng phấn, các khoản đặt cược khổng lồ vào trí tuệ nhân tạo và môi trường quản lý cởi mở hơn tạo ra một trong những nửa năm sôi động nhất của hoạt động mua bán và sáp nhập toàn cầu.
Đến cuối tháng 6, theo Dealogic, tổng giá trị các thương vụ toàn cầu đạt khoảng 3.200 tỷ USD, tăng 45% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức chi cho giao dịch cao nhất trong giai đoạn sáu tháng ít nhất thập kỷ qua.
Tuy vậy, cơn sốt này chủ yếu thuộc về các công ty lớn. Có 44 thương vụ được công bố với giá trị trên 10 tỷ USD, gồm cả thâu tóm và huy động vốn quy mô lớn trên thị trường tư nhân. Các thương vụ bom tấn kéo tổng giá trị giao dịch tăng mạnh, dù số lượng thương vụ giảm khoảng 1% so với năm ngoái. Những doanh nghiệp có nguồn lực tài chính yếu hơn, hoặc dễ tổn thương trước bất ổn địa chính trị, vẫn đứng ngoài cuộc.
Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp lớn tận dụng cơ hội khi các thương vụ có khả năng được chính quyền Tổng thống Trump phê duyệt dễ hơn so với các chính quyền trước. Đồng thời sẵn sàng bỏ qua rủi ro từ thuế quan và chiến tranh Trung Đông để theo đuổi các giao dịch có tính chuyển đổi. Matt McClure – đồng giám đốc toàn cầu mảng ngân hàng đầu tư tại Goldman Sachs, nói nhiều công ty cảm thấy đây là “cửa sổ cơ hội” để làm điều lớn.
Khi quy mô trở thành lợi thế sống còn
Các chủ ngân hàng nhận định làn sóng lần này khác các chu kỳ bùng nổ trước, như thời lãi suất cực thấp trong đại dịch Covid-19, các thương vụ mua lại dùng đòn bẩy năm 2007 hay bong bóng dot-com thập niên 1990. Những công ty dẫn dắt năm nay thuộc nhóm lớn nhất, nhiều tiền nhất thế giới và muốn tái định hình hoạt động bằng những thương vụ lớn, thay vì chỉ mua các tài sản nhỏ.
Một động lực quan trọng là nền kinh tế ngày càng bị chi phối bởi vài tập đoàn khổng lồ. Hiện một doanh nghiệp phải lớn gần gấp đôi so với năm năm trước mới có thể lọt vào S&P 500. Exxon Mobil – từng là công ty giá trị nhất nước Mỹ, nay chỉ bằng khoảng 1/8 công ty lớn nhất trong nhóm công nghệ “Magnificent Seven” (bảy cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn).
Ben Wilson – đồng giám đốc M&A Bắc Mỹ tại J.P. Morgan, nói: “Định nghĩa về quy mô cứ dịch chuyển”. Vì vậy, các công ty lớn phải làm những thương vụ ngày càng lớn hơn mới tạo được tác động.
AI là chất xúc tác lớn nhất. Tháng 5, NextEra công bố thương vụ 118 tỷ USD mua Dominion Energy nhằm tạo ra tập đoàn tiện ích có khả năng cung cấp lượng điện ngày càng lớn cho AI. Tháng trước, SpaceX mua Cursor – startup phần mềm viết mã, với giá 60 tỷ USD để hỗ trợ xây dựng các mô hình AI.
Bùng nổ giữa bất định
Điều nghịch lý là làn sóng giao dịch này diễn ra trong môi trường rất bất ổn. Chiến tranh với Iran làm gián đoạn nguồn cung dầu. Nhà Trắng đối đầu gay gắt với các đối tác thương mại lớn ở châu Âu. Các câu hỏi quanh hạ tầng AI vẫn chưa có lời giải: chi phí chip, hạn chế nguồn cung, và thời điểm các công ty AI có thể tạo lợi nhuận.
Jonathan Knee, giáo sư Trường Kinh doanh Columbia và cố vấn cấp cao tại Evercore, nhận xét cơn bùng nổ hiện tại gắn với mức bất định và biến động thuộc nhóm rất cao.
Dù vậy, các ngân hàng đang hưởng lợi. Theo ghi chú của Jefferies, so với cùng kỳ năm trước, Bank of America dự kiến doanh thu ngân hàng đầu tư quý gần nhất tăng 28%, còn JPMorgan Chase dự kiến tăng 10%.
Không phải tất cả công ty đều tham gia. Từ đầu năm, 21.727 thương vụ được công bố, giảm nhẹ so với 21.997 thương vụ cùng kỳ năm ngoái. Một phần nguyên nhân do khó khăn của các quỹ đầu tư tư nhân. Các công ty do vốn cổ phần tư nhân sở hữu chiếm 24% tổng giá trị giao dịch, trong giai đoạn 2024–2025 đã giảm khoảng 34%. Nhiều quỹ vẫn mắc kẹt với các công ty phần mềm được mua trước khi AI trở thành mối đe dọa, khiến việc bán lại khó khăn.
IPO xoay quanh AI
Nửa đầu năm, các đợt IPO tập trung vào AI và công nghệ quốc phòng. Madison Air Solutions – công ty cung cấp giải pháp làm mát cho trung tâm dữ liệu, huy động 2,23 tỷ USD. Cerebras – hãng chip AI ở Thung lũng Silicon, huy động 5,55 tỷ USD. SpaceX huy động hơn 75 tỷ USD trong IPO lớn nhất lịch sử.
Những thương vụ này đưa tổng giá trị IPO tại Mỹ lên 155 tỷ USD, mức cao nhất kể từ năm 2021, thời kỳ các công ty séc trắng ồ ạt lên sàn. Các chủ ngân hàng tin cánh cửa vẫn mở cho những đợt niêm yết liên quan đến AI. Trong đợt niêm yết tại Mỹ tuần này, SK Hynix – nhà sản xuất chip nhớ Hàn Quốc, dự kiến huy động 28 tỷ USD.
Vì vậy, cơn sốt 3.200 tỷ USD cho thấy AI đang tái định nghĩa quy mô, vốn và quyền lực doanh nghiệp. Nhưng vì làn sóng này diễn ra giữa biến động địa chính trị và nhiều kỳ vọng chưa được kiểm chứng, câu hỏi còn lại là liệu đây là khởi đầu của chu kỳ mới, hay chỉ là đỉnh cao được xây trên niềm tin vào AI.
shared via nytimes,
