Khi thỏa thuận giữa Anthropic và Lầu Năm Góc đổ vỡ
02/03/26
 |
| Tháng 1/2026, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã công bố bản ghi nhớ kêu gọi tích hợp rộng rãi trí tuệ nhân tạo (AI) vào toàn bộ quân đội và các công ty AI nên cung cấp công nghệ của họ mà không bị hạn chế. Ảnh: Demetrius Freeman |
Cuộc đàm phán tưởng chừng sắp hoàn tất giữa Anthropic và Bộ Quốc phòng Mỹ đã sụp đổ chỉ trong vài phút cuối cùng. Đằng sau sự tan vỡ của hợp đồng trí tuệ nhân tạo trị giá 200 triệu USD là những khác biệt triết lý sâu sắc về việc sử dụng AI trong quân sự, sự căng thẳng cá nhân giữa các lãnh đạo công nghệ và một đối thủ cạnh tranh luôn chờ sẵn cơ hội.
Hạn chót 5h01’ chiều và cuộc gọi không thành
Vài phút trước thời hạn 5h01’ chiều ngày thứ Sáu, Emil Michael, CTO Bộ Quốc phòng Mỹ, tỏ rõ sự sốt ruột. Trong nhiều tuần, ông – cựu lãnh đạo cấp cao của Uber – đã trực tiếp đàm phán với Anthropic về hợp đồng AI quy mô lớn nhằm tích hợp công nghệ này vào các hệ thống quốc phòng.
Hai bên đã tiến rất gần tới thỏa thuận. Tuy nhiên, nút thắt cuối cùng nằm ở một số cụm từ liên quan đến vấn đề giám sát hợp pháp đối với công dân Mỹ. Lầu Năm Góc muốn được quyền sử dụng hệ thống AI của Anthropic cho mọi mục đích hợp pháp, bao gồm cả việc xử lý dữ liệu thương mại chưa phân loại. Trong khi đó, Anthropic phản đối khả năng công nghệ của mình bị dùng cho giám sát diện rộng người dân Mỹ.
Trong cuộc gọi cuối cùng, ông Michael yêu cầu Dario Amodei, CEO Anthropic, trực tiếp tham gia để chốt lại ngôn từ. Tuy nhiên, ông được thông báo rằng Amodei đang họp với ban điều hành và cần thêm thời gian.
Câu trả lời này khiến ông Michael không hài lòng. Quan trọng hơn, ông đã chuẩn bị sẵn một phương án thay thế.
OpenAI bước vào đúng thời điểm
Song song quá trình đàm phán với Anthropic, Bộ Quốc phòng đã âm thầm trao đổi với OpenAI – đối thủ trực tiếp của Anthropic. Khuôn khổ hợp tác giữa OpenAI và Lầu Năm Góc đã được xây dựng từ trước.
Khi thời hạn 5h01’ chiều trôi qua mà chưa đạt được đồng thuận, Bộ Quốc phòng không gia hạn thêm thời gian cho Anthropic. Đến 5h14’ chiều, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tuyên bố gắn nhãn Anthropic là “rủi ro chuỗi cung ứng” và cắt đứt hợp tác với công ty này. Ông nhấn mạnh trên mạng xã hội rằng các lực lượng vũ trang Mỹ sẽ không bị “giữ làm con tin bởi những ý thức hệ của Big Tech”.
Cùng tối hôm đó, Sam Altman, CEO OpenAI, thông báo công ty đã đạt được thỏa thuận cung cấp công nghệ AI cho các hệ thống mật của Lầu Năm Góc.
Anthropic phản ứng ngay lập tức, cho biết sẽ khởi kiện quyết định này. Nhãn “rủi ro chuỗi cung ứng” vốn thường áp dụng cho các công ty nước ngoài bị xem là đe dọa an ninh quốc gia; chưa từng có tiền lệ áp dụng với doanh nghiệp Mỹ.
Những mối quan hệ đầy cạnh tranh
Sự đổ vỡ không chỉ là vấn đề hợp đồng. Nó phản ánh những mâu thuẫn cá nhân và triết lý đã tồn tại từ trước giữa các nhân vật trung tâm.
Dario Amodei và Sam Altman từng cùng làm việc tại OpenAI trước khi Amodei rời đi để sáng lập Anthropic. Hai người hiện là đối thủ cạnh tranh gay gắt. Emil Michael, 53 tuổi, có mối quan hệ lâu năm với cả hai trong hệ sinh thái Thung lũng Silicon, nhưng được cho là nghiêng về phía Altman, người đã chủ động xây dựng quan hệ với chính quyền Trump.
Trong quá trình đàm phán, Michael công khai chỉ trích Amodei trên mạng xã hội, gọi ông là “kẻ nói dối” và cáo buộc ông muốn kiểm soát quân đội Mỹ. Những phát biểu này làm bầu không khí thêm căng thẳng.
Tranh cãi về “lan can an toàn”
Trước đó, Anthropic, OpenAI, Google và xAI đều tham gia chương trình thử nghiệm của Lầu Năm Góc nhằm đánh giá khả năng ứng dụng AI vào quốc phòng. Anthropic là công ty duy nhất triển khai công nghệ cho các hệ thống mật và được nhiều quan chức quốc phòng sử dụng.
Tuy nhiên, sau khi Bộ trưởng Hegseth ban hành bản ghi nhớ kêu gọi tích hợp AI rộng rãi và yêu cầu các công ty cung cấp công nghệ không hạn chế, tất cả các hợp đồng phải được đàm phán lại.
Anthropic muốn thiết lập các “lan can an toàn” để ngăn công nghệ bị sử dụng cho giám sát diện rộng người dân Mỹ hoặc vũ khí tự động hoàn toàn không có sự tham gia của con người. Lầu Năm Góc lập luận rằng, nhà thầu tư nhân không thể quyết định cách công cụ được sử dụng khi mục đích đó là hợp pháp.
Trong cuộc họp ngày 24/2 tại Lầu Năm Góc, ông Hegseth đã trực tiếp gặp Amodei. Cuộc gặp kéo dài chưa đầy một giờ và được miêu tả là lạnh nhạt. Ông Hegseth đặt hạn chót 5h01’ chiều thứ Sáu, nếu không đạt thỏa thuận, Anthropic sẽ bị gắn nhãn rủi ro. Ông cũng đề cập khả năng viện dẫn Đạo luật Sản xuất Quốc phòng để buộc công ty hợp tác – phương án sau đó bị loại bỏ.
Vấn đề dữ liệu thương mại chưa phân loại
Điểm bất đồng then chốt xoay quanh việc xử lý dữ liệu thương mại chưa phân loại, như dữ liệu định vị và lịch sử duyệt web.
Anthropic chấp nhận cho phép công nghệ của mình được sử dụng bởi Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA) với dữ liệu thu thập theo Đạo luật Giám sát Tình báo Nước ngoài. Tuy nhiên, công ty muốn một cam kết pháp lý ràng buộc rằng công nghệ của họ sẽ không được sử dụng để phân tích dữ liệu thương mại diện rộng của người Mỹ.
Ngay cả khi Tổng thống Donald Trump đăng bài chỉ trích Anthropic vào lúc 3h47’ chiều hôm đó, hai bên vẫn tiếp tục đàm phán. Nhưng khi ông Michael không thể nói chuyện trực tiếp với Amodei trước hạn chót, Bộ trưởng Hegseth tuyên bố chấm dứt thương lượng.
Thỏa thuận OpenAI và phản ứng dư luận
Tối cùng ngày, khi đội ngũ pháp lý của Anthropic bắt đầu chuẩn bị hồ sơ kiện, Altman đang hoàn tất các chi tiết cuối cùng với Lầu Năm Góc. OpenAI đồng ý cho phép công nghệ của mình được sử dụng cho mọi mục đích hợp pháp, nhưng vẫn giữ quyền áp dụng các biện pháp kỹ thuật để phù hợp với nguyên tắc an toàn nội bộ.
Sau khi thỏa thuận được công bố, OpenAI đối mặt với làn sóng chỉ trích. Nhiều người đặt câu hỏi liệu công ty có thể vừa hợp tác toàn diện với quân đội, vừa duy trì cam kết an toàn và hạn chế lạm dụng công nghệ.
Altman phản hồi trên mạng xã hội rằng OpenAI không muốn can thiệp vào các quyết định quân sự cụ thể và hợp pháp, nhưng muốn sử dụng chuyên môn của mình để thiết kế hệ thống an toàn.
Cuộc chiến chưa khép lại
Một số quan chức tình báo, bao gồm những người tại CIA – cơ quan đang sử dụng công nghệ của Anthropic – được cho là đã thúc giục hai bên tìm giải pháp hòa giải. Họ vẫn hy vọng có thể khôi phục hợp tác.
Tuy nhiên, việc gắn nhãn “rủi ro chuỗi cung ứng” đối với một công ty Mỹ đã tạo ra tiền lệ chưa từng có và có thể kéo theo cuộc chiến pháp lý kéo dài.
Sự kiện này không chỉ là một hợp đồng thất bại. Nó phản ánh sự chuyển dịch quyền lực giữa các công ty AI, vai trò ngày càng lớn của trí tuệ nhân tạo trong chiến lược quốc phòng và những câu hỏi cốt lõi về việc ai sẽ kiểm soát công nghệ trong thời đại mới.
Cuộc cạnh tranh giữa Anthropic và OpenAI vì thế không còn đơn thuần là cuộc đua thương mại. Đây là cuộc đối đầu về triết lý, về quyền lực và về cách công nghệ định hình an ninh quốc gia.
shared via nytimes,
