Cơn sốt AI và giá phải trả của chiếc PC tiếp theo
30/01/26
 |
| Falcon Northwest chuyên sản xuất hệ thống máy tính cá nhân có hiệu năng cực cao cho khách hàng sẵn sàng chi từ 4.000 USD trở lên. |
Trong suốt 34 năm, Kelt Reeves đã bán những chiếc máy tính cá nhân thuộc hàng “siêu xe” của thế giới công nghệ. Khách hàng của ông, chủ yếu là game thủ và những người đòi hỏi hiệu năng cực đoan, sẵn sàng trả 4.000 USD hoặc hơn cho một cỗ máy được thiết kế riêng.
Công ty của ông, Falcon Northwest, chế tạo từng chiếc PC theo đơn đặt hàng, sử dụng những con chip mạnh mẽ nhất, đặc biệt là bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên (RAM), thành phần giữ dữ liệu tạm thời để các bộ xử lý tính toán và hiển thị đồ họa.
Nhưng khi OpenAI, Meta, Google và các “đại gia” khác lao vào cuộc đua trí tuệ nhân tạo, họ “vơ vét” số lượng khổng lồ chip nhớ cho các trung tâm dữ liệu vận hành AI. Kể từ cuối mùa hè năm ngoái, ông Reeves phải đối mặt với cú sốc: giá chip nhớ tăng gấp ba lần. Hệ quả là Falcon Northwest buộc phải nâng giá một số mẫu PC cao cấp từ 5.800 USD lên hơn 7.000 USD.
Ông Reeves, 55 tuổi, nói: “Đây không phải bong bóng do người tiêu dùng tạo ra, không ai nghĩ đây chỉ là cú nhấp nhô ngắn hạn rồi sẽ sớm kết thúc.”
Khan hiếm chip nhớ là quân domino mới nhất trong chuỗi hệ quả của cơn sốt AI, cơn sốt đã đảo lộn Thung lũng Silicon và đẩy giá trị của các hãng sản xuất chip AI như Nvidia lên đỉnh cao mới. Hiệu ứng lan sang cả những linh kiện vốn gắn liền với PC và smartphone, đe dọa làm tăng giá các thiết bị đại trà.
Khi chip nhớ theo chân AI, người tiêu dùng trả giá
Các nhà sản xuất chip nhớ nhận ra họ kiếm được nhiều tiền hơn khi bán những dòng chip đắt đỏ cho các trung tâm dữ liệu AI thay vì cung cấp cho các hãng PC và smartphone, những khách hàng truyền thống trong nhiều thập kỷ. Khi họ ưu tiên đơn hàng từ lĩnh vực AI, lượng chip dành cho thị trường tiêu dùng giảm, kéo giá lên cao. Phần chi phí ấy được chuyển sang người mua cuối cùng.
Theo TechInsights,vào mùa thu năm nay so với cùng kỳ năm trước, chi phí bộ nhớ tăng có thể khiến giá một chiếc PC tiêu chuẩn tăng thêm 119 USD, tương đương 23%. Con số này không chỉ bao gồm RAM mà còn cả NAND flash, loại chip dùng để lưu trữ dài hạn trong máy tính và điện thoại.
Ông Mike Howard, chuyên gia của TechInsights, phát biểu tại hội nghị công nghệ gần đây: “Thị trường bộ nhớ đang phát điên, rất khó để tìm thấy bất kỳ giải pháp giảm nhiệt nhanh chóng nào.”
Các tập đoàn lớn cũng không miễn nhiễm. Amy Hood, Giám đốc tài chính Microsoft, cho biết doanh thu mảng PC của hãng có thể giảm “một phần do tác động tiềm tàng của giá bộ nhớ tăng lên đối với thị trường máy tính”.
Thị trường chiến lược với lịch sử đầy biến động
Chip nhớ từ lâu được coi là hàng hóa chiến lược, từng là nguyên nhân của các cuộc chiến thương mại giữa Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Các con chip này phần lớn có thể thay thế cho nhau, các nhà sản xuất chủ yếu cạnh tranh bằng giá. Trong nhiều năm, họ xây quá nhiều nhà máy, sản xuất quá mức, khiến giá lao dốc và thua lỗ nặng.
Hệ quả, nhiều doanh nghiệp rời bỏ cuộc chơi, để lại ba ông lớn: Samsung Electronics, SK Hynix (Hàn Quốc) và Micron Technology, nhà cung cấp duy nhất của Mỹ. Gần đây, các nhà sản xuất Trung Quốc mới bắt đầu tham gia.
Sau nhiều chu kỳ bùng nổ rồi suy thoái, ba hãng này hiện đang tận hưởng tăng trưởng doanh thu bền vững. Trong năm qua, giá cổ phiếu của họ tăng lên mức cao kỷ lục.
Ông Jim Handy, Giám đốc hãng nghiên cứu Objective Analysis, nhận định: “Nhu cầu hiện nay gần như hoàn toàn đến từ AI.”
Cơn sốt chip nhớ nâng toàn bộ ngành bán dẫn lên mặt bằng mới. International Data Corporation (IDC) dự báo doanh thu toàn ngành chip sẽ tăng 28%, đạt hơn 1.000 tỷ USD trong năm nay, cột mốc mà nhiều chuyên gia từng nghĩ phải đến 2030 mới đạt được.
Micron: Bức tranh thu nhỏ của sự chuyển dịch
Micron, đặt trụ sở tại Boise, Idaho, là hình ảnh thu nhỏ cho sự đổi hướng của ngành. Trong 29 năm, hãng bán các sản phẩm bộ nhớ cho người tiêu dùng và doanh nghiệp nhỏ, trong đó có Falcon Northwest.
Tháng trước, Micron thông báo sẽ chấm dứt mảng bán lẻ trực tiếp mang tên Crucial, nhằm “tập trung nguồn cung cho các khách hàng chiến lược lớn hơn trong những phân khúc tăng trưởng nhanh như AI”.
Song song, Micron đầu tư mạnh vào năng lực sản xuất: xây hai nhà máy mới tại Boise, mua một nhà máy ở Đài Loan; và chi 100 tỷ USD cho dự án gần Syracuse, bang New York, khoản đầu tư tư nhân lớn nhất lịch sử bang này.
Bắt đầu từ giữa năm 2027, nhà máy đầu tiên trong số đó có thể đi vào hoạt động. Trong lúc chờ đợi, Micron cho biết khách hàng hiện chỉ nhận được một nửa đến hai phần ba lượng chip họ muốn mua.
Ông Manish Bhatia, Phó chủ tịch điều hành Micron, nói: “Không ai có đủ mọi thứ họ cần, và chúng tôi lấy làm tiếc, chúng tôi buộc phải đưa ra những quyết định khó khăn.”
Bộ nhớ: Từ linh kiện phụ thành vũ khí chiến lược
AI không chỉ cần nhiều bộ nhớ hơn, nó còn cần bộ nhớ nhanh hơn và thông minh hơn. Bộ nhớ đóng vai trò quyết định tốc độ phản hồi của chatbot và các mô hình ngôn ngữ lớn.
Ông Michael Stewart, đối tác quản lý tại quỹ đầu tư mạo hiểm M12 của Microsoft, nhận xét: “Cơn khát bộ nhớ của AI lớn hơn hẳn tất cả những gì chúng ta từng làm trước đây, nó hoàn toàn khác về bản chất.”
Tiêu biểu nhất là HBM (High–Bandwidth Memory), loại bộ nhớ được xếp chồng nhiều lớp RAM lên nhau thay vì đặt cạnh. Dữ liệu di chuyển theo chiều dọc qua các lớp, nhanh hơn so với các liên kết truyền thống ở rìa chip.
Nvidia, hãng đang định hình xu hướng phần cứng AI, mua khối lượng khổng lồ HBM và tích hợp các chồng chip 12 lớp vào cùng gói với bộ xử lý AI của mình. Cách làm này cho phép tốc độ truyền dữ liệu vượt trội so với RAM đặt rời trong hệ thống.
Tháng này, Nvidia mô tả thế hệ vi xử lý và chip AI mới sẽ dùng nhiều bộ nhớ hơn và nhanh hơn, đạt tốc độ cao hơn và chi phí tính toán thấp hơn.
Ông Jensen Huang, CEO Nvidia, phát biểu tại triển lãm CES ở Las Vegas: “Vì nhu cầu của chúng tôi quá lớn, mọi nhà máy, mọi nhà cung cấp HBM đều đang mở rộng, thế giới sẽ cần thêm nhiều nhà máy chip nữa.”
Người tiêu dùng và các doanh nghiệp nhỏ chịu trận
Hệ quả trước mắt là những lựa chọn khó khăn cho người tiêu dùng, đặc biệt là nhóm tự lắp ráp hoặc nâng cấp PC. Theo PCPartPicker, vào đầu tháng 9, một bộ RAM có giá khoảng 105 USD, đến cuối tháng 12 đã lên tới 250 USD.
Các hãng lớn như Apple hay Dell thường ký hợp đồng dài hạn với nhà cung cấp, giúp giảm bớt biến động. Tuy vậy, theo Circana, chỉ trong hai tuần kết thúc ngày 3/1, giá bán lẻ trung bình của laptop cấu hình tiêu chuẩn đã tăng 7%.
Một số mẫu laptop của Dell cũng tăng giá. Phát ngôn viên hãng nói, nhưng không nêu chi tiết: “Giống như các công ty khác trong ngành, Dell thực hiện điều chỉnh giá có chọn lọc khi cần thiết”. Apple và HP từ chối bình luận.
Với ông Reeves của Falcon Northwest, nghịch lý là doanh thu vẫn tăng. Trong năm qua, công ty tại Medford, bang Oregon, ghi nhận mức tăng 30%. Những khách hàng giàu có, phần lớn là game thủ, vẫn đặt mua máy với dung lượng bộ nhớ lớn, dù giá linh kiện thay đổi từng ngày.
Nhưng ông lo ngại các doanh nghiệp nhỏ hơn trong chuỗi cung ứng PC sẽ bị bóp nghẹt vì không mua được chip, hoặc mất khách hàng vì giá tăng. Và người tìm mua một chiếc PC giá rẻ có thể sắp đối mặt với bất ngờ khó chịu.
shared via nytimes,
