Ấn Độ chạy đua AI, một thành phố ven biển lo lắng phải trả giá
17/07/26
 |
| Vũng nước nông gần khu vực xây dựng trung tâm dữ liệu ở Tarluvada. Những người chỉ trích cáo buộc trung tâm dữ liệu của Google được xây dựng ở thị trấn vốn luôn khan hiếm nước. Ảnh: Priyadarshini Ravichandran |
Cơn sốt trung tâm dữ liệu
Tarluvada – ngôi làng ven Visakhapatnam ở bờ nam Ấn Độ, bất ngờ trở thành biểu tượng cho tham vọng AI của quốc gia này. Tấm biển lớn “Chào mừng Google!” với hình hơn 10 chính trị gia trung ương và địa phương đón khách ngay lối vào. Phía sau, máy xúc đang san phẳng đất để chuẩn bị cho trung tâm dữ liệu công suất 1 gigawatt, thuộc dự án 15 tỷ USD của Google.
trong bối cảnh chính phủ Ấn Độ coi trung tâm dữ liệu là hạ tầng thiết yếu giúp nước này tham gia cuộc đua AI toàn cầu, Google quyết định hợp tác với đồng minh tỷ phú của Thủ tướng Narendra Modi. Nara Lokesh – Bộ trưởng công nghệ thông tin bang Andhra Pradesh, cho biết đây không chỉ đơn thuần là trung tâm dữ liệu, ông kỳ vọng dự án kéo theo cả hệ sinh thái sản xuất: điện tử công suất, điều hòa, vật liệu xây dựng và các nhà cung ứng liên quan.
Ngoài Google, một trung tâm dữ liệu lớn tương đương cũng đang được xây dựng tại Visakhapatnam bởi liên doanh Brookfield Asset Management – tập đoàn quản lý đầu tư đa quốc gia của Canada và tập đoàn Reliance của Ấn Độ. Khi đi vào hoạt động, hai dự án này dự kiến giúp tăng gấp đôi công suất trung tâm dữ liệu của Ấn Độ.
Tham vọng bắt kịp AI
Với giới lãnh đạo Ấn Độ, cuộc đua AI hiện phơi bày thực tế khó chịu. Dù có thị trường khổng lồ và nhân tài công nghệ đẳng cấp thế giới, Ấn Độ vẫn bị Morgan Stanley gọi là nước “tụt hậu” trong xây dựng năng lực AI. Trong năm qua, nhiều tỷ USD vốn rời bỏ Ấn Độ để đến các đối thủ Đài Loan và Hàn Quốc, nơi sản xuất các công nghệ AI lõi như chip.
Vì vậy, Ấn Độ không được nhìn nhận như trung tâm đổi mới ban đầu, mà như nơi triển khai công nghệ cho thị trường trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, để làm được điều đó, New Delhi phải lấp đầy khoảng trống lớn: Ấn Độ tạo ra khoảng 20% dữ liệu của thế giới, song chỉ nắm phần rất nhỏ công suất trung tâm dữ liệu toàn cầu.
Bang Andhra Pradesh nhìn thấy cơ hội. N. Chandrababu Naidu – thủ hiến 76 tuổi của bang, từng giúp biến Hyderabad thành trung tâm công nghệ nhờ thu hút các công ty như Microsoft. Từ khi trở lại nắm quyền hai năm trước, ông kêu gọi được 1/4 tổng đầu tư vào Ấn Độ về bang mình (trong đó có Google) với khẩu hiệu “tốc độ, tốc độ và tốc độ”.
Để thắng cuộc cạnh tranh giữa các bang miền nam, chính quyền Andhra Pradesh giảm 25% giá đất cho Google, đi kèm khoản trợ cấp lớn về nước và điện. Bên cạnh đó, Google cũng muốn thay đổi quy định buộc công ty nước ngoài lưu dữ liệu tại Ấn Độ phải nộp thuế cho Ấn Độ, đồng thời tìm kiếm cắt giảm thuế lớn hơn từ chính quyền trung ương và được chính phủ Modi đồng ý đáp ứng cả hai.
Cái giá địa phương phải trả
Tại Visakhapatnam, nhiều người dân tỏ ra hoài nghi. Trung tâm dữ liệu siêu lớn tiêu thụ rất nhiều điện và nước, nhưng không tạo nhiều việc làm dài hạn. Đây là vấn đề đặc biệt nhạy cảm ở Ấn Độ, nơi tạo việc làm cho 1,4 tỷ dân luôn là bài toán nan giải. Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) từng cảnh báo AI có thể như “cơn sóng thần đánh vào thị trường lao động”, gây xáo trộn hoặc thu hẹp ngành hỗ trợ công nghệ vốn rất quan trọng với kinh tế Ấn Độ.
Ông Lokesh và các cố vấn tuyên bố trong giai đoạn xây dựng, dự án Google sẽ tạo khoảng 120.000 việc làm và khoảng 60.000 việc làm sau khi hoàn tất. Nhưng giới phê bình nghi ngờ các con số này không phù hợp với kinh nghiệm từ các trung tâm dữ liệu quy mô tương tự. Hồ sơ môi trường của dự án, vốn nêu cả số chỗ đỗ xe và lượng nước cần mỗi ngày cho nhà vệ sinh, lại gợi ý số lao động chỉ bằng một phần nhỏ.
Đồng thời, các nhà hoạt động cáo buộc quy định môi trường bị bẻ cong. Một đơn kiện trình lên Tòa án Môi trường Quốc gia nêu bằng chứng ảnh vệ tinh cho thấy công trình đã khởi động trước khi có giấy phép môi trường. Một địa điểm gần khu bảo tồn động vật hoang dã; địa điểm khác nằm trên lưu vực hồ chứa nước uống cho thấy phải có đánh giá tác động rộng hơn.
Google và Adani nói họ đã tính đến các lo ngại này. Đại diện Adani khẳng định dự án có đủ phê duyệt và tuân thủ pháp luật. Alexander Smith – lãnh đạo cấp cao của Google khẳng định công ty đã kiểm toán môi trường và cam kết dùng công nghệ làm mát giảm tiêu thụ nước, không phụ thuộc vào nguồn nước uống, đầu tư vào năng lượng sạch và bảo đảm không chuyển chi phí sang hộ gia đình, doanh nghiệp địa phương hay chính quyền bang.
Tuy nhiên, nhiều người vẫn không tin. V.S. Krishna từ tổ chức nhân quyền Ấn Độ (HRF) hỏi vì sao dự án phát triển lại bị bao phủ bởi sự thiếu minh bạch tương tự thương vụ quốc phòng. E.A.S. Sarma – cựu quan chức cấp cao trong bộ tài chính và năng lượng Ấn Độ, nhận định chi phí lớn hơn lợi ích, riêng các đường truyền tải điện mới có thể rơi vào hóa đơn điện của người dân. Theo ông, tất cả các khoản trợ cấp đều là chi phí xã hội.
shared via nytimes,
