AI Trung Quốc đang thu hẹp khoảng cách với Mỹ nhanh hơn dự kiến
23/06/26
 |
| Sự phát triển nhanh chóng của các mô hình trí tuệ nhân tạo Trung Quốc đã gây ấn tượng với nhiều người ở Thung lũng Silicon và giới doanh nghiệp Mỹ. |
Trong khi chính quyền Trump vẫn coi Trung Quốc là trọng tâm trong chiến lược kiểm soát trí tuệ nhân tạo, doanh nghiệp Mỹ tỏ ra thực dụng hơn. Các công ty tại Thung lũng Silicon và nhiều tập đoàn lớn đang ngày càng quan tâm đến các mô hình AI nguồn mở, giá rẻ do Trung Quốc phát triển. Diễn biến này đặt ra câu hỏi liệu khoảng cách giữa AI Trung Quốc và Mỹ có đang thu hẹp nhanh hơn dự kiến không.
Ví dụ đáng chú ý là Microsoft đang cân nhắc đưa DeepSeek vào sản phẩm Copilot Cowork. Nếu điều này diễn ra, một trong những mô hình AI gây chú ý nhất của Trung Quốc có thể được sử dụng trong sản phẩm phục vụ hàng triệu khách hàng doanh nghiệp. Microsoft cho biết DeepSeek V4 sẽ đóng vai trò lựa chọn chi phí thấp hơn so với các mô hình của Anthropic hay OpenAI. Vì DeepSeek là nguồn mở, Microsoft cũng có thể tinh chỉnh mô hình để giảm các thiên lệch có sẵn.
Chi phí thấp thúc đẩy làn sóng sử dụng
Các nhà phát triển đã nhanh chóng đón nhận AI Trung Quốc. Trên OpenRouter, chợ mô hình AI, 6/10 mô hình phổ biến nhất đến từ Trung Quốc, gồm các sản phẩm của DeepSeek, Tencent và Xiaomi. Alex Atallah, CEO OpenRouter, cho biết yếu tố chi phí là nguyên nhân lớn thúc đẩy việc sử dụng các mô hình này. Nhiều mô hình Trung Quốc là nguồn mở, có thể dùng miễn phí hoặc với chi phí thấp hơn đáng kể.
Không chỉ các nhà phát triển nhỏ, những công ty lớn cũng đã thử nghiệm mô hình Trung Quốc. Cursor, công cụ lập trình phổ biến, từng xây dựng Composer 2 dựa trên Kimi K2.5 của Moonshot AI, dù hiện có dấu hiệu chuyển hướng khỏi Kimi. Điều này cho thấy các mô hình Trung Quốc đã bước vào hạ tầng sản phẩm của nhiều công ty công nghệ Mỹ.
Điểm hấp dẫn của AI Trung Quốc nằm ở sự kết hợp giữa chi phí, tính mở và tốc độ cải thiện. Với các doanh nghiệp, nhất là những đơn vị cần triển khai AI ở quy mô lớn, chênh lệch chi phí giữa mô hình Mỹ và Trung Quốc có thể trở thành yếu tố quyết định. Nếu mô hình rẻ hơn nhưng đủ tốt để xử lý phần lớn tác vụ doanh nghiệp, lý do kinh tế để chọn sản phẩm này sẽ rất mạnh, ngay cả khi rủi ro địa chính trị vẫn còn.
Các mô hình Trung Quốc mạnh lên nhanh chóng
Sức hấp dẫn của AI Trung Quốc không chỉ nằm ở giá. Các mô hình Trung Quốc đang mạnh lên nhanh chóng. Moonshot AI gần đây công bố phiên bản Kimi mới, dẫn các chỉ số cho thấy mô hình này có thể cạnh tranh với sản phẩm hàng đầu của Anthropic và OpenAI. Cùng lúc, GLM-5.2 của Z.ai gây xôn xao tại Thung lũng Silicon khi được miêu tả là đủ mạnh để so sánh với các mô hình cấp cao của Mỹ.
Guillermo Rauch, CEO Vercel, nói ông “thật sự ấn tượng, gần như bị sốc” trước năng lực của GLM-5.2. Nhận xét này cho thấy các mô hình Trung Quốc đang bắt đầu được đánh giá nghiêm túc về chất lượng kỹ thuật, không phải chỉ nhìn nhận như bản sao giá rẻ.
Mùa xuân năm nay, Dario Amodei, CEO Anthropic, từng cảnh báo các đối thủ Trung Quốc chỉ còn đi sau mô hình tiên tiến của Mỹ khoảng 6-12 tháng. Nhưng các nhà phát triển Trung Quốc dường như đang cố rút ngắn khoảng cách đó nhanh hơn. Khi Elon Musk dự đoán mô hình Trung Quốc có thể đạt sức mạnh tương đương Fable của Anthropic, Jie Tang, nhà sáng lập Z.ai, đáp rằng điều này “sẽ không mất lâu đến vậy”.
Thách thức với chiến lược kiểm soát của Mỹ
Sự tiến bộ nhanh chóng này đặt Washington vào thế khó. Chính quyền Trump từng tuyên bố sẽ siết các công ty Trung Quốc bị cho là dùng mô hình AI Mỹ để huấn luyện sản phẩm riêng, quá trình gọi là “chưng cất” mô hình. Tuy nhiên, các biện pháp mạnh hơn vẫn chưa được công bố. Chính quyền cũng được cho là đã tạm hoãn việc đưa DeepSeek vào danh sách rủi ro an ninh quốc gia.
Vấn đề nằm ở mâu thuẫn giữa an ninh và thị trường. Về chính trị, Mỹ muốn hạn chế năng lực AI của Trung Quốc. Nhưng về kinh doanh, các công ty Mỹ bị hấp dẫn bởi mô hình rẻ, mở và đủ mạnh. Nếu doanh nghiệp Mỹ tiếp tục tích hợp AI Trung Quốc vào sản phẩm, Thung lũng Silicon có thể vô tình giúp các mô hình này phổ biến hơn trên thị trường toàn cầu.
Điều này cũng làm phức tạp thêm cuộc đua AI giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Trong lĩnh vực phần cứng, Mỹ đã dùng kiểm soát xuất khẩu chip để kìm hãm khả năng phát triển của Trung Quốc. Nhưng trong phần mềm AI, đặc biệt là các mô hình nguồn mở, ranh giới kiểm soát khó rõ ràng hơn nhiều. Một khi mô hình đã được công bố rộng rãi, việc hạn chế sử dụng, tinh chỉnh hoặc tích hợp vào sản phẩm trở nên khó khăn hơn.
Địa chính trị và thị trường cùng gây sức ép
Câu chuyện AI Trung Quốc diễn ra trong bối cảnh địa chính trị rộng hơn vẫn rất bất ổn. Chiến tranh Trung Đông chưa hoàn toàn hạ nhiệt, các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran vẫn đối mặt nhiều vấn đề khó, từ chương trình hạt nhân Iran đến nguy cơ xung đột Israel – Hezbollah tái bùng phát. Giá dầu Brent quanh mức 79 USD/thùng, trái phiếu Mỹ chịu áp lực khi lợi suất kỳ hạn 10 năm lên khoảng 4,5%, nhà đầu tư theo dõi sát lạm phát và khả năng Fed tăng lãi suất.
Trong môi trường ấy, AI tiếp tục là một trong những động lực lớn nhất của thị trường. Kết quả kinh doanh của Micron Technology, nhà sản xuất chip bộ nhớ băng thông cao phục vụ AI, được kỳ vọng sẽ cho thấy liệu làn sóng đầu tư AI còn dư địa tăng tiếp hay đang tiến gần vùng bong bóng. Nếu nhu cầu chip AI vẫn mạnh, nhà đầu tư sẽ có thêm cơ sở tin rằng cuộc đua AI vẫn kéo dài. Nếu tín hiệu suy yếu xuất hiện, nỗi lo bong bóng sẽ tăng lên.
Sự trỗi dậy của AI Trung Quốc vì vậy không chỉ là câu chuyện công nghệ. Đây là bài kiểm tra với chiến lược của Mỹ trong thế giới nơi doanh nghiệp ưu tiên chi phí và hiệu quả, nhà nước lo ngại an ninh và cạnh tranh quyền lực. Nếu các mô hình Trung Quốc tiếp tục rẻ hơn, mở hơn và mạnh hơn, khoảng cách AI giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới có thể thu hẹp nhanh hơn nhiều so với dự đoán của Washington. Khi đó, câu hỏi không chỉ là Mỹ có thể giữ vị trí dẫn đầu bao lâu, đó còn là liệu doanh nghiệp Mỹ có sẵn sàng tự hạn chế lựa chọn công nghệ vì mục tiêu địa chính trị không.
shared via nytimes,
