Cuộc tranh luận AI mở – đóng đang chia rẽ Big Tech
28/07/26
 |
| Jensen Huang – CEO Nvidia lên tiếng về cuộc tranh luận lớn xoay quanh tương lai của trí tuệ nhân tạo. Ảnh: Manuel Orbegozo |
Trong nền kinh tế AI, Nvidia ngày càng được ví như “ngân hàng trung ương”. Công ty không chỉ bán chip cho cơn sốt trí tuệ nhân tạo, mà còn có thể đóng vai trò nhà bảo lãnh vốn cho cả hệ sinh thái. Một báo cáo mới cho biết Nvidia đang thảo luận để bảo đảm khoảng 250 tỷ USD tài trợ cho dự án trung tâm dữ liệu khổng lồ của OpenAI tại Ohio. Nếu điều này xảy ra, nhà sản xuất chip sẽ không chỉ cung cấp phần cứng. Họ sẽ giúp bơm vốn rẻ vào những dự án AI mà thị trường tín dụng truyền thống vẫn e ngại.
Nhưng vai trò ngày càng lớn của Nvidia không chỉ nằm ở tiền và chip. Jensen Huang – CEO Nvidia vừa công khai tham gia một trong những cuộc tranh luận quan trọng nhất của ngành: AI tương lai nên được phát triển theo mô hình mở hay đóng?
Trong bài đăng đầu tiên trên X, Huang chia sẻ lá thư được nhiều tên tuổi lớn trong giới công nghệ và đầu tư ủng hộ, gồm Andreessen Horowitz, Meta và Microsoft. Lá thư cho rằng các mô hình AI mở sẽ thúc đẩy đổi mới và tăng cường an ninh. Huang viết thế giới cần cả mô hình AI đóng và mở ở tuyến đầu.
Tuyên bố này tạo tiếng vang lớn vì Nvidia là công ty hưởng lợi trực tiếp từ mọi hướng phát triển của AI. Nếu các mô hình mở được phổ biến rộng rãi, nhiều doanh nghiệp, nhà phát triển và quốc gia sẽ cần chip để huấn luyện, tinh chỉnh và vận hành. Vì vậy, nhu cầu với GPU Nvidia và hạ tầng đám mây của các đối tác như Microsoft có thể tăng mạnh.
Hai phe trong cuộc đua AI
Phe ủng hộ mô hình mở lập luận rằng AI không nên nằm trong tay nhóm nhỏ phòng thí nghiệm. Khi mô hình được mở trọng số hoặc mở mã ở mức độ nhất định, nhiều bên có thể kiểm tra, cải tiến, phát hiện lỗ hổng và tạo ra ứng dụng mới. Với họ, mở không chỉ là câu chuyện đổi mới, đó còn là cách tăng khả năng phòng thủ an ninh mạng trong kỷ nguyên AI.
Nhiều lãnh đạo công nghệ lớn hưởng ứng quan điểm này, trong đó có Satya Nadella của Microsoft, Mark Zuckerberg của Meta, Sundar Pichai của Alphabet và Demis Hassabis của Google DeepMind. Meta có lợi ích đặc biệt rõ ràng vì công ty đã đặt cược lớn vào chiến lược mô hình mở với dòng Llama.
Ở phía ngược lại, các phòng thí nghiệm AI tuyến đầu như OpenAI và Anthropic cho rằng một số năng lực AI quá mạnh để được phát tán tự do. Theo lập luận của họ, các mô hình tiên tiến cần được giữ trong môi trường kiểm soát, nơi nhà phát triển có thể giới hạn truy cập, giám sát sử dụng và giảm nguy cơ lạm dụng.
Điều đáng chú ý là Nvidia cũng có lợi ích trong phe “đóng”. Công ty là nhà đầu tư lớn vào OpenAI và Anthropic. Vì vậy, lập trường của Huang không đơn giản là chống lại AI đóng. Ông bảo vệ hệ sinh thái nơi cả hai mô hình cùng tồn tại, Nvidia bán “xẻng và cuốc” cho mọi người đào vàng.
Trung Quốc làm cuộc tranh luận nóng hơn
Cuộc tranh luận trở nên căng thẳng hơn khi các công ty Trung Quốc gia nhập mạnh mẽ. Những start-up như Z.ai và Moonshot AI gần đây tung ra các mô hình “mở trọng số” mạnh, giá rẻ, tạo sức ép đáng kể lên các đối thủ Mỹ. Với doanh nghiệp, đây có thể là lời giải cho bài toán chi phí khi sử dụng AI ở quy mô lớn.
Tuy nhiên, OpenAI và Anthropic cáo buộc một số công ty Trung Quốc đã sao chép công nghệ thông qua kỹ thuật “chưng cất” mô hình. Đây là quá trình dùng đầu ra của mô hình mạnh để huấn luyện mô hình khác, giúp rút ngắn thời gian và chi phí phát triển.
Vì vậy, chính quyền Trump đứng trước bài toán khó. Một mặt, Washington không muốn bóp nghẹt đổi mới trong nước bằng quy định quá chặt. Mặt khác, Mỹ muốn cứng rắn trước nguy cơ công ty nước ngoài đánh cắp tài sản trí tuệ. Scott Bessent – Bộ trưởng Tài chính cảnh báo các công ty Trung Quốc có thể bị trừng phạt nếu sản phẩm “vượt ranh giới sang đánh cắp sở hữu trí tuệ”.
Nhà đầu tư vẫn đặt cược lớn
Dù tranh cãi gay gắt, dòng tiền vẫn tiếp tục đổ vào AI. Khoản vay cầu nối 40 tỷ USD của SoftBank cho cổ phần OpenAI thu hút 21 nhà cho vay mới, cho thấy khẩu vị của nhà đầu tư với mô hình AI đóng vẫn rất mạnh. Cùng lúc, Nvidia được cho là đang bàn chuyện bảo lãnh khoản tài trợ khổng lồ cho OpenAI, củng cố vai trò trung tâm của công ty trong hạ tầng AI toàn cầu.
Điều này cho thấy cuộc tranh luận mở – đóng không chỉ là vấn đề kỹ thuật hay đạo đức công nghệ. Đây là cuộc cạnh tranh về mô hình kinh doanh. AI mở có thể làm tăng tốc đổi mới, giảm chi phí và mở rộng thị trường. AI đóng hứa hẹn kiểm soát tốt hơn, tạo doanh thu ổn định hơn và dễ thu hút vốn lớn từ các nhà đầu tư tổ chức.
Với các nhà hoạch định chính sách, thách thức là không để nỗi sợ Trung Quốc trở thành lý do khóa chặt toàn bộ hệ sinh thái, nhưng cũng không thể bỏ qua rủi ro an ninh và sở hữu trí tuệ. Với nhà đầu tư, câu hỏi là mô hình nào sẽ tạo giá trị bền vững hơn. Với Nvidia, câu trả lời có thể đơn giản hơn. Dù AI mở hay đóng thắng thế, cuộc đua càng nóng, nhu cầu chip và hạ tầng tính toán càng lớn.
shared via nytimes,
