Bending Spoons và cuộc săn tìm những thương hiệu internet cũ
09/07/26
 |
| Ảnh: Josie Norton |
Cũ nhưng chưa chết
Năm 2001, America Online (AOL) sáp nhập với Time Warner trong thương vụ 165 tỷ USD, biểu tượng của thời kỳ đầu internet. Năm nay, phần còn lại của AOL được bán cho Bending Spoons – công ty Italy, với giá 1,5 tỷ USD.
Điều đáng chú ý không chỉ là AOL vẫn sống và tạo ra 633 triệu USD doanh thu/năm. Điều lạ hơn là công ty sắp lên sàn cùng nhóm thương hiệu internet cũ nhưng quen tên như Evernote, Vimeo, WeTransfer, Brightcove và Eventbrite. Tuần này, Bending Spoons dự kiến huy động tới 1,62 tỷ USD trong IPO trên Nasdaq, với mức định giá có thể lên tới 19 tỷ USD.
Chiến lược này đi ngược cơn sốt AI đang thống trị thị trường công nghệ. Khi nhà đầu tư mải nhìn về SpaceX, Anthropic hay OpenAI, Bending Spoons tìm cơ hội ở những công ty không còn tăng trưởng thần tốc nhưng vẫn có thương hiệu, người dùng và dòng doanh thu. Công thức gồm mua lại, cắt nhân sự nhanh, tăng giá, rồi đưa đội ngũ kỹ sư trẻ tại Milan vào cải thiện sản phẩm để khởi động lại tăng trưởng.
Luca Ferrari – CEO Bending Spoons, từng miêu tả công ty là “lai giữa quỹ đầu tư tư nhân và Google”. Năm 2024, ông nói: “Giống như hai bên có con chung”.
Mua lại, cắt giảm, tái thiết
Bending Spoons không phải bên duy nhất săn những tài sản công nghệ bị bỏ lại. Constellation Software của Canada, với 11,6 tỷ USD doanh thu/năm, chuyên mua các công ty phần mềm và công nghệ phục vụ doanh nghiệp. MediaLab ở Los Angeles đã mua Imgur, Kik và Genius.
Từ khi thành lập năm 2013, Bending Spoons mua hơn 50 công ty. Năm ngoái, công ty đạt 1,3 tỷ USD doanh thu và lỗ ròng khoảng 200.000 USD. Mô hình này gây tranh cãi. Một số cựu nhân viên và khách hàng cho biết các công ty internet ấy vẫn hoạt động ổn trước khi Bending Spoons tới.
Ferrari từng tuyên bố công ty của ông thực hiện những thay đổi mạnh, đôi khi đau đớn, để cải thiện doanh nghiệp được mua. Ông nói: “Nếu không muốn thấy sự thay đổi, chúng tôi không phải người mua phù hợp”.
Bối cảnh hiện nay lại tạo nhiều cơ hội. Cổ phiếu phần mềm truyền thống bị bán tháo vì nhà đầu tư lo AI làm đảo lộn ngành. Đồng thời, nhiều quỹ đầu tư mạo hiểm chuyển vốn sang AI, khiến thế hệ startup trước thời AI có ít lựa chọn hơn. Trong hồ sơ IPO, Bending Spoons cho biết họ có hơn 1.000 mục tiêu mua lại tiềm năng. Joe Hyrkin – người bán Issuu cho Bending Spoons năm 2024, cho biết những công ty này “không phải xác sống”; chúng chỉ không còn hấp dẫn với nhà đầu tư mạo hiểm.
Từ Evernote đến Vimeo
Bending Spoons bắt đầu từ thất bại. Năm 2010, Ferrari và vài kỹ sư sáng lập Evertale – ứng dụng nhật ký số, nhưng sản phẩm không thành công. Họ dùng số tiền còn lại và năng lực kỹ thuật để mua ứng dụng bàn phím giá 10.000 USD, rồi lấy lợi nhuận mua thêm ứng dụng. Tên Bending Spoons lấy cảm hứng từ ý tưởng “bẻ cong thìa bằng ý nghĩ” trong phim The Matrix.
Năm 2022, bước ngoặt xuất hiện khi công ty mua Evernote, ứng dụng ghi chú ra đời năm 2004 và từng rất được yêu thích ở Thung lũng Silicon. Sau thương vụ, Bending Spoons đóng văn phòng Evernote ở Thung lũng Silicon, sa thải phần lớn nhân viên, đổi giá, nâng cấp công nghệ và thêm tính năng. Trong hai năm đầu, doanh thu bắt đầu tăng trước khi giảm nhẹ vào năm ngoái.
Công ty sau đó mua MeetUp, WeTransfer, Brightcove, StreamYard và Vimeo. Khi mua Issuu, ông Hyrkin biết phần lớn trong 150 nhân viên có thể bị cắt, nên đàm phán gói thôi việc tốt hơn trong thương vụ “hơn 100 triệu USD ở mức thấp”. Bending Spoons sau đó nâng cấp công cụ của Issuu và loại bỏ gói giá cũ, đẩy khách hàng lên tầng dịch vụ đắt hơn.
Không phải ai cũng hài lòng. Năm 2024, khi Bending Spoons mua StreamYard, phần lớn nhân viên bị sa thải. Geige Vandentop – nhà sáng lập StreamYard, gọi việc chứng kiến công ty cắt nhân sự, tăng giá và làm người dùng phật ý là “tàn nhẫn”. Sau khi Bending Spoons mua Vimeo, các nhà sáng lập StreamYard rót 10 triệu USD vào Livid, công ty lưu trữ video mới có công cụ miễn phí giúp người dùng chuyển thư viện khỏi Vimeo. Công cụ này đã được tải hơn 10.000 lần để xuất 250.000 video.
Canh bạc AOL
Tháng 9, AOL đóng dịch vụ internet quay số, ra mắt lần đầu năm 1989. Hiện công ty kiếm tiền từ quảng cáo và gói thành viên, gồm bảo vệ khỏi phần mềm độc hại và hỗ trợ kỹ thuật cho 30 triệu người dùng/tháng. Một tháng sau, Bending Spoons công bố mua AOL với giá 1,5 tỷ USD, thương vụ lớn nhất của công ty.
Ferrari gọi AOL là doanh nghiệp “mang tính biểu tượng, được yêu mến và khỏe mạnh”. Nhưng ngay sau khi thương vụ hoàn tất vào tháng 1, các đợt sa thải bắt đầu.
Vì vậy, Bending Spoons là mô hình trái chiều trong kỷ nguyên AI. Họ không săn tương lai xa, chỉ mua lại những thương hiệu internet cũ, cắt chi phí và tìm tăng trưởng mới. Câu hỏi với nhà đầu tư là liệu kỷ luật vận hành ấy có thể biến hoài niệm số thành doanh nghiệp trị giá 19 tỷ USD hay không.
shared via nytimes,
