Robot có cứu được Nhật Bản đang già đi?
07/08/26
 |
| Ông Mitsuya Kaneko – người đứng đầu hiệp hội nông dân trồng hoa anh đào Nishikawa, sử dụng robot để cắt cỏ trong các vườn hoa anh đào. |
Hoa anh đào, lao động già và robot trị giá 15.000 USD
Nishikawa là thị trấn thưa dân ở quốc gia suy giảm dân số nhanh. Tuổi trung bình của nông dân tại đây là 73. Mitsuya Kaneko, 53 tuổi, đứng đầu nghiệp đoàn nông dân trồng anh đào mùa đông, vẫn chứng kiến cha mẹ 75 và 84 tuổi lội tuyết đicắt tỉa, đóng gói hoa anh đào trong nhà kho gần như không có sưởi. Ông nói: “Chúng tôi phải làm gì đó, không thể cứ chết dần.”
Cùng chính quyền địa phương, Kaneko đưa công nghệ vào nông nghiệp: cảm biến đo dao động nhiệt độ cực nhỏ giúp xác định thời điểm thu hoạch, sau 500 giờ dưới 8°C, robot cắt cỏ và quan trọng nhất là Pochi – robot chở, bó hoa anh đào lên xe tải. Pochi xuất hiện vào Giáng sinh, có giá khoảng 15.000 USD, có thể đi địa hình núi và chở khoảng 270kg. Tuy nhiên sau nhiều kỳ vọng, robot này phần lớn nằm im trong góc nhà kính. Hideki Shida hiện 84 tuổi, vẫn đẩy xe kim loại chất đầy cành hoa và nói đơn giản: “Tôi làm theo cách cũ.”
Thị trấn bị nhân khẩu học bỏ lại
Trong thập niên 1980, Nishikawa từng phát triển nhanh nhờ việc các gia đình đổ về vùng núi tuyết để canh tác. Bộ Nông nghiệp Nhật bảo vệ nông dân trước cạnh tranh nước ngoài, Yamagata chuyển sang các nông sản xa xỉ như lê La France và cherry hoàn hảo. Nhưng không thể ngăn bong bóng kinh tế vỡ năm 1992 (cũng là năm tàu cao tốc đến Yamagata). Nông nghiệp tiếp tục co lại đi kèm với cú rơi nhân khẩu học của Nhật.
Nishikawa mất trường trung học năm 1991. Khoảng 20 năm trước, siêu thị cuối cùng đóng cửa. Các nhà máy linh kiện ống kính máy ảnh và điện thoại cũng biến mất. Năm 2025, tỷ lệ sinh của Nhật chạm đáy kỷ lục; dân số hiện đtạ 123,8 triệu người và được dự báo xuống dưới 100 triệu vào năm 2060.
Daishi Kanno – Thị trưởng Nishikawa, 48 tuổi, nhận 40.000 USD tài trợ cho Pochi và các đổi mới “nông nghiệp thông minh”. Gioongs như nhiều lãnh đạo địa phương, ông chọn công nghệ thay vì giải pháp tuyển lao động nước ngoài. Chính phủ Nhật hiện siết chặt visa, toàn Yamagata chỉ có 145 lao động nông nghiệp nước ngoài.
Khi robot gặp tuyết, gấu và tập quán xã hội
Khó khăn không chỉ là thiếu người, núi rừng đang trở lại. Trong tháng 5, ở Yamagata, một người đàn ông 78 tuổi qua đời khi đi hái rau rừng, ông là người thứ ba ở Nhật bị gấu giết trong vòng một tháng. Khi dân số giảm, gấu tăng lên và tiến gần thị trấn, ruộng bỏ hoang.
Ở nông trại bắp cải và bông cải của Masako và Kazuo Sakurai, cách Nishikawa 45 phút lái xe, gấu, lợn rừng và cả sơn dương Nhật thường xuyên xuất hiện. Hai vợ chồng đều ở tuổi 70, ông Sakurai lưng còng vì nhiều năm làm ruộng, máy móc ít ỏi. Năm ngoái, chính quyền Yamagata đưa tới Monster Wolf – thiết bị phủ lông, mắt đỏ nhấp nháy, cách 30 phút lại phát âm thanh một lần hoặc khi cảm biến chuyển động kích hoạt. Chiếc máy giúp họ không lo sợ bị tấn công khi làm việc. Tuy nhiên, Yamagata chỉ có một con “sói máy”; nay đã được chuyển đi, và họ muốn nó quay lại. Nhà phát triển Monster Wolf cho biết đơn hàng năm nay đã tăng gấp ba.
Lời hứa chưa thành của robot hái cherry
Yamagata sản xuất khoảng 70% lượng cherry của Nhật, nhưng thường xuyên thiếu lao động thu hoạch. Zenyu Saito – ông trùm trái cây địa phương, nhờ Yuichi Tsumaki – giáo sư robot và cơ điện tử tại Đại học Yamagata, phát triển robot hái cherry. Vấn đề là cherry phải được hái kèm cuống, nếu không rất nhanh hỏng; thao tác này đòi hỏi lực xoay nhẹ của bàn tay người.
Saito cố gắng uốn cây cherry lên giàn như nho để robot dễ tiếp cận. Ông cho nhóm nghiên cứu 4 năm, nhưng đến nay đã 10 năm. Trong phòng thí nghiệm, robot có lúc hái được 5 quả cherry giả có nam châm, nhưng lần sau lại kẹt, rồi xoay vô ích trong không khí.
Trong khi đó, Nhật từng là cường quốc robot, chế tạo robot hình người đầu tiên năm 1973, nhưng hiện bị tụt lại sau Trung Quốc. Tháng 3, theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, robot của Đại học Nông nghiệp Nam Kinh hái dâu với độ chính xác 84%, và đang được tinh chỉnh cho cà chua và cherry. Robot Trung Quốc cũng thành công thu hoạch vải và kỷ tử. Ngay cả Pochi, “cứu tinh” của Nishikawa, cũng có chi tiết khó xử: được sản xuất ở Hàn Quốc.
công nghệ có thể hỗ trợ người già, xua thú dữ, vận chuyển hàng nặng và giảm rủi ro. Tuy nhiên ở Nishikawa, vấn đề không chỉ là thiếu máy. Đó là thiếu người kế nghiệp, thiếu lao động nhập cư, thiếu cộng đồng trẻ và thiếu niềm tin vào nông nghiệp địa phương.
shared via nytimes,
