Trung Quốc biến đường phố thành phòng thí nghiệm lớn nhất thế giới cho xe tự lái
02/04/26
 |
| Wang Yunpeng, người đứng đầu bộ phận xe tự lái của Baidu, cho biết ông tin rằng công ty đang dẫn trước Tesla ở một số thành phố của Trung Quốc. Ảnh: Qilai Shen |
Phòng thí nghiệm ngoài đời thực
Nếu muốn nhìn thấy quy mô tham vọng tự lái của Trung Quốc, hãy bắt đầu từ Vũ Hán. Thành phố 11 triệu dân này đang cho hàng trăm taxi robot của Baidu chạy trên đường phố đông đúc, giữa cầu lớn, cao tốc nhiều làn và một hệ giao thông không hề dễ đoán. Baidu cho biết sẽ còn bổ sung thêm 1.000 xe nữa. Đây không còn là thử nghiệm trong khu công nghệ khép kín. Trung Quốc đang thử công nghệ này ở cấp độ đô thị.
Lợi thế của cách làm đó rất rõ: dữ liệu thực địa. Xe tự lái không trưởng thành nhờ bài thuyết trình hay video mô phỏng. Nó trưởng thành nhờ số giờ lăn bánh giữa thế giới thật. Ở điểm này, Trung Quốc đang đi nhanh hơn phần còn lại. Ít nhất 16 thành phố cho phép thử nghiệm xe không người lái trên đường công cộng, 19 hãng xe và nhà cung cấp đang cạnh tranh để giành vị trí dẫn đầu.
Bắc Kinh không chỉ hậu thuẫn, mà còn che chắn
Sự tăng tốc ấy không phải ngẫu nhiên. Trung Quốc đang hỗ trợ doanh nghiệp bằng đúng những thứ mà nhiều nền dân chủ khó làm nhanh: khoanh vùng rộng để thử nghiệm, điều phối chính quyền địa phương và hạn chế thảo luận công khai về các sự cố an toàn, tránh làm dấy lên nỗi sợ trong công chúng. Đó là lợi thế chính trị quan trọng. Tự lái ở Trung Quốc không chỉ là ngành mới. Nó là dự án được bảo trợ.
Cùng lúc, Trung Quốc giữ dữ liệu như giữ tài sản chiến lược. Các công ty Trung Quốc từng dựng cơ sở nghiên cứu ở Mỹ và châu Âu rồi mang kết quả về nước. Nhưng nghiên cứu thực hiện trong Trung Quốc lại không được phép rời khỏi nước này. Điều đó khiến các hãng xe ngoại rất khó dùng kiến thức họ thu được ở thị trường Trung Quốc cho xe bán ở nơi khác. Trong cuộc đua tự lái, dữ liệu không chỉ là nhiên liệu. Nó là lãnh thổ.
Phần còn lại của thế giới đang chậm lại vì thận trọng
Trong khi Trung Quốc tăng tốc, các nước khác lại dè chừng. Cruise từng phải dừng dịch vụ robotaxi ở Mỹ sau vụ xe kéo lê một người đi bộ ở San Francisco. Waymo vẫn tiếp tục thử nghiệm, nhưng cũng đang bị rà soát an toàn. Ford và Volkswagen đã đóng cửa liên doanh robotaxi Argo AI. Nhật Bản từng tạm dừng thử nghiệm xe không người lái sau một va chạm nhỏ với xe đạp dựng bên đường.
Điểm khác biệt là ở các nền dân chủ, mỗi sự cố lập tức trở thành tranh luận công khai. Điều đó làm tiến độ chậm đi. Nhưng nó cũng tạo ra thứ mà công nghệ tự lái rất cần: kiểm định xã hội. Xe tự lái không chỉ là bài toán kỹ thuật. Nó là bài toán lòng tin. Và lòng tin luôn đến chậm hơn tốc độ triển khai.
Tesla là biểu tượng, nhưng Trung Quốc đang dựng cả trận địa
Tesla vẫn là cái tên định nghĩa phần lớn tưởng tượng của thế giới về tự lái. Nhưng ngay cả Tesla cũng chưa vận hành một hệ thống hoàn toàn không người lái ở quy mô đại chúng. Trong khi đó, nhiều hãng xe điện Trung Quốc đã bắt đầu đưa tính năng hỗ trợ lái tiên tiến vào xe sản xuất hàng loạt. Tháng 6, Bắc Kinh cho phép 9 hãng, trong đó có Nio, BYD và SAIC, thử nghiệm những hệ thống còn đi xa hơn Tesla Full Self-Driving, dù còn trong khu vực hạn chế. Baidu và Huawei đóng vai trò như những nhà cung cấp “bộ não” cho cuộc đua.
Theo Hiệp hội Kỹ sư Ô tô Trung Quốc, tới năm 2030, 20% số xe bán ra ở nước này có thể hoàn toàn không người lái, còn 70% khác sẽ có công nghệ hỗ trợ lái tiên tiến. Dự báo ấy tham vọng, nhưng cho thấy Trung Quốc không xem tự lái là sản phẩm ngách. Họ xem nó là tầng công nghệ tiếp theo của ngành ô tô.
Đây không chỉ là cuộc đua xe hơi
Cuộc đua này thực chất lớn hơn ô tô. Tự lái nằm ở giao điểm của xe điện, bản đồ độ phân giải cao, cảm biến, dữ liệu hành vi và an ninh quốc gia. Đó là lý do Mỹ và châu Âu bắt đầu lo ngại việc dữ liệu từ những chiếc xe liên kết điện tử với Trung Quốc có thể bị khai thác theo cách nhạy cảm. Washington đã chuẩn bị đề xuất quy định mới; châu Âu cũng bắt đầu xem xét vấn đề.
Vì thế, xe tự lái không chỉ là câu hỏi ai làm xe tốt hơn. Nó là câu hỏi ai kiểm soát được hạ tầng di chuyển thông minh của tương lai. Trung Quốc đang đi trước nhờ triển khai nhanh, dữ liệu lớn và khả năng thương mại hóa mạnh tay. Nhưng đi trước chưa chắc đã đi đúng. Công nghệ không được quyết định bởi số xe tung ra đường nhanh đến đâu, mà bởi ai xây được lòng tin bền hơn, chuẩn an toàn rõ hơn và hệ sinh thái đủ mạnh để biến thử nghiệm thành thói quen sống.
Dù vậy, một điều đã rõ: nếu ai còn nghĩ xe tự lái là chuyện của tương lai xa, họ đã chậm hơn hiện thực. Ở Trung Quốc, tương lai ấy đã ra đường.
shared via nytimes,
